Chiều 19-6, QH đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội, với 422/451 ĐBQH tham gia biểu quyết tán thành, 19 ĐB không tán thành, 10 ĐB không biểu quyết.
Kết quả biểu quyết việc thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức QH. Ảnh: Đ.MINH
Đáng chú ý, dự luật vừa được thông qua đã nâng số lượng ĐBQH hoạt động chuyên trách ít nhất là 40% tổng số ĐBQH.
Hai Uỷ ban: Uỷ ban Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng” thành “Ủy ban Văn hóa, Giáo dục” và “Ủy ban về Các vấn đề xã hội” thành “Ủy ban Xã hội”.
Luật này có hiệu lực thi hành từ 1-1-2021, tuy nhiên, những thay đổi nói trên được thực hiện từ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV.
Không quy định tiêu chuẩn nâng cao đối với ĐBQH
Trước khi thông qua toàn bộ dự thảo luật, QH đã biểu quyết riêng về điều khoản quy định về tỷ lệ ĐB hoạt động chuyên trách và có 445/454 (92,13%) ĐB tham gia biểu quyết tán thành, 5 ĐB không tán thành, 4 ĐB không biểu quyết về điều khoản này.
Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật của UBTVQH, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho hay việc tiếp thu ý kiến của đa số ĐBQH, nâng tỷ lệ ĐBQH hoạt động chuyên trách lên ít nhất là 40% đã thể hiện sự cân nhắc, tính toán kỹ.
Đây là cơ sở pháp lý cho công tác quy hoạch, chuẩn bị nguồn nhân sự để giới thiệu tham gia ứng cử làm ĐBQH hoạt động chuyên trách, từ đó tăng cường tính chuyên nghiệp, góp phần quan trọng cho việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của QH.
“Để bảo đảm tính khả thi của quy định này, trong thời gian tới, Đề án bầu cử ĐBQH khóa XV sẽ cụ thể hóa các nội dung liên quan cũng như xem xét việc bố trí hợp lý số lượng ĐBQH hoạt động chuyên trách ở từng địa phương”- ông Tùng cho hay.
Cũng theo ông Tùng, khi thảo luận, một số ý kiến đề nghị cần quy định tiêu chuẩn cụ thể cao hơn đối với ĐBQH, đồng thời, không quy định tiêu chuẩn về độ tuổi đối với ĐBQH. Ý kiến khác không tán thành và cho rằng ĐBQH là người đại diện cho các giai tầng khác nhau trong xã hội nên không thể quy vào một tiêu chuẩn chung.
Ông Tùng cho rằng ngoài các tiêu chuẩn chung của ĐBQH đã được Luật Tổ chức QH quy định, nếu đặt ra các tiêu chuẩn cao hơn về trình độ chuyên môn, năng lực, kỹ năng làm việc (như am hiểu toàn diện các vấn đề kinh tế - xã hội, có khả năng tranh luận, tư duy phản biện, kỹ năng biểu đạt ý kiến…) sẽ làm hạn chế quyền ứng cử vào QH của công dân đã được quy định trong Hiến pháp.
Theo quy trình bầu cử hiện nay, bên cạnh những người tự ứng cử, phần lớn người tham gia ứng cử là đại diện do tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân, cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương lựa chọn, giới thiệu ứng cử để bảo đảm tỷ lệ đại diện hợp lý của các tầng lớp nhân dân trong Quốc hội.
Đối với mỗi loại cơ quan, tổ chức, đơn vị, hiện đã có những quy định riêng của Đảng, quy định của từng cơ quan, tổ chức trong việc xác định tiêu chuẩn, điều kiện khi xem xét, lựa chọn nhân sự.
Những nội dung, quy định này sẽ tiếp tục được nghiên cứu, rà soát để hoàn thiện. Cạnh đó, để nâng cao chất lượng của ĐBQH nói chung, từng cơ quan, tổ chức, đơn vị cần nâng cao trách nhiệm hơn nữa trong việc sàng lọc, lựa chọn, giới thiệu đại diện tiêu biểu, ưu tú nhất của mình tham gia ứng cử ĐBQH để cử tri có điều kiện lựa chọn người thực sự xứng đáng làm ĐBQH.
“Xin QH cho phép không bổ sung nội dung này trong dự thảo Luật”, ông Tùng nói.
Chấm dứt việc thí điểm hợp nhất 3 văn phòng
Một quy định khác được QH biểu quyết riêng liên quan đến quy định về bộ máy giúp việc của đoàn ĐBQH. Đây là quy định còn nhiều ý kiến khác nhau, và khi biểu quyết quy định này, có 395/450 (81,78%) ĐBQH tham gia biểu quyết tán thành; có tới 47 ĐB không tán thành, 8 ĐB không biểu quyết.
Liên quan đến quy định này, nhiều ý kiến đề nghị cần tổng kết, đánh giá việc thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 580/2018/UBTVQH14 (thí điểm tổ chức một Văn phòng giúp việc chung cho 3 cơ quan là Đoàn ĐBQH, HĐND và UBND cấp tỉnh) để quyết định mô hình cơ quan tham mưu, giúp việc Đoàn ĐBQH phù hợp, hiệu quả, ổn định lâu dài.
Một số ý kiến đề nghị kết thúc thí điểm và giữ mô hình 3 Văn phòng giúp việc như hiện hành. Ý kiến khác đề nghị chỉ hợp nhất Văn phòng Đoàn ĐBQH với Văn phòng HĐND cấp tỉnh và giao UBTVQH hướng dẫn cụ thể về tổ chức và hoạt động của bộ máy giúp việc cho Đoàn ĐBQH.
Giải trình trước QH, ông Hoàng Thanh Tùng cho hay kết quả tổng kết Nghị quyết số 580 chưa thực sự đáp ứng được mục tiêu đề ra. Vì vậy, UBTVQH xin phép Quốc hội cho kết thúc việc thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 580/2018/UBTVQH14 và tổ chức Văn phòng tham mưu, giúp việc, phục vụ chung cho Đoàn ĐBQH và HĐND cấp tỉnh, Văn phòng tham mưu, giúp việc, phục vụ riêng cho UBND cấp tỉnh”.
Đối với các địa phương đang thực hiện thí điểm, ông Tùng cho hay sẽ chuyển ngay sang mô hình nêu trên; ở các địa phương còn lại thì sẽ hoàn thành việc chuyển giao và thực hiện từ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HĐND nhiệm kỳ 2021 - 2026.
