Ngoài việc háo hức nhận phong bao đỏ từ người thân, không ít bạn trẻ còn công khai số tài khoản ngân hàng trên mạng xã hội với lời nhắn “ai thương thì lì xì”. Trào lưu này tạo không khí rộn ràng đầu năm, nhưng cũng kéo theo nhiều rủi ro về sự an toàn thông tin cá nhân.
Ranh giới giữa vui và rủi ro
Những ngày Tết, chỉ cần lướt Facebook hay Instagram vài phút là có thể bắt gặp các bài đăng kèm dãy số tài khoản (STK) cùng biểu tượng bao lì xì đỏ rực. Có người viết vui: “Mở bát đầu năm”, “Chuyển khoản lấy hên”, “Ai lì xì trước cả năm may mắn”.
Anh Phan Lê Anh Hào (phường Long Hưng, tỉnh Đồng Nai) cho rằng vấn đề không nằm ở việc nhận lì xì online, mà ở cách chia sẻ thông tin.
“STK không phải mật khẩu, nhưng nó vẫn gắn với danh tính thật của mình. Khi đăng công khai, mình không biết ai đang lưu lại, chụp màn hình hay tổng hợp với dữ liệu khác” - anh Hào nói.
Theo anh, trong môi trường số, mỗi thông tin cá nhân đều có thể trở thành “mảnh ghép” nếu rơi vào tay người có mục đích xấu.
Trong khi đó, anh Tân Đinh (phường Phước Tân, tỉnh Đồng Nai) kể rằng sau khi đăng STK lên mạng xã hội nhận lì xì online, anh liên tục nhận được lời mời kết bạn từ những tài khoản không quen biết.
“Có thể chỉ là trùng hợp, nhưng tôi bắt đầu cảm thấy không thoải mái. Tôi đã xóa bài và chỉ gửi STK khi có người quen hỏi trực tiếp” - anh Tân Đinh chia sẻ.
Giá trị nằm ở lời chúc, không ở mệnh giá
ThS Nguyễn Thành Đạt, giảng viên Trường Đại học Văn Hiến, cho biết tục mừng tuổi đầu năm thường gọi là “lì xì”, gắn với truyền thuyết xua đuổi yêu quái hại trẻ em đêm giao thừa. Theo tích xưa, tám vị tiên hóa thành tám đồng tiền, gói trong vải đỏ để bảo vệ trẻ nhỏ. Từ đó hình thành phong tục tặng bao đỏ với ý nghĩa cầu may mắn, bình an, sức khỏe đầu năm.
Nghi thức này phổ biến trong nhiều nền văn hóa Á Đông sử dụng âm lịch. Từ “lì xì” bắt nguồn từ âm Hán của “lợi thị”, mang nghĩa điều tốt lành, may mắn. Khi du nhập vào Việt Nam, phong tục được Việt hóa qua nhiều thế hệ, gắn với tinh thần sum họp ngày Tết, xua điều không may và mở đầu năm mới hanh thông.
Theo ThS Đạt, hành vi trao bao lì xì là một nghi thức biểu đạt tình cảm. Tiền trong phong bao chỉ mang tính tượng trưng, là “lộc xuân” gửi gắm kỳ vọng về tài lộc, công danh thuận lợi. “Giá trị của lì xì không nằm ở số tiền nhiều hay ít, mà ở thông điệp chúc phúc và sự quan tâm. Có thể nói, lì xì không phải là ‘cho tiền’, mà là ‘trao may - nhận lộc’” - ThS Đạt nhấn mạnh.
Để giữ gìn nét đẹp này, điều quan trọng là bảo toàn giá trị cốt lõi thay vì chỉ giữ hình thức. Trước hết, cần đặt lời chúc chân thành ở vị trí trung tâm, bởi một câu chúc trực tiếp, trân trọng có ý nghĩa hơn bất kỳ mệnh giá nào.
Bên cạnh đó, việc mừng tuổi nên dựa trên tinh thần tự nguyện, không áp đặt mức tiền như một “chuẩn mực”. Lì xì là để cùng vui, không phải tạo áp lực hay lo lắng trong ngày đầu năm.
Ngoài ra, gia đình cần giáo dục trẻ hiểu ý nghĩa biểu tượng của phong bao lì xì, tránh tâm lý so sánh, hơn thua. Truyền thông cũng nên góp phần định hướng lại tinh thần tích cực của phong tục, thay vì tập trung vào câu hỏi “mừng bao nhiêu là đủ”.
“Tết là thời khắc khởi đầu mới. Nếu phong bao trở thành gánh nặng, chúng ta cần điều chỉnh cách thực hành, chứ không nên đánh mất phong tục. Văn hóa không nằm ở mệnh giá bên trong phong bao, mà ở tình cảm được gửi gắm” - ThS Đạt chia sẻ.
Rủi ro khi công khai số tài khoản nhận lì xì dịp Tết
Việc các bạn trẻ công khai số tài khoản hoặc mã QR ngân hàng lên mạng xã hội dịp Tết để nhận lì xì tiềm ẩn khá nhiều rủi ro an toàn thông tin.
Thứ nhất, thông tin tài khoản khi bị thu thập có thể bị kẻ xấu lợi dụng để dựng kịch bản lừa đảo, giả mạo chuyển tiền nhầm, hoặc gắn vào các giao dịch phi pháp nhằm “rửa tiền”, khiến chủ tài khoản gặp rắc rối pháp lý.
Thứ hai, hình ảnh QR cá nhân khi lan truyền rộng rãi có thể bị chỉnh sửa, chèn mã độc, hoặc thay thế bằng QR của đối tượng xấu để chiếm đoạt tiền của người chuyển.
Thứ ba, việc công khai thông tin tài chính cũng làm gia tăng nguy cơ bị tấn công mạng, dò quét, hoặc khai thác cho các chiến dịch lừa đảo nhắm mục tiêu sau này.
Do đó, người dân chỉ nên chia sẻ số tài khoản/mã QR trong phạm vi bạn bè, người thân; hạn chế đăng công khai; kiểm tra kỹ người nhận - người chuyển; tuyệt đối không để thông tin tài khoản cá nhân bị sử dụng cho các mục đích không rõ ràng.
Ông NGÔ MINH HIẾU (HIẾU PC), chuyên gia an ninh mạng.
Xin lộc, bẻ cây, hái hoa nơi công cộng có bị phạt không?
(PLO)- Xin lộc đầu năm là nét văn hóa quen thuộc, nhưng việc tự ý bẻ cành, hái hoa tại nơi công cộng có thể bị xem là hành vi làm hư hỏng tài sản và bị xử phạt theo quy định.
