Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi, do Thanh tra Chính phủ chủ trì xây dựng và trình.

Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn sáu năm thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng đã đạt được những kết quả quan trọng. Tuy nhiên, Luật hiện hành đã phát sinh một số những hạn chế.

Đáng chú ý, các quy định về kê khai tài sản, thu nhập chưa đầy đủ, quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập còn có nhiều cách hiểu, thực hiện chưa thống nhất và còn lúng túng, gặp nhiều vướng mắc trong thực hiện, hiệu quả chưa cao.

Công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử các hành vi tham nhũng trên một số lĩnh vực và tại một số địa phương hiệu quả chưa cao, việc xử lý một số vụ việc tham nhũng chưa kịp thời chưa nghiêm; việc thu hồi tài sản tham nhũng vẫn còn hạn chế.

Thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập

Tại dự thảo, Thanh tra Chính phủ đề xuất quy định cụ thể về các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập cùng thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập.

Việc này nhằm khắc phục khó khăn, vướng mắc khi thực hiện các quy định về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập tại Điều 30 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và tại Điều 3 Quyết định 56-QĐ/TW ngày 08/02/2022 của Bộ Chính trị về Quy chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập.

Cụ thể, dự thảo đề xuất Ủy ban Kiểm tra Trung ương kiểm soát tài sản, thu nhập của những người thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý.

Các ban, cơ quan của Đảng ở Trung ương, Đảng ủy trực thuộc Trung ương kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập thuộc thẩm quyền quản lý của mình, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền của Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Thanh tra Chính phủ kiểm soát tài sản, thu nhập của người giữ chức vụ từ Vụ trưởng và tương đương trở lên công tác tại bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và cơ quan, đơn vị, tổ chức khác do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập.

Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu công tác tại tổ chức do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập hoặc phê duyệt điều lệ hoạt động; chủ tịch hội đồng quản trị, phó chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, phó chủ tịch hội đồng thành viên, tổng giám đốc, phó tổng giám đốc, thành viên hội đồng quản trị, thành viên hội đồng thành viên, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, trưởng ban kiểm soát, kế toán trưởng doanh nghiệp nhà nước do các bộ, cơ quan ngang bộ quản lý; người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập công tác tại Thanh tra Chính phủ, cũng thuộc thẩm quyền kiểm soát của Thanh tra Chính phủ.

TAND tối cao, VKSND tối cao, Kiểm toán nhà nước, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai thuộc thẩm quyền quản lý của mình.

Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai thuộc thẩm quyền quản lý của mình.

Ủy ban Kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy kiểm soát tài sản, thu nhập của những người thuộc diện Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy quản lý và những người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập trong các cơ quan đảng của tỉnh.

Thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp nhà nước thuộc thẩm quyền quản lý của chính quyền địa phương.

Đá quý, tài sản có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên phải kê khai?

Thanh tra Chính phủ cũng đề xuất sửa đổi quy định về giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai tăng từ 50 triệu đồng lên 150 triệu đồng. Việc sửa đổi này theo cơ quan soạn thảo là nhằm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế -xã hội và thời giá hiện nay có nhiều thay đổi so với năm 2018.

Cụ thể, theo dự luật, tài sản, thu nhập phải kê khai có kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá và tài sản khác mà mỗi loại tài sản có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên.

Dự luật quy định kê khai bổ sung được thực hiện khi người có nghĩa vụ kê khai có biến động về tài sản, thu nhập trong năm có giá trị từ 400 triệu đồng trở lên (quy định hiện hành là 300 triệu đồng). Việc kê khai phải hoàn thành trước ngày 31-12 của năm có biến động về tài sản, thu nhập.

Dự thảo đề xuất cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập theo dõi biến động về tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai thông qua phân tích, đánh giá thông tin từ bản kê khai hoặc từ các nguồn thông tin khác.

Trường hợp phát hiện tài sản, thu nhập trong năm có biến động từ 400 triệu đồng trở lên mà người có nghĩa vụ kê khai không kê khai thì cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập yêu cầu người đó cung cấp, bổ sung thông tin có liên quan. Trường hợp tài sản, thu nhập có biến động thì phải giải trình về nguồn gốc của tài sản, thu nhập.

Cũng theo Thanh tra Chính phủ, có ý kiến cho rằng định mức tài sản, thu nhập có biến động trong năm phải kê khai như quy định tại dự thảo Luật 400 triệu đồng là quá thấp và không phù hợp với thời giá và điều kiện kinh tế-xã hội hiện nay.

Dự thảo Luật căn cứ vào các quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền cũng không phù hợp do đây chỉ là quy định cho một lần chuyển tiền cần phải kiểm soát (giao dịch đáng ngờ). Trong khi đó, một người có thể thực hiện nhiều giao dịch trong năm với mức từ 400 triệu đồng trở lên.

Từ đó, cơ quan soạn thảo đề nghị dự thảo Luật quy định mức tài sản, thu nhập có biến động trong năm là từ 1 tỉ đồng trở lên cho phù hợp với điều kiện thực tế.

Dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, tháng 10-2025.