Trong báo cáo Chính phủ gửi Quốc hội về các dự án đường sắt đô thị, thông tin về dự án đường sắt Cát Linh – Hà Đông vẫn thu hút công luận.
Thông tin đáng chú ý: “Đến kỳ trả nợ gốc khoản vay lại của các Hiệp định vay cho dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông, Bộ Tài chính đã ứng từ Quỹ tích lũy để trả nợ theo cam kết của Chính phủ tại các Hiệp định vay đã ký”- Báo cáo nêu rõ.
Bộ Tài chính mới đây đã làm rõ thêm thông tin liên quan. Theo đó, Dự án Đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến Cát Linh-Hà Đông sử dụng vốn vay từ 3 Hiệp định vay Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc. Tổng giá trị vay là 690,62 triệu USD.
Năm 2014, Thủ tướng đã phê duyệt cơ chế tài chính đối với dự án này. Theo đó, đối với phần vốn vay nước ngoài cho các hạng mục liên quan đến khai thác vận hành, kinh doanh vận tải của dự án thì áp dụng cơ chế cho vay lại.
Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ GTVT có trách nhiệm bố trí vốn đối ứng để trả nợ nước ngoài cho phần vốn vay lại của dự án và các loại phí liên quan trong giai đoạn xây dựng cho tới khi hoàn thành dự án và bàn giao cho UBND TP Hà Nội.
Tính đến tháng 10-2021, số vốn vay nhà tài trợ đã giải ngân là gần 250 triệu USD và hơn 2 tỉ nhân dân tệ.
Chính phủ cũng đã bố trí trả nợ vay nước ngoài cho Chính phủ Trung Quốc. Đó là phần trả nợ cho bên cho vay nước ngoài. Khoản vay này khi đến hạn thì Bộ Tài chính trả nợ đầy đủ cho Chính phủ Trung Quốc và Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc. Tính đến nay, nợ gốc đã thanh toán cho Trung Quốc là trên 115 triệu USD và gần 779,3 triệu nhân dân tệ.
Còn khoản vay về cho vay lại đối với Bộ GTVT, thì Bộ này đã bố trí vốn đối ứng để trả nợ lãi theo Hợp đồng cho vay lại đã ký với Ngân hàng Phát triển Việt nam. Hiện việc bố trí vốn để trả nợ gốc của các khoản vay lại đang gặp vướng mắc do từ khi ký Hợp đồng cho vay lại, Bộ GTVT không được bố trí vốn để trả nợ gốc.
Theo quy định của Luật Quản lý nợ công và các văn bản hướng dẫn, phần vay lại, Chủ dự án phải có trách nhiệm bố trí vốn để hoàn trả Bộ Tài chính. Từ khi phát sinh nghĩa vụ trả nợ đối với phần vay lại, Bộ GTVT mới bố trí trả hơn 398 tỉ nợ gốc, tương đương trên 17,3 triệu USD.
Bộ GTVT vẫn còn nợ Bộ Tài chính nợ gốc là trên 9,8 triệu USD, tương đương hơn 227,3 tỉ. Đồng thời, Bộ GTVT cũng nợ gốc và lãi quá hạn là gần 1,7 triệu USD, tương đương gần 38,4 tỉ.
Bộ Tài chính cho hay: từ năm 2019 đến nay, Bộ Tài chính đã có nhiều văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc giao Bộ GTVT phối hợp với Bộ KH&ĐT bố trí vốn để trả nợ. Tuy nhiên đến nay Bộ GTVT vẫn chưa được bố trí vốn để trả nợ gốc.
“Vì vậy Bộ Tài chính đã phải ứng Quỹ tích lũy để trả nợ thay cho dự án là trên 9,83 triệu USD, tương đương 227,322 tỉ” - Bộ Tài chính thông tin.
Hiện Bộ GTVT đang kiến nghị Thủ tướng Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép bổ sung danh mục “trả nợ gốc các khoản vay lại của các Hiệp định vay của Dự án” để có nguồn hoàn trả nợ cho Bộ Tài chính và thực hiện các thủ tục để bàn giao dự án Cát Linh – Hà Đông cho UBND TP Hà Nội.
Khi dự án Cát Linh – Hà Đông được bàn giao cho UBND TP Hà Nội thì UBND TP Hà Nội có trách nhiệm nhận nợ với Bộ Tài chính phần cho vay lại. Phần này sẽ được Bộ Tài chính và Bộ GTVT xác nhận với nhau.
Để nhận nợ, UBND TP Hà Nội và Bộ Tài chính sẽ ký Hợp đồng vay lại, xác nhận nghĩa vụ trả nợ với UBND TP Hà Nội, điều kiện vay lại thực hiện theo quy định của Chính phủ về cho vay lại nguồn ODA và vay ưu đãi Chính phủ.
Bộ Tài chính cho hay: hiện Bộ GTVT đang khẩn trương rà soát, tổng hợp số liệu đã nhận nợ, số đã trả nợ, số còn phải trả nợ đối với dự án Cát Linh – Hà Đông. Bộ GTVT sẽ báo cáo Thủ tướng nguyên tắc bàn giao nợ để bàn giao khoản nợ vay lại của Dự án cho UBND TP Hà Nội.
Sau đó UBND TP Hà Nội bố trí nguồn trả nợ cho dự án.
