Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nội vụ Trần Anh Tuấn nhấn mạnh việc phân công, phân cấp, phân quyền giữa Chính phủ với chính quyền địa phương đã được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, đảm bảo sự chỉ đạo, điều hành thống nhất của Chính phủ.
Tham luận sau đó, GS-TS Lê Minh Thông, trợ lý chủ tịch Quốc hội, cho rằng nếu thừa nhận chính quyền địa phương là một pháp nhân công quyền thì mọi việc đều hết sức minh bạch: Bộ máy của mình, con người của mình, tài sản của mình, thậm chí là phù hiệu riêng của mình. “Còn nếu không tất cả đều xin ở trên, từ trên đưa xuống rồi dưới lại báo lên trên” - ông Thông nhấn mạnh.
Ông Phạm Tuấn Khải, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòng Chính phủ, cũng đề nghị phải trao thẩm quyền nhất định cho chính quyền địa phương mới đảm bảo hoạt động tự chủ, tự chịu trách nhiệm. “Tôi thấy vừa rồi Quốc hội ra các nghị quyết cơ chế đặc thù cho một số địa phương là trái hiến pháp, nên trao bằng luật” - ông Khải nhấn mạnh.
Ngoài ra, ông Khải cũng đề nghị nên cho chính quyền địa phương tự chủ về công tác cán bộ, Bộ Nội vụ không nên nắm hết. “Địa phương tự chủ được, nuôi được con người, thấy công việc đó cần có ông A, B, C thì nên để họ làm.Tại sao ngày xưa ông lý trưởng làm hết được công việc của một xã, còn bây giờ bộ máy quá cồng kềnh mà không làm được?” - ông Khải nói.
GS-TS Phạm Hồng Thái cho rằng nền hành chính Việt Nam là nền hành chính xin ý kiến. Địa phương đòi phân cấp nhưng Bộ không muốn phân cấp. Tại sao? Phải chăng là động chạm tới lợi ích gì đó. Khi phân định thẩm quyền chưa rõ, ai dẻo miệng thì xin cho.
GS-TS Phạm Hồng Thái cũng cảnh báo việc phân cấp, phân quyền mà không có sự giám sát thì sẽ tạo ra những… ông phường to. “Phường to lắm chứ đừng nói ít quyền, cứ ra làm thủ tục xem, tôi đi làm nhiều tôi biết. Vấn đề phân quyền thể hiện mối quan hệ giữa Nhà nước với cộng đồng dân cư, được xác định bởi luật và cần phải có sự giám sát chặt chẽ, rõ ràng” - TS Thái nói.
Cạnh đó, TS Thái cũng nêu băn khoăn, có 40 tỉnh làm không đủ ăn, cho tự quản có ổn không, đây cũng là vấn đề phải bàn chứ không đơn giản, phải có năng lực phát triển đến trình độ nào, có tổng thu ngân sách đủ để chi ra sao thì mới nên phân cấp, phân quyền.
