Hội thảo quốc tế lần thứ 10 với chủ đề “Biển Đông: Hợp tác vì an ninh và phát triển khu vực” tại TP Đà Nẵng đã kết thúc chiều 9-11 với những đánh giá sát hiện trạng tình hình biển Đông trong thời gian qua, cùng những kiến nghị giải pháp xây dựng lòng tin, kiểm soát và giải quyết từng bước tranh chấp để duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực này.
Sau hai ngày làm việc, 36 bài phát biểu đã được trình bày cùng với hơn 200 lượt thảo luận, trao đổi tại hội thảo. Ảnh: TTXVN
Nhiều học giả cho rằng việc các nước gia tăng xây dựng lực lượng và quân sự hóa biển Đông là nguy cơ bất ổn lớn nhất hiện nay và đang diễn ra nhanh chóng, không chỉ bởi sự gia tăng hiện diện các lực lượng trên mặt biển mà cả dưới đáy biển và trên không.
Nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại việc mở rộng triển khai các cơ sở lưỡng dụng dưới danh nghĩa các công trình dân sự và đã nhấn mạnh các quy định của luật pháp quốc tế về giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, nghiêm cấm việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực...
Một số vấn đề mới nổi có thể ảnh hưởng tới an ninh và trật tự tại biển Đông cũng được hội thảo phân tích là các phương tiện không người lái được sử dụng ngày càng nhiều đang làm dấy lên các tranh cãi pháp lý mới. Việc thiếu vắng các chuẩn mực quốc tế trong việc sử dụng các thiết bị công nghệ này sẽ làm gia tăng nguy cơ gây xung đột trong thời gian tới...
Sau 10 năm tổ chức, hội thảo đã chứng tỏ tầm quan trọng trong tăng cường nhận thức vấn đề biển Đông. Ảnh: TTXVN
Bàn về giải pháp xây dựng lòng tin, duy trì hòa bình, ổn định trên biển Đông thời gian tới, nhiều học giả cho rằng các bên tranh chấp cần xem lại yêu sách của mình, từ bỏ các yêu sách thái quá, không phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Từ đó thu hẹp tranh chấp, tiến tới từng bước giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình.
Các học giả ghi nhận trong thời gian qua các bên đã nỗ lực đàm phán Bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC), tuy nhiên cảnh báo tiến trình đàm phán COC sẽ mất nhiều thời gian. Nhiều đại biểu từ các nước ngoài khu vực mong muốn ASEAN và Trung Quốc tăng cường minh bạch tiến trình đàm phán, tôn trọng lợi ích hợp pháp của các nước ngoài khu vực.
Bên cạnh COC, nhiều học giả cho rằng các nước ASEAN cũng có thể chủ động đề xuất các sáng kiến xây dựng các quy tắc ứng xử khác ở biển Đông như quy tắc ứng xử phòng chống va chạm không mong muốn ở trên không, hoặc chuẩn mực xử lý vấn đề rác thải nhựa ra biển.
Trước việc một số nước có cách diễn giải khác nhau về UNCLOS 1982, không nhất trí và tuân thủ phán quyết của Toà Trọng tài, một số học giả gợi ý ASEAN chủ trì việc mời các nước lớn đối thoại để thống nhất cách giải thích và áp dụng UNCLOS tại biển Đông như các quy định liên quan đến quyền tự do hàng hải.
Phát biểu trong phiên bế mạc, PGS-TS Nguyễn Vũ Tùng, Giám đốc Học viện Ngoại giao, đánh giá cao những chia sẻ đóng góp tích cực từ các diễn giả và đại biểu tham dự hội thảo.
Sau 10 năm tổ chức, hội thảo đã chứng tỏ tầm quan trọng, thể hiện tính lan tỏa trong tăng cường nhận thức vấn đề biển Đông. Ngoài đa số các điểm đã đạt được đồng thuận, việc còn tồn tại những khác biệt trong đánh giá càng cho thấy yêu cầu tiếp tục chuỗi hội thảo quốc tế trong những năm tới...
Hội thảo quốc tế lần thứ 10 về biển Đông do Học viện Ngoại giao, Quỹ Hỗ trợ nghiên cứu biển Đông và Hội Luật gia Việt Nam phối hợp tổ chức từ ngày 8 đến 9-11, thu hút 220 đại biểu, học giả trong và ngoài nước tham dự.
