Theo Thủ tướng, hội nghị này có gần 3.000 cán bộ tham dự. Hội nghị tập trung giải quyết ba việc là luật tiếp công dân, luật khiếu nại tố cáo; thực hiện Chỉ thị 25 của Bộ Chính trị và các địa phương thì thực hiện Chỉ thị 14 của Thủ tướng.
Thủ tướng cho rằng, bốn năm qua việc khiếu nại tố cáo diễn biến phức tạp. Giảm số vụ, giảm số lượt, số đơn nhưng khiếu kiện đông người tăng tới 32%.
“Đặc biệt, chúng ta nhận diện ra 7% khiếu nại hành chính là về đất đai. Và trong 7% đó là vấn đề thu hồi đất, tái định cư. Vậy có phải thu hồi đất, tái định cư đó là cái mấu chốt xảy ra khiếu nại tố cáo đông người không?”, Thủ tướng đặt câu hỏi.
Trong ảnh: Thủ tướng tham dự hội nghị khu vực ASEAN về công nghệ thông tin tại Đà Nẵng. LÊ PHI.
Thủ tướng cũng cho rằng, Luật Đất đai 2013 thì quyết định và trình tự thu hồi đất có tinh giảm hơn nhưng khiếu nại nhiều về cái gì. Về giá đền bù, người dân không đủ điều kiện sống tối thiểu. “Chúng ta nói là tái định cư phải bằng hoặc cao hơn trước nhưng chúng ta có làm được việc này chưa?. Chúng ta có nhận thức được vấn đề này không?. Tôi nói là phải nhận diện vấn đề thu hồi đất, tái định cư cho người dân là khâu có khiếu nại cao nhất”, Thủ tướng nói.
Nguyên nhân thứ hai dẫn tới việc khiếu kiện, theo Thủ tướng là thu hồi đất không đúng quy hoạch, không đúng trình tự thủ tục, thẩm quyền, công công khai minh bạch và không công bằng.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ví dụ, ở một tỉnh bắc Miền Trung làm dự án lớn, không thông báo cho dân chủ động mà ào ào bắt dân nhận tiền đền bù trong khi giá rất thấp. “Có đúng quy trình không? Vì động cơ gì mà anh làm sai pháp luật như vậy. Hôm nay tôi khuyên các đồng chí lãnh đạo phải thấm vấn đề này đối với dân”, Thủ tướng yêu cầu.
Người đứng đầu Chính phủ đặc biệt, nhấn mạnh : “Không hi sinh môi trường, không hi sinh quyền lợi tối thiểu của người dân để làm kinh tế”.
Thủ tướng cũng cho rằng, một số quy định của pháp luật đã bộc lộ những bất cập không phù hợp với tình hình thực tiễn cần phải sửa đổi bổ sung nhất là đối với luật đất đai. Theo Thủ tướng, với những bất cập này thì đáng lý Bộ TN&MT, Bộ Tài chính phải đề nghị lên Thủ tướng để có những sửa đổi cho phù hợp.
Cũng theo Thủ tướng, một số người đứng đầu có trách nhiệm chưa quan tâm đúng mức, chỉ đạo không quyết liệt, giải quyết còn chậm và thậm chí có sai sót.
“Nhiều đồng chí chủ tịch huyện, xã, tỉnh không bố trí tiếp dân. Anh làm thế có đúng pháp luật không, họ tin tưởng mình như vậy mà mình không chịu làm đúng quy trình. Rồi một số địa phương dựa vào vào việc hết thời hiệu để không xem xét giải quyết, mặc dù công dân đã cung cấp thêm thông tin hồ sơ tài liệu chứng minh việc tranh chấp khiếu nại là có cơ sở”, Thủ tướng nhấn mạnh.
“Chúng ta giải quyết tốt hồ sơ cho người dân, đúng pháp luật không tham ô, tham nhũng thì ai kỉ luật các đồng chí”, Thủ tướng nói.
Theo Thủ tướng, còn một số trường hợp thiếu trách nhiệm không công tâm. Rồi có trường hợp đề xuất đền bù, giải phóng mặt bằng không khách quan, không chính xác, không hợp lý... dẫn đến khiếu kiện kéo dài.
“Có trường hợp cán bộ của chúng ta tham ô tham nhũng trong quá trình đền bù giải phóng mặt bằng, lấy tiền của dân, kê khống. Cái này miền núi cũng có, đồng bằng cũng có. Thậm chí có nhiều cán bộ phải ở tù vì vụ này”, Thủ tướng nói.
