Từ ngày 5 đến 8-5 tại trụ sở Liên hợp quốc đã diễn ra Diễn đàn rà soát di cư quốc tế lần thứ hai (International Migration Review Forum - IMRF).

Thách thức đối với di cư quốc tế

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh tình hình di cư toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức phức tạp như khoảng trống trong quản trị di cư, thiếu các kênh di cư hợp pháp, an toàn và sự gia tăng của các mạng lưới mua bán người, đưa người di cư trái phép cùng các hình thức bóc lột mới trên môi trường số.

Diễn đàn nhằm rà soát kết quả triển khai Thỏa thuận toàn cầu về di cư hợp pháp, an toàn và trật tự (GCM) kể từ kỳ họp đầu tiên năm 2022, đồng thời thảo luận các cơ hội, thách thức đối với di cư quốc tế và xác định ưu tiên hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.

Sự kiện thu hút gần 130 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế và các bên liên quan tham dự.

Phát biểu khai mạc, bà Annalena Baerbock khẳng định di cư là thực tế tất yếu của nhân loại mà không quốc gia nào có thể tự mình quản lý.

Theo bà, điều quan trọng không phải tranh luận di cư “tốt hay xấu”, mà là quản lý hiệu quả trên cơ sở lấy con người làm trung tâm, để di cư trở thành mô hình “ba bên cùng có lợi” cho người di cư, quốc gia gốc và quốc gia tiếp nhận.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh di cư tiếp tục đóng góp quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và phát triển xã hội.

Tuy nhiên, Tổng Thư ký António Guterres cũng bày tỏ lo ngại trước tình trạng mua bán người và số người tử vong trên các tuyến đường di cư ngày càng gia tăng, với khoảng 200.000 nạn nhân bị mua bán và hơn 15.000 người thiệt mạng hoặc mất tích trong thời gian qua.

Khẳng định Thỏa thuận GCM là khuôn khổ quan trọng của hợp tác đa phương về di cư, Tổng Thư ký Liên hợp quốc đề ra sáu ưu tiên hành động, trong đó tập trung vào bảo vệ quyền con người, mở rộng các lựa chọn di cư hợp pháp và triệt phá các mạng lưới mua bán người, đưa người di cư trái phép.

Bà Amy Pope, Tổng Giám đốc Tổ chức di cư quốc tế kiêm Điều phối viên Mạng lưới di cư của Liên hợp quốc, cho rằng niềm tin giữa các quốc gia là yếu tố then chốt để duy trì hợp tác đa phương và xây dựng hệ thống quản trị di cư công bằng.

Bà kêu gọi cộng đồng quốc tế tập trung giảm thiểu tử vong trên các hành trình di cư, triệt phá các mạng lưới mua bán người và biến các cam kết thành hành động thực tiễn.

Cần mở rộng các kênh di cư hợp pháp, bền vững

Tại phiên thảo luận chung, đại diện Việt Nam, bà Phan Thị Minh Giang nhận định tình hình di cư toàn cầu đang diễn biến ngày càng phức tạp.

Khoảng trống trong quản trị di cư và thiếu các kênh di cư hợp pháp khiến người di cư dễ bị tổn thương hơn, trong khi hoạt động mua bán người và đưa người di cư trái phép ngày càng tinh vi, xuất hiện thêm các hình thức bóc lột mới liên quan công nghệ số và cưỡng ép tham gia hoạt động phạm tội tại các trung tâm lừa đảo.

Đại diện Việt Nam khẳng định Thỏa thuận GCM tiếp tục là khuôn khổ quan trọng thúc đẩy đối thoại và hợp tác thực chất về di cư, phù hợp với điều kiện và ưu tiên của mỗi quốc gia.

Theo bà Phan Thị Minh Giang, Việt Nam kiên trì cách tiếp cận “cân bằng, lấy con người làm trung tâm” trong quản trị di cư và đang tích cực triển khai kế hoạch thực hiện Thỏa thuận GCM ban hành năm 2020.

Việt Nam tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật; thúc đẩy các lựa chọn di cư hợp pháp, an toàn thông qua hợp tác lao động song phương, tuyển dụng công bằng và giảm chi phí di cư.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý di cư, bao gồm xây dựng cơ sở dữ liệu về di cư nhằm phục vụ hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu. Đại diện Việt Nam nhấn mạnh cần mở rộng các kênh di cư hợp pháp, bền vững; tăng cường hợp tác theo các tuyến đường di cư và thúc đẩy cách tiếp cận lấy nạn nhân làm trung tâm trong phòng, chống mua bán người và đưa người di cư trái phép.

Diễn đàn IMRF lần thứ hai diễn ra trong bốn ngày với các phiên thảo luận bàn tròn, thảo luận chính sách và họp toàn thể. Hơn 90 quốc gia đã gửi báo cáo tự nguyện rà soát kết quả triển khai Thỏa thuận GCM, tăng khoảng 30% so với năm 2022.

Trong khuôn khổ diễn đàn, đoàn Việt Nam tích cực tham gia các phiên thảo luận, chia sẻ những nỗ lực và kết quả triển khai Thỏa thuận GCM kể từ kỳ IMRF đầu tiên, đồng thời đề xuất các lĩnh vực cần tăng cường hợp tác trong thời gian tới. Việt Nam cũng đã gửi báo cáo rà soát tự nguyện về kết quả triển khai Thỏa thuận GCM.

Kết thúc diễn đàn, các quốc gia đã nhất trí thông qua Tuyên bố tiến độ, trong đó đánh giá các kết quả đạt được, chỉ ra những khó khăn, thách thức còn tồn tại và xác định các ưu tiên trong giai đoạn tiếp theo nhằm thúc đẩy quản trị di cư an toàn, trật tự và lấy con người làm trung tâm. Diễn đàn rà soát di cư quốc tế lần thứ ba dự kiến diễn ra vào năm 2030.