ĐB Hiển cho hay theo báo cáo PCTN của Chính phủ năm 2017 thì các vụ tham nhũng gây thiệt hại trên 1.521 tỉ đồng và 77.057 m2 đất, trong đó đã thu hồi được hơn 329 tỉ đồng và 3.700 m2 đất. Nhưng vậy tỉ lệ thu hồi về tiền được khoảng 22%, về đất khoảng 4,8%...
“Theo dõi việc thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng lớn, số tiền thu hồi về ngân khố quốc gia còn thất vọng hơn nhiều. Chẳng hạn vụ cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Tập đoàn Vinashin. Theo quyết định thi hành án thì Phạm Thanh Bình và Trần Văn Liêm phải liên đới, bồi thường thiệt hại cho Vinashin số tiền là 989,2 tỉ đồng. Tuy nhiên, đến thời điểm tháng 7-2017, vẫn chưa thi hành được khoảng nào. Trong vụ Vinalines, Dương Chí Dũng phải bồi thường cho Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam số tiền 110 tỉ đồng và lãi trả chậm, tuy nhiên hiện nay mới thi hành được hơn 21 tỉ đồng - theo nguồn dẫn của báo chí” - ông Hiển nói.
ĐBQH Nguyễn Văn Hiển (Lâm Đồng). Ảnh: QH
Ông Hiển cũng dẫn báo cáo tổng kết 10 năm thực hành Luật PCTN thì hơn 92% số tiền tham nhũng bị tẩu tán không thu hồi được. Đồng thời nhấn mạnh: “Với những số liệu nêu trên, rõ ràng việc thu hồi tài sản quá thấp so với những thiệt hại rất lớn mà nạn tham nhũng gây ra cho ngân khố quốc gia. Do vậy theo tôi, các cơ quan tiến hành tố tụng thi hành án cần phải coi việc thực hiện tốt chính sách thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, là một trong những chính sách, ưu tiên hàng đầu trong việc điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án”.
Trước đó, ĐBQH Mai Thị Phương Hoa (Nam Định) cũng cho rằng đối với các vụ việc tham nhũng cho dù “có làm tốt công tác điều tra, truy tố đến đâu, tòa án có tuyên những bản án nghiêm khắc đến đâu mà không thu hồi được tài sản tham nhũng thì việc xử lý tham nhũng coi như chưa triệt để, không đạt được mục tiêu của Đảng, Nhà nước đề ra”.
Theo bà Hoa, nguyên nhân của thực trạng này là do đa số vụ tham nhũng là ẩn và những người tham nhũng đều là người có chức vụ, có học thức, trình độ nhất định, vì vậy việc phạm tôị đều được chuẩn bị kỹ càng, tinh vi và tài sản được che giấu kỹ lưỡng. Trong nhiều trường hợp, khối tài sản tham nhũng được ngụy trang, chuyển hóa, chuyển đổi, tẩu táng, hợp pháp hóa, thậm chí sử dụng phần lớn tài sản chiếm được tiêu xài hoang phí nên khi phát hiện không còn khả năng thu hồi.
ĐBQH Mai Thị Phương Hoa.
Trong quá trình tiến hành tố tụng, một số cơ quan tố tụng chưa quyết liệt đấu tranh với tội phạm tham nhũng, chưa kịp thời áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như kê biên, tạm giữ, cấm chuyển dịch tài sản để ngăn chặn tẩu tán tài sản.
Bà Hoa cho hay qua tổng kết việc thu hồi tài sản tham nhũng thì tại giai đoạn đầu của vụ án hoặc giai đoạn thanh tra, đa phần đối tượng đều mong trả tài sản để không bị hình sự, chỉ bị xử hành chính, hưởng sự khoan hồng. Trong khi đó ở giai đoạn thi hành án thì các đối tượng chây ì, thậm chí tìm mọi cách tẩu tán tài sản.
Từ đó bà Hoa đề nghị đầu công tác đấu tranh với tội phạm tham nhũng cần không chỉ chú ý xử lý hình sự mà còn chú ý thu hồi tài sản tham nhũng, có như vậy mới thu hồi tiền, triệt tiêu mục đích kinh tế của tội phạm này.
