UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân đối với Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Báo cáo thuyết minh dài hơn 1.100 trang đưa ra nhiều định hướng quan trọng về phát triển không gian đô thị, kiến trúc và hạ tầng, với mục tiêu định hình hình ảnh Hà Nội “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại”, trở thành thành phố toàn cầu trong tương lai.

Nâng cấp các công trình mang tính biểu tượng

Theo đồ án, thời gian lấy ý kiến nhân dân kéo dài đến ngày 12-4. Quy hoạch xác định các định hướng thiết kế đô thị và kiến trúc nhằm xây dựng hệ thống công trình biểu tượng, điểm nhấn kiến trúc trên toàn đô thị, từ khu vực nội đô lịch sử đến các cửa ngõ phát triển mới.

Trong khu vực nội đô, Hà Nội tiếp tục cải tạo, nâng cấp cảnh quan các công trình mang tính biểu tượng lâu đời của Thủ đô như Cột cờ Hà Nội, Tháp Rùa, Nhà hát Lớn, Ô Quan Chưởng, Trung tâm Hội nghị Quốc gia và tòa nhà Keangnam. Các công trình này được xem là những dấu ấn lịch sử – văn hóa và là thành tố quan trọng trong nhận diện không gian đô thị.

Khu Trung tâm Chính trị Ba Đình được xác định là không gian đặc biệt quan trọng, cần bảo đảm sự trang nghiêm và tầm nhìn kiến trúc. Quy hoạch yêu cầu bảo tồn các công trình biểu tượng quốc gia như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà Quốc hội, Phủ Chủ tịch và chùa Một Cột. Đồng thời, các công trình xây dựng mới tại khu vực này không được che chắn tầm nhìn tới các biểu tượng lịch sử, nhằm giữ gìn giá trị không gian chính trị – văn hóa của quốc gia.

Song song đó, khu phố cổ và khu phố cũ tiếp tục được bảo tồn cấu trúc đô thị đặc trưng. Khu 36 phố phường sẽ duy trì mô hình nhà ống truyền thống và cấu trúc thương mại đặc trưng của đô thị cổ. Còn khu phố cũ bảo tồn hình thái kiến trúc châu Âu thời Pháp thuộc cùng các di sản đô thị nổi bật như cầu Long Biên, Nhà hát Lớn và ga Hàng Cỏ.

Đồ án quy hoạch nhấn mạnh rằng điểm nhấn đô thị không chỉ là các tòa nhà cao tầng mà còn bao gồm những công trình có giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc. Hà Nội sẽ kiểm soát chặt việc xây dựng cao tầng trong khu vực nội đô lịch sử, đồng thời nghiên cứu một số công trình điểm nhấn mới nếu phù hợp với thiết kế đô thị và không ảnh hưởng đến cảnh quan di tích.

Hình thành nhiều trục không gian chính

Trên các trục không gian quan trọng của đô thị, đặc biệt là trục Hồ Tây – Ba Vì, các công trình kiến trúc được định hướng mang phong cách hiện đại nhưng giàu bản sắc dân tộc, có ý nghĩa thời đại và đạt tầm vóc quốc gia, quốc tế. Quy hoạch cũng khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện môi trường và phát triển kiến trúc xanh nhằm hướng tới đô thị bền vững.

Bên cạnh việc bảo tồn các biểu tượng hiện hữu, Hà Nội dự kiến xây dựng thêm một số công trình văn hóa hiện đại mang dấu ấn của thời kỳ mới. Trong đó đáng chú ý là Nhà hát Thăng Long tại khu vực Tây Hồ Tây và Nhà hát Ngọc Trai – Opera Hà Nội tại khu vực Quảng An, quận Tây Hồ.

Đồ án cũng đề xuất hình thành các quảng trường văn hóa quy mô lớn gắn với các công trình mỹ thuật công cộng. Cụ thể, Quảng trường Hòa Bình sẽ gắn với cụm tượng đài Độc Lập ở phía Bắc sông Hồng, trong khi Quảng trường Ánh sáng tại Hòa Lạc dự kiến có cụm tranh hoành tráng với chủ đề Đổi mới.

Ở các cửa ngõ đô thị, trục Nhật Tân – Nội Bài và Bắc Thăng Long – Nội Bài được xác định là trục phát triển xương sống của đô thị phía Bắc, đồng thời là “bộ mặt” hội nhập của Thủ đô. Tại đây dự kiến hình thành các công trình tầm cỡ quốc gia và quốc tế như Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia, Thành phố thông minh Bắc Hà Nội và các tháp tài chính.

Các nút giao thông quan trọng như nút giao cao tốc Nội Bài – Hạ Long với quốc lộ 3, nút giao Cổ Linh, khu vực cầu Nhật Tân và các bến đường thủy ven sông Hồng cũng được định hướng thiết kế cảnh quan đặc trưng nhằm tạo ấn tượng khi tiếp cận Hà Nội.

Quy hoạch đồng thời đề xuất xây dựng các biểu tượng mỹ thuật công cộng tại cửa ngõ đô thị, với những hình tượng mang ý nghĩa văn hóa như “Thành phố vì hòa bình”, hoa sen hoặc các tác phẩm nghệ thuật gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam.

Một điểm nhấn lớn khác trong quy hoạch là trục cảnh quan sông Hồng, được định vị như biểu tượng mới kết nối cửa ngõ với khu vực trung tâm. Dọc theo trục này sẽ hình thành các không gian văn hóa, giải trí quy mô lớn kết nối hai bờ sông, tạo động lực phát triển đô thị và hình thành diện mạo mới cho Thủ đô.

Đặc biệt, cầu Long Biên lịch sử được định hướng chuyển đổi thành cầu đi bộ, trở thành không gian biểu diễn nghệ thuật và triển lãm văn hóa. Công trình này được kỳ vọng sẽ tạo cầu nối giữa khu phố cổ với không gian mở của sông Hồng, đồng thời trở thành điểm đến văn hóa – du lịch độc đáo của Hà Nội.