Đây là thực tế được Bộ Công Thương nêu ra tại cuộc họp về môi trường liên quan đến các dự án nhiệt điện diễn ra ngày 4-10.
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, các nhà máy nhiệt điện đang xây dựng và đã đi vào vận hành đều có báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được Bộ Tài nguyên và Môi trường thẩm định và phê duyệt. Tuy nhiên vẫn tồn tại dự án có thay đổi hạng mục công trình bảo vệ môi trường so với báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt như Nhà máy nhiệt điện Duyên hải 1 - EVN. Vì thế, các dự án này chưa được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy xác nhận hoàn thành các công trình, hạng mục bảo vệ môi trường.
Đặc biệt, cả nước có 20 nhà máy nhiệt điện than đang vận hành với lượng tro xỉ, thạch cao thải ra hơn 15,7 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, các nhà máy chưa tìm được giải pháp đầu ra cho tro xỉ theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng (xử lý tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất phân bón để làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng).
Một số nhà máy nhiệt điện chưa được cấp giấy xác nhận bảo vệ môi trường.
Bộ Công Thương cho rằng vướng mắc lớn nhất là nhiều doanh nghiệp sản xuất xi măng, gạch không nung có khả năng sử dụng sử dụng tro, xỉ của nhà máy nhiệt điện làm nguyên liệu sản xuất nhưng lại không đủ điều kiện tiếp nhận tro xỉ theo quy định và thiếu các quy chuẩn kỹ thuật đối với tro xỉ làm vật liệu xây dựng, vật liệu san nền.
Trước thực trạng trên, Bộ Công Thương đã yêu cầu đối với các dự án đang xây dựng, chưa đi vào vận hành, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ các cam kết trong ĐTM đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt, các hạng mục công trình có sự thay đổi so với ĐTM ban đầu thì chỉ được triển khai thực hiện khi đã có sự chấp thuận của cơ quan phê duyệt ĐTM. Yêu cầu nhà thầu và chủ đầu tư phải hoàn thành đầy đủ các hạng mục, công trình bảo vệ môi trường theo cam kết trong ĐTM.
Trong giai đoạn vận hành thử nghiệm các công trình bảo vệ môi trường cần thông báo rộng rãi đến chính quyền địa phương, cơ quan phê duyệt ĐTM về hoạt động vận hành thử nghiệm để chính quyền và người dân địa phương cùng giám sát. Sau quá trình vận hành thử nghiệm (thời gian sáu tháng) cần hoàn thiện hồ sơ xác nhận hoàn thành các công trình bảo vệ môi trường gửi cơ quan phê duyệt ĐTM xem xét, xác nhận.
Đối với các nhà máy đang hoạt động, Bộ Công Thương đã yêu cầu các nhà máy tuân thủ đầy đủ cam kết về quan trắc và giám sát môi trường đã được phê duyệt trong ĐTM.
Cụ thể, đối với hệ thống xử lý khói lò, Bộ Công Thương chỉ đạo Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) xây dựng lộ trình cải tạo hệ thống đốt khởi động lò, để có thể đưa hệ thống lọc bụi tĩnh điện vào ngay khi bắt đầu khởi động. Khi chưa cải tạo, khắc phục được thì các nhà máy phải phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để thông báo rộng rãi cho người dân biết về quá trình nhà máy khởi động lò để người dân tham gia giám sát.
Đối với tro xỉ nhà máy nhiệt điện, Bộ Công Thương yêu cầu các nhà máy nhiệt điện phải chịu trách nhiệm đối với nguồn phát sinh chất thải của mình, chủ động tìm kiếm các giải pháp để xử lý và tiêu thụ. Bên cạnh đó, Bộ cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng để ban hành quy chuẩn kỹ thuật đối với tro xỉ được phép sử dụng làm vật liệu xây dựng.
