Ngày 24-4, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là trên 1 triệu tỉ đồng. Đến hết ngày 15-4, giải ngân gần 127,4 nghìn tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch Thủ tướng giao. Trong đó, có 28 bộ, cơ quan trung ương, 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp, dưới bình quân chung cả nước.

Thủ tướng nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương

Phát biểu chỉ đạo và kết luận Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhắc lại Kết luận 18 Hội nghị Trung ương 2 đã nhấn mạnh yêu cầu về tăng cường hiệu quả kinh tế - xã hội của các dự án đầu tư công; đồng thời nhấn mạnh đây là những chỉ đạo rất quan trọng của Trung ương và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Thủ tướng nêu rõ, Chính phủ xác định đầu tư công là một nhiệm vụ chính trị rất quan trọng của năm 2026 và cả nhiệm kỳ; là công cụ điều hành vĩ mô; là động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng "2 con số".

Đầu tư công phải thực sự giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt, lan tỏa đầu tư toàn xã hội; phải là vốn mồi để huy động các nguồn lực xã hội, tạo công ăn việc làm cho người dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Về tình hình giải ngân đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng biểu dương 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt cao hơn mức bình quân chung cả nước. Bên cạnh đó, Thủ tướng nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước.

Thủ tướng cho biết, kết quả giải ngân đầu tư công đã được công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và sẽ được tiếp tục công khai hằng tháng; các Bộ trưởng, trưởng ngành, lãnh đạo các địa phương phải nghiêm túc nhìn nhận, rà soát, chỉ đạo quyết liệt cả về tiến độ, chất lượng để có chuyển biến ngay lập tức.

Với các kiến nghị tại Hội nghị, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan nghiên cứu, khẩn trương xử lý theo thẩm quyền, trả lời bằng văn bản trước ngày 10-5.

Thủ tướng cho biết thêm, việc xử lý các vấn đề khó khăn, vướng mắc đang được triển khai rất quyết liệt. Ngày 24-4, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng yêu cầu Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Bộ trưởng phải chịu trách nhiệm quyết liệt xử lý dứt điểm vướng mắc cho các dự án.

"Những việc khó, hóc búa, phức tạp như vậy, chúng ta có thể xử lý được rất nhanh thì tại sao những việc liên quan triển khai các dự án lại không đẩy nhanh được tiến độ. Vẫn những công việc đó nhưng nếu không có quyết tâm cao, không chỉ đạo sát sao, quyết liệt thì không thực hiện được", Thủ tướng nhấn mạnh.

Phải có văn bản báo cáo nếu 10-5 chưa phân bổ hết vốn

Chỉ đạo các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, cùng các cơ quan sớm nghiên cứu, xây dựng dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước, sửa đổi Luật Đấu thầu, trình Quốc hội ngay tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI.

Cùng với đó, tiếp tục rà soát các vướng mắc trong thể chế, cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư công để tháo gỡ hoặc báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho chủ trương thực hiện.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng yêu cầu kiên quyết loại bỏ tình trạng đăng ký dự án mang tính “giữ chỗ”, chấm dứt tình trạng “vốn chờ dự án”; rà soát, sắp xếp lại danh mục đầu tư công, giảm khoảng 30% số dự án theo chỉ đạo của Trung ương.

Đặc biệt, xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết cho từng dự án, chủ động điều chuyển vốn từ các dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân chậm sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Thủ tướng cũng chỉ đạo phân bổ ngay với kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao nhưng đến nay chưa phân bổ chi tiết cho nhiệm vụ, dự án. Đến hết ngày 10-5, Bộ, cơ quan, địa phương nào chưa phân bổ hết thì phải có văn bản báo cáo rõ lý do, nguyên nhân, trách nhiệm tập thể, cá nhân, gửi Bộ Tài chính trước ngày 15-5.

Từ đó, Bộ Tài chính tổng hợp, đề xuất báo cáo cấp có thẩm quyền phương án xử lý số vốn chưa phân bổ chi tiết trong tháng 5 theo quy định.

Bộ Xây dựng và các địa phương được giao chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, nhà thầu tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các công trình, dự án; khẩn trương hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư, nhất là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc Nam, các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc.

Song song đó, Bộ Xây dựng theo dõi sát diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, dự báo biến động giá cả để kịp thời xử lý; hướng dẫn cụ thể về phương thức điều chỉnh giá hợp đồng, hoàn thành trước 10-5.

Thủ tướng cũng yêu cầu Bí thư, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cần quyết liệt, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải khẩn trương chỉ đạo rà soát hoàn thành ngay trong quý 2-2026 quy hoạch các mỏ nguyên vật liệu để đảm bảo đủ nguyên vật liệu cho các dự án đầu tư. Khẩn trương tháo gỡ khó khăn liên quan đến cấp phép mỏ đá, cát, đất; thu hồi các mỏ nếu có sai phạm, thực hiện không đúng.

Nếu địa phương không bố trí đủ nguồn nguyên vật liệu cho các dự án thì Bộ Tài chính báo cáo điều chuyển vốn, khi nào cam kết có đủ nguyên vật liệu trên địa bàn thì bố trí vốn.

Thủ tướng yêu cầu, trên cơ sở Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, cần khẩn trương rà soát, hoàn thiện danh mục và phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, gửi Bộ Tài chính trong tháng 5 để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền,

Cùng với đó, Bộ Tài chính chủ trì khẩn trương nghiên cứu xây dựng phương án chấm điểm (KPI) việc thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước 15-5.