Sáng 4-4, UBND TP.HCM phối hợp Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn chuyên gia về Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt – Chính sách đột phá và không gian phát triển cho TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, chủ trì hội thảo.

Cùng chủ trì có PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM và PGS.TS Hoàng Công Gia Khánh, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật.

Luật hóa các nghị quyết ở mức độ cao nhất

Phát biểu đề dẫn, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, nhìn nhận hội thảo được tổ chức trên tinh thần đồng chủ trì và phối hợp giữa chính quyền TP và Đại học Quốc gia TP.HCM. Đây là phối hợp mang tính chiến lược giữa hai bên trên tinh thần chính quyền và nhà khoa học cùng chung tay để kiến tạo cho không gian phát triển của TP trong kỷ nguyên mới.

Theo ông Cường, vừa qua, Bộ Chính trị đã có chủ trương đồng ý tạo điều kiện cho TP.HCM tổng kết toàn diện Nghị quyết 31 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đồng thời, đồng tình TP xây dựng dự thảo nghị quyết mới thay thế cho Nghị quyết 31, xác định tầm nhìn đến năm 2075- kỷ niệm 100 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

“Đây là cơ sở rất là quan trọng để nghiên cứu, đề xuất và lập các nội dung, hồ sơ, thủ tục để tiếp tục đề xuất, đề nghị với Trung ương, Bộ Chính trị về xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt” – ông Cường nói và cho biết đây là một công cụ pháp lý cao, với kỳ vọng TP.HCM sẽ tiếp tục được trao quyền và phân quyền mạnh mẽ, thúc đẩy tăng trưởng hai con số, sự phát triển nhanh và bền vững của TP.

Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường, TP.HCM đóng góp hơn 23% trong GDP của cả nước và hơn 30% trong ngân sách quốc gia. TP là trung tâm tài chính, thương mại, khoa học công nghệ và giáo dục văn hóa lớn của cả nước; là đầu mối giao thông, đầu mối giao thương và đầu mối hội nhập quốc tế. Đồng thời, là hạt nhân, là đô thị trung tâm, cực tăng trưởng, vai trò đầu tàu, lan tỏa, dẫn dắt cho sự phát triển chung của cả nước.

Tuy nhiên, TP đối diện với khó khăn, điểm nghẽn, đó là quy mô kinh tế TP chúng ta ngày càng lớn, vai trò ngày càng quan trọng trong cấu trúc kinh tế quốc gia và khu vực. Trong khi đó các điều kiện, khung thể chế về quản trị lại chưa đáp ứng với yêu cầu cho sự phát triển của TP.

Ông Cường cho biết các cơ chế quản lý hiện hành được thiết kế và được mặc định trên cơ sở quản lý hành chính tập trung, áp dụng chung cho phần lớn các địa phương, chưa phản ánh được những đặc thù, tính chất, tầm vóc của một siêu đô thị, đặc biệt là sau khi TP.HCM hợp nhất, sáp nhập.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết TP sẽ tiến hành đồng thời 3 việc, gồm tổng kết toàn diện Nghị quyết 31; xây dựng dự thảo nghị quyết mới của Trung ương thay thế Nghị quyết 31; nghiên cứu, đề xuất và tham mưu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

Ông khẳng định TP xác định rõ yêu cầu đặt ra không chỉ hoàn thiện về thể chế, không phải theo cơ chế đặc thù như những nghị quyết đã được Trung ương, Quốc hội trao như Nghị quyết 54, Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260. Thay vào đó phải luật hóa các nghị quyết ở mức độ cao nhất, đủ sức để giải phóng nguồn lực phát triển và tạo không gian phát triển mới, hình thành các động lực tăng trưởng mới cho sự phát triển của TP.

“Luật Đô thị đặc biệt phải được khẳng định chuyển từ cơ chế đặc thù sang xác định những thể chế vượt trội; từ cơ chế đề xuất, kiến nghị sang cơ chế được trao quyền và trách nhiệm; từ quản lý hành chính sang quản trị một đô thị hiện đại, thông minh” – ông Cường nói.

Theo kế hoạch, UBND TP đang khẩn trương để hoàn thiện các nghị quyết. Dự thảo nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 31 dự kiến sẽ được TP hoàn thành và báo cáo trình cho Bộ Chính trị trong tháng 4 này. Bên cạnh đó, TP cũng sẽ chuẩn bị các điều kiện để đề xuất việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

3 nguyên tắc để xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

Từ thực tiễn quản lý và điều hành chính quyền của TP, Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường cho biết TP xác định ba nguyên tắc để xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

Nguyên tắc thứ nhất là chính quyền TP (bao gồm HĐND và UBND) được tiếp tục giao quyền tự chủ thực sự và toàn diện trên các lĩnh vực để thực hiện vai trò quản trị việc vận hành của TP với phương châm là: địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Nguyên tắc thứ hai là phải tiếp tục luật hóa những vấn đề thực tiễn đòi hỏi nhưng vẫn chưa có hành lang pháp lý để triển khai; bắt đầu từ những vướng mắc thực tế mà TP đang đối diện và giải quyết hàng ngày. Đó là những điểm nghẽn về quản lý không gian ngầm, tài sản công, dự án đường sắt đô thị, trung tâm tài chính quốc tế…

Nguyên tắc thứ ba là tiếp tục phát huy những lĩnh vực, cơ chế, điều kiện đặc thù bằng những quy định pháp luật để các cơ chế, đặc thù của TP được phát huy mạnh mẽ thông qua Luật Đô thị đặc biệt.

“TP mong muốn nhận được các ý kiến góp ý, hiến kế có tính đột phá, thậm chí là vượt ra ngoài các khuôn khổ, cơ chế, chính sách đặc thù hiện hành, kể cả các Nghị quyết 98, Nghị quyết 260, Nghị quyết 222, Nghị quyết 188... về rất nhiều những cơ chế, điều kiện đặc thù cho TP trong thời gian vừa qua” – ông Cường gửi gắm.

Phó Chủ tịch TP.HCM đề nghị cần làm rõ mô hình thể chế đô thị đặc biệt với mức độ phân quyền, phân cấp thực chất gắn với trách nhiệm giải trình của chính quyền TP.

Đó là đề xuất về cơ chế tài chính, ngân sách vượt trội và tiệm cận với thông lệ quốc tế trong điều kiện hiện nay. Đồng thời, mở rộng không gian phát triển (bao gồm không gian đô thị, không gian ngầm, không gian số, liên kết vùng) và thậm chí là không gian tầm thấp. Hay là hình thành, thiết kế các cơ chế thử nghiệm chính sách theo cơ chế sandbox với các mô hình và cách điều hành kinh tế mới.

Lãnh đạo TP mong muốn các ý kiến không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện cơ chế hiện có mà còn đề xuất những ý tưởng mới, cách tiếp cận mới để có thể tạo ra những bước ngoặt về thể chế cho sự phát triển của đô thị.