Chiều 12-3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) đã thống nhất thông qua nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2019-2021.

Sắp xếp 16 huyện và 631 xã không đủ tiêu chuẩn

Nghị quyết quy định hai trường hợp thực hiện việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, xã. Thứ nhất, các quận/huyện, phường/xã phải sắp xếp khi có diện tích tự nhiên và quy mô dân số chưa đạt 50% tiêu chuẩn theo quy định tại Nghị quyết số 1211/2016 của Ủy ban Thường vụ QH khóa 13. Thứ hai, khuyến khích việc sắp xếp quận/huyện, phường/xã còn lại để giảm số lượng đơn vị hành chính.

“Những tỉnh, địa phương được sự hưởng ứng, đồng thuận của nhân dân, cử tri và các cấp chính quyền thì khuyến khích làm trong lần này” - Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cho biết.

Các trường hợp chưa đủ chuẩn nhưng nếu có một trong các yếu tố đặc thù như có vị trí địa lý biệt lập với các đơn vị hành chính khác; được hình thành và ổn định từ năm 1945 đến nay; có vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh hoặc có đặc điểm về truyền thống lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục, tập quán chưa thuận lợi cho việc sắp xếp thì UBND cấp tỉnh có trách nhiệm rà soát, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định việc chưa thực hiện sắp xếp.

Nghị quyết cũng quy định một số trường hợp đặc biệt khi thực hiện sáp nhập huyện, xã. Cụ thể là một số trường hợp có thể sau khi sắp xếp vẫn chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định như những nơi có yếu tố đặc thù về truyền thống lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục, tập quán, vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, cộng đồng dân cư hoặc yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh; được thành lập trên cơ sở nhập từ ba đơn vị hành chính cùng cấp trở lên; được thành lập trên cơ sở nhập hai đơn vị hành chính cùng cấp nhưng do tình hình thực tế mà không thể nhập thêm đơn vị hành chính khác liền kề.

Nghị quyết cũng quy định khi nhập huyện chưa đạt tiêu chuẩn vào thị xã hoặc TP thuộc tỉnh liền kề thì không xem xét điều kiện về sự phù hợp với định hướng quy hoạch, chương trình phát triển đô thị và tiêu chuẩn về đơn vị hành chính trực thuộc đối với đơn vị hành chính dự kiến hình thành sau khi sắp xếp.

Đối với các thị xã/TP thuộc tỉnh có diện tích tự nhiên và quy mô dân số chưa đạt 50% tiêu chuẩn theo quy định thì được điều chỉnh một số phường/xã/thị trấn của quận/huyện/thị xã liền kề để nhập vào thị xã/TP thuộc tỉnh.

Khi sắp xếp như trên, không xem xét điều kiện về sự phù hợp với định hướng quy hoạch, chương trình phát triển đô thị và tiêu chuẩn về đơn vị hành chính trực thuộc đối với đơn vị hành chính dự kiến hình thành sau khi sắp xếp...

Theo số liệu từ Bộ Nội vụ, hiện có 16 đơn vị hành chính cấp huyện và 631 đơn vị hành chính cấp xã chưa đủ hai tiêu chuẩn về diện tích và dân số sẽ được sáp nhập.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu phát biểu tại phiên họp. Ảnh: QH

Tạm dừng việc bầu, bổ nhiệm các chức danh lãnh đạo

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga nhận xét nghị quyết lần này đã lường trước việc có thể “lách” nghị quyết, nhân sự kiện sắp xếp này để bổ nhiệm. Cụ thể, nghị quyết quy định tạm dừng việc bầu, bổ nhiệm các chức danh lãnh đạo, quản lý và tuyển dụng, tiếp nhận cán bộ, công chức, viên chức tại những nơi này.

Việc tạm dừng công tác cán bộ sẽ kéo dài từ ngày nghị quyết này có hiệu lực thi hành cho đến khi có nghị quyết của Ủy ban Thường vụ QH về việc sắp xếp đối với từng đơn vị hành chính cụ thể, trừ trường hợp khuyết người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị mà không bố trí được người phụ trách theo quy định của pháp luật thì được bầu, bổ nhiệm chức danh đó.

Ngoài ra, nghị quyết còn quy định việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thực hiện theo nghị quyết, kết luận của Đảng, quy định của Nhà nước và phù hợp với thực tế.

Việc sắp xếp, sáp nhập, hợp nhất tổ chức bộ máy phải bảo đảm theo hướng tinh gọn, hợp lý, không làm tăng thêm đầu mối, sớm ổn định tổ chức bộ máy của các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương; sử dụng có hiệu quả, tiết kiệm các trụ sở làm việc, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị hiện có của các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trước khi tiến hành sắp xếp…

Về số lượng lãnh đạo, quản lý và biên chế công chức, viên chức của các huyện, xã sau khi sáp nhập phải phù hợp, gắn với việc thực hiện tinh giản biên chế. Số lượng lãnh đạo, quản lý và số lượng cán bộ, công chức, viên chức ở các cơ quan, tổ chức, đơn vị mới phải có lộ trình hợp lý.

Các huyện, xã phải chủ động triển khai, tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức khi thực hiện các thủ tục chuyển đổi các loại giấy tờ và không thu các loại lệ phí khi thực hiện việc chuyển đổi do thay đổi địa giới đơn vị hành chính.