Ngày 13-9, tại Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với Hội Truyền thông số Việt Nam và Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức Hội thảo Bảo vệ bản quyền báo chí trên môi trường số.
Bảo vệ bản quyền chưa theo kịp sự thay đổi của công nghệ
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nêu thực tế: Một trong những thách thức lớn đối với chuyển đổi số báo chí là vấn nạn vi phạm bản quyền nội dung số.
Theo đó, hiện tượng vi phạm quyền pháp lý được cấp cho người tạo ra hoặc sở hữu nội dung số để kiểm soát việc sao chép, phân phối và sử dụng nó trong môi trường số hóa đang diễn ra phổ biến với tốc độ cao, tính chất ngày càng nghiêm trọng, phức tạp, phạm vi ngày càng rộng. Đây chính là rào cản lớn đối với chuyển đổi số báo chí ở các cơ quan báo chí hiện nay.
 |
Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền cho rằng quá trình chuyển đổi số báo chí cũng gặp nhiều khó khăn, nhất là vấn đề bản quyền trên môi trường số. Ảnh: QK |
Ông Trần Trọng Dũng cho rằng bảo vệ bản quyền báo chí trên môi trường số trở thành vấn đề cấp bách với mọi nhà báo, mọi cơ quan báo chí. Khi bảo vệ được quyền tác giả là đảm bảo các nhà báo, các tác giả được công nhận và được trả nhuận bút xứng đáng cho lao động nghiệp vụ báo chí của họ.
Điều này thúc đẩy sự sáng tạo và đầu tư cho hoạt động sáng tạo nội dung báo chí, tạo động lực cho các nhà báo và các cơ quan báo chí đầu tư vào các dự án phát triển nội dung, các dự án đổi mới sáng tạo báo chí.
Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền cho rằng quá trình chuyển đổi số báo chí cũng gặp nhiều khó khăn, nhất là vấn đề bản quyền trên môi trường số, đòi hỏi có giải pháp bảo vệ hiệu quả, đặc biệt là giải pháp công nghệ và hoàn thiện hành lang pháp lý.
Trình bày tham luận tại hội thảo, nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập báo Pháp Luật TP.HCM, cho biết tần suất lẫn số lượng xâm hại bản quyền báo chí ngày càng tăng.
Theo nhà báo Nguyễn Đức Hiển, nếu cách đây hai thập kỷ, một tác phẩm báo chí thường chỉ bị xâm hại bản quyền bởi một hoặc vài đối tượng, thường là các cơ quan báo chí khác, thì hiện nó có thể cùng lúc bị xâm hại, chia sẻ độc giả bởi rất nhiều, có thể là hàng trăm, hàng ngàn đối tượng, trên mọi phương tiện và nền tảng với phương cách đa dạng, khó đối phó, nhiều trường hợp là không thể đối phó.
 |
Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập Báo Pháp Luật TP.HCM, trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: VT |
"Một tác phẩm báo chí vừa xuất bản, chỉ sau vài mươi phút có thể được cải biến một chút và trở thành video clip, voice với giọng đọc AI hoặc viết lại bởi tờ báo khác, tràn ngập trên mạng Youtube, Tiktok, Facebook...
Trong khi đó, việc bảo vệ bản quyền dù đã có quy định nhưng chưa theo kịp sự thay đổi của công nghệ, chủ yếu chỉ đủ sức bảo vệ bản quyền trước sự xâm hại của các đối tượng và nền tảng truyền thống" - nhà báo Nguyễn Đức Hiển đánh giá.
Theo nhà báo Nguyễn Đức Hiển, để giúp cơ quan báo chí tự bảo vệ và hỗ trợ cơ quan báo chí bảo vệ bản quyền, cần cả ba chân kiềng: Một là sửa đổi các quy định hiện hành, Hai là hoạt động mạnh mẽ, nghiêm khắc và hiệu quả của hệ thống các cơ quan có thẩm quyền, ý thức tự bảo vệ của chính cơ quan báo chí, Ba là sự hỗ trợ của công nghệ.
Vi phạm bản quyền báo chí là sự xuống cấp đạo đức và văn hoá
Tổng Biên tập Báo Hà Nội Mới Nguyễn Minh Đức kiến nghị Bộ TT&TT, Bộ VH-TT&DL, Bộ KH&CN xây dựng Thông tư riêng về vấn đề bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí.
“Hội Nhà báo Việt Nam, Hội Truyền thông số Việt Nam có thể nghiên cứu giới thiệu một nền tảng dùng chung cho các cơ quan báo chí để quản lý việc bảo vệ bản quyền nội dung. Các cơ quan báo chí sẵn sàng chia sẻ kinh phí dùng chung theo nguồn lực tài chính. Bên cạnh đó, cần phải có chế tài mạnh xử lý vi phạm” - nhà báo Nguyễn Minh Đức nêu ý kiến.
Đại diện Hội nhà báo, PGS-TS. Đỗ Thị Thu Hằng, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam, cho biết việc vi phạm bản quyền báo chí không chỉ là vấn đề vi phạm pháp luật mà hơn thế, đó là sự xuống cấp đạo đức và văn hoá.
"Chuẩn mực đạo đức trong ngành báo chí đòi hỏi tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của người khác. Nhà báo không được phép lấy nội dung của người khác mà không có sự cho phép hoặc trái với các quy định bản quyền" - PGS-TS Đỗ Thị Thu Hằng nêu quan điểm.
 |
PGS-TS Đỗ Thị Thu Hằng cho rằng việc vi phạm bản quyền báo chí không chỉ là vấn đề vi phạm pháp luật. Ảnh: VT |
Về phía Cục Báo chí Bộ TT&TT, Phó Cục trưởng Đặng Thị Phương Thảo cho biết ở thời điểm hiện tại, các cơ quan báo chí nếu phát hiện ra vi phạm bản quyền có thể trực tiếp thông báo tới Cục Báo chí hoặc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử.
Trong thời gian qua, Trung tâm Lưu chiểu dữ liệu truyền thông số quốc gia của Cục đã có hai đề tài khoa học được nghiệm thu, đó là vận hành media hub để phối hợp với cơ quan báo chí đo quét nội dung vi phạm bản quyền và hội đồng giúp xử lý vi phạm trong hoạt động báo chí. Các mô hình đang được chạy thử và có thể đưa vào triển khai diện rộng trong thời gian tới.
 |
Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Truyền thông số Việt Nam ký kết thỏa thuận hợp tác |
Trong khuôn khổ hội thảo cũng diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Truyền thông số Việt Nam về “Nâng cao năng lực, kiến thức thực thi pháp luật bản quyền, phổ biến kiến thức và đạo đức văn hóa cơ quan báo chí trong thực thi bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí”.
