Chiều 17-8, tại phiên họp chuyên đề pháp luật, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thanh tra (sửa đổi).
Lo ngại tính thiếu thống nhất về tổ chức bộ máy
Báo cáo một số vấn đề lớn về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho hay nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội tán thành quy định giao UBND cấp tỉnh quyết định việc thành lập Thanh tra sở. Tuy nhiên, cũng có ý kiến không tán thành việc này vì lo ngại sẽ dẫn đến tình trạng thiếu thống nhất về tổ chức bộ máy.
Một số ý kiến đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể một số sở có phạm vi quản lý rộng và yêu cầu quản lý chuyên ngành phức tạp được thành lập Thanh tra sở để thực hiện thống nhất trên toàn quốc, còn lại giao UBND cấp tỉnh quyết định thành lập để bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tế ở địa phương.
 |
Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: PHẠM THẮNG |
Nêu quan điểm của Thường trực Ủy ban Pháp luật, ông Tùng cho biết việc phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định thành lập Thanh tra sở là phù hợp với chủ trương của Đảng về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Việc này giúp đề cao trách nhiệm và phát huy vai trò chủ động, sáng tạo, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trên địa bàn, khắc phục tình trạng “dàn đều” biên chế cho cơ quan thanh tra ở tất cả các sở, dẫn đến nhiều nơi cơ quan Thanh tra sở chỉ bố trí được 2-3 người nên hoạt động khó bảo đảm hiệu quả.
Tuy nhiên, việc dự thảo Luật quy định phân quyền hoàn toàn cho UBND cấp tỉnh quyết định việc thành lập Thanh tra sở có thể làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước, nhất là đối với lĩnh vực có phạm vi quản lý chuyên ngành rộng, phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ xảy ra vi phạm pháp luật (như đất đai, tài nguyên, môi trường, y tế, tài chính…), nếu địa phương không quyết định thành lập thanh tra sở.
Do đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và cơ quan soạn thảo đề nghị tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội quy định theo hướng: “Thanh tra sở được thành lập tại một số sở có phạm vi quản lý rộng và yêu cầu quản lý chuyên ngành phức tạp theo quy định của Chính phủ. Việc thành lập thanh tra tại các sở khác do UBND cấp tỉnh quyết định căn cứ vào yêu cầu quản lý và biên chế được giao”.
Ông Tùng cho rằng quy định như vậy vừa bảo đảm được yêu cầu về quản lý nhà nước, sự thống nhất tương đối về tổ chức bộ máy Thanh tra sở trong phạm vi cả nước, vừa đáp ứng được đặc thù yêu cầu quản lý của từng địa phương. Đồng thời, vẫn thực hiện được mục tiêu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra.
Quy định này cũng sẽ tạo điều kiện để Chính phủ chủ động trong việc quyết định tổ chức bộ máy của cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong từng thời kỳ phát triển của đất nước.
3 trường hợp được thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ
Cũng theo Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội tán thành với quy định của dự thảo Luật về thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ, tuy nhiên, đề nghị bổ sung quy định rõ trong Luật tiêu chí, nguyên tắc thành lập.
Một số ý kiến đề nghị không thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ, vì việc thành lập tổ chức mới sẽ phát sinh thêm biên chế, không phù hợp với tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW.
Thường trực Ủy ban Pháp luật cho rằng theo quy định của Luật Thanh tra hiện hành, tại các Tổng cục, Cục thuộc Bộ không thành lập tổ chức thanh tra chuyên ngành độc lập. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu quản lý, Luật Thanh tra cho phép Chính phủ xem xét, quyết định giao một số Tổng cục, Cục thuộc Bộ thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành.
Trên thực tế, tại các cơ quan này đã tổ chức các đơn vị tham mưu về công tác thanh tra như thanh tra - pháp chế, thanh tra - kiểm tra… và bố trí đội ngũ công chức làm công tác thanh tra.
Ngoài ra, để đáp ứng yêu cầu quản lý hoặc theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, một số luật đã quy định việc thành lập cơ quan thanh tra chuyên ngành tại Tổng cục, Cục thuộc Bộ.
Từ thực tế trên, Thường trực Uỷ ban Pháp luật cho rằng việc dự thảo Luật quy định thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ nhằm thể hiện đầy đủ, chính xác yêu cầu thực tế về tổ chức cơ quan thanh tra chuyên ngành tại một số Tổng cục, Cục thuộc Bộ; tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho hoạt động thanh tra chuyên ngành tại các cơ quan này.
Đặc biệt, việc thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ về thực chất không làm phát sinh tổ chức, biên chế mới. Sau khi Luật này có hiệu lực thi hành, không phải ở tất cả các Tổng cục, Cục thuộc Bộ hiện đang được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành đều sẽ thành lập tổ chức thanh tra. Chính phủ sẽ rà soát, chỉ cơ quan nào thực sự cần thiết và có đủ năng lực thực hiện thì mới được thành lập cơ quan thanh tra.
Cơ quan thẩm tra đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho giữ quy định về việc thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ trong dự thảo Luật Chính phủ trình. Đồng thời, để việc thành lập Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ được chặt chẽ hơn, đề nghị quy định rõ trong Luật các tiêu chí, nguyên tắc thành lập.
Cụ thể, Thanh tra Tổng cục, Cục thuộc Bộ được thành lập trong ba trường hợp: (1) Theo quy định của luật; (2) Tại các Tổng cục, Cục thuộc Bộ có phạm vi đối tượng quản lý nhà nước về chuyên ngành, lĩnh vực lớn, phức tạp, quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội do Chính phủ quy định trên cơ sở đề nghị của Tổng Thanh tra Chính phủ sau khi thống nhất với Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; (3) Theo yêu cầu của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
