Sáng 25-2, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị truyền đạt nội dung trọng tâm, cốt lõi của nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.

Kinh tế nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị khẳng định lần đầu tiên nội hàm kinh tế nhà nước được xác định một cách đầy đủ, có hệ thống, làm rõ vị trí và mở rộng phạm vi của khu vực này.

Nghị quyết nêu rõ trong 80 năm xây dựng và phát triển, đặc biệt sau 40 năm đổi mới, kinh tế nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo; vừa trực tiếp sản xuất kinh doanh, vừa là nền tảng nguồn lực vật chất quan trọng. Đồng thời, đây cũng là công cụ chiến lược để Nhà nước định hướng, dẫn dắt, điều tiết các hoạt động kinh tế; thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững.

Nghị quyết 79 cũng chỉ rõ những hạn chế như chính sách, pháp luật về kinh tế nhà nước chậm đổi mới; doanh nghiệp nhà nước hoạt động chưa hiệu quả, chưa tương xứng với vị trí và nguồn lực đang nắm giữ. Năng lực cạnh tranh còn hạn chế, chưa tiên phong trong đổi mới sáng tạo, dẫn dắt ngành, lĩnh vực then chốt, cải cách doanh nghiệp nhà nước còn chậm.

Nhằm phát huy vai trò kinh tế nhà nước, góp phần hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm đến năm 2030 và năm 2045, Nghị quyết đề ra năm nhóm quan điểm chỉ đạo mang tính hệ thống, bao trùm.

Thứ nhất, bổ sung, cụ thể hóa nội hàm, vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường trên các mặt định hướng chiến lược phát triển; giữ vững quốc phòng, an ninh, góp phần phát huy giá trị văn hóa, tiến bộ, công bằng, an sinh xã hội; là nguồn lực quan trọng để Nhà nước chi phối, can thiệp kịp thời, đáp ứng yêu cầu đột xuất, cấp bách.

Thứ hai, xác định rõ mối quan hệ cùng phát triển giữa kinh tế nhà nước và các khu vực kinh tế khác nhằm phát huy chức năng, vai trò của từng khu vực.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng nguồn lực kinh tế nhà nước. Nghị quyết nhấn mạnh hai điểm mới, đó là các nguồn lực phải được rà soát, thống kê, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, phân tích lợi ích - chi phí xã hội theo thông lệ quốc tế. Đồng thời, khơi thông điểm nghẽn, chống thất thoát, lãng phí; giải quyết tốt quan hệ Nhà nước - thị trường - xã hội.

Thứ tư, nâng tầm nhiệm vụ của kinh tế nhà nước gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng; tiên phong, kiến tạo, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế; xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Thứ năm, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với kinh tế nhà nước, nhất là trong định hướng sử dụng nguồn lực và tổ chức thực hiện.

Thử nghiệm có kiểm soát kinh tế không gian tầm thấp

Về nhiệm vụ, giải pháp, Nghị quyết 79 đề ra bảy nhóm nhiệm vụ liên quan các lĩnh vực: đất đai; tài nguyên nước; khoáng sản; kinh tế biển; vùng trời; kinh tế không gian vũ trụ, không gian tầm thấp, không gian ngầm; tài nguyên số và viễn thông.

Trong đó, theo ông Nguyễn Thanh Nghị, cần quán triệt và thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp mới và trọng tâm. Ngay trong năm 2026, hoàn thiện công tác đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch dữ liệu đất đai trên toàn quốc; kết nối liên thông với các hệ thống dữ liệu quốc gia khác; xây dựng, ban hành Luật Đất đai sửa đổi và văn bản hướng dẫn.

Ban hành cơ chế vượt trội, triển khai khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để thúc đẩy phát triển kinh tế không gian vũ trụ, kinh tế không gian tầm thấp, công nghiệp hàng không, vũ trụ. Hoàn thiện pháp luật về tài nguyên số, tài nguyên viễn thông; phát triển thị trường dữ liệu, sàn giao dịch dữ liệu và kinh tế dữ liệu.

Đối với quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu tinh gọn hệ thống, không thành lập quỹ mới khi không cần thiết, sáp nhập, giải thể quỹ hoạt động kém hiệu quả.

Về doanh nghiệp nhà nước, Nghị quyết định hướng đầu tư phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, giữ vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt như quốc phòng, an ninh, năng lượng, vận tải, logistics, tài chính ngân hàng, khoa học công nghệ, điện tử viễn thông, hạ tầng số, khoáng sản chiến lược, hóa chất, xây dựng.

Ban hành chính sách tạo động lực tăng quy mô vốn điều lệ; bảo đảm đủ vốn, hỗ trợ lãi suất, cấp đủ tín dụng cho các dự án, công trình trọng điểm quốc gia.

Nghị quyết khuyến khích doanh nghiệp nhà nước tiên phong nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; đầu tư liên kết làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính; có cơ chế cho phép hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm.

Định hướng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là không làm ảnh hưởng đến kiểm soát của Nhà nước trong lĩnh vực then chốt, chiến lược, không làm mất các thương hiệu quốc gia có uy tín.

Về thoái vốn, với doanh nghiệp Nhà nước không cần nắm giữ cổ phần, vốn góp chi phối sẽ có cơ chế, lộ trình phù hợp để sáp nhập vào doanh nghiệp nhà nước hoặc chuyển giao cho doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước ở trung ương hoặc địa phương. Tái cơ cấu Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, hướng tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia.

Với các tổ chức tín dụng nhà nước, ông Nghị nhấn mạnh việc sắp xếp lại mạng lưới ngân hàng thương mại nhà nước; bảo đảm minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình; tăng vốn điều lệ nhằm nâng cao năng lực tài chính, tỉ lệ an toàn vốn và hiệu quả hoạt động.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh chuyển các dịch vụ sự nghiệp công có khả năng xã hội hóa cao sang cơ chế thị trường; mở rộng hợp tác công tư, khuyến khích khu vực ngoài nhà nước tham gia cung ứng dịch vụ công, chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty TNHH một thành viên ở lĩnh vực phù hợp.