Chiều 9-6, Quốc hội (QH) thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức QH. Một trong những nội dung được các đại biểu (ĐB) quan tâm liên quan đến quy định về tiêu chuẩn của ĐBQH.
Phó Trưởng đoàn ĐBQH Ninh Bình Bùi Văn Phương so sánh ở nước ngoài, nghị sĩ QH là chính khách và yêu cầu tiêu chuẩn chắc chắn phải cao. ĐB Ninh Bình đề xuất ngoài năm tiêu chuẩn chung đã quy định, luật cần bổ sung quy định yêu cầu ĐBQH phải có am hiểu tương đối toàn diện mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội… Cũng tại phiên thảo luận, các ý kiến phát biểu đều đồng tình đề nghị nâng tỉ lệ ĐBQH hoạt động chuyên trách chiếm ít nhất 40% tổng số ĐB (quy định hiện hành là 35%). ĐB Lê Công Nhường (Bình Định) đề nghị cần nghiên cứu cơ chế dành tỉ lệ nhất định (3%-5%) cho các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý có đủ điều kiện sức khỏe và năng lực… tham gia làm ĐBQH chuyên trách. Những người này không giữ chức vụ lãnh đạo trong các cơ quan QH để đáp ứng yêu cầu hoạt động ngày càng chuyên nghiệp của QH.
ĐB Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) cũng cho rằng QH cần có những người ưu tú, hiểu biết, tận tâm, tận lực và quan trọng là họ có đủ thời gian để thực thi quyền lực đó.
“Sẽ rất khó cho những ĐBQH, dù giỏi đến mấy nhưng vừa ngồi họp vừa phải nghĩ đến những công việc quan trọng khác mà họ đang là người phải gánh vác” - ĐB Hà Nội nêu quan điểm và cho rằng “để làm tròn vai của một ĐBQH không hề dễ”.
“Ngoài cơ cấu đại diện cho cân đối, hợp lý cũng phải chú ý đến việc đề xuất người có đủ năng lực, trình độ, điều kiện và đặc biệt là có đủ thời gian để làm ĐBQH. Cạnh đó, khi ai đó được đề nghị tham gia QH thì cần lượng sức mình, lượng định thời gian của mình, nếu thấy không đáp ứng được thì nên mạnh dạn từ chối” - vẫn lời ĐB Trí.
ĐB Trần Thị Quốc Khánh (Hà Nội) đề nghị giảm hơn nữa số lượng ĐB kiêm nhiệm hoạt động trong các cơ quan quản lý nhà nước ở các cấp và ĐB tại các cơ quan tư pháp ở cấp trung ương. “Các cơ quan này thuộc đối tượng giám sát của QH. Nếu còn những cơ cấu này trong QH thì hoạt động giám sát tối cao của QH rất khó thực hiện” - bà Khánh nêu lý do.
“Việc tăng số lượng ĐB chuyên trách là một chủ trương đúng nhưng nếu chỉ tăng số lượng ĐB chuyên trách mà không tăng thêm chất lượng thì thực sự là lãng phí, từ điều kiện làm việc cho đến xe cộ…” - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Sĩ Cương (Ninh Thuận) nói.
Ông Cương cũng chỉ ra thực tế có những ĐB chuyên trách nhưng “không đóng góp gì được nhiều, có khi cả một khóa chẳng đóng góp được bao nhiêu”.
Phát biểu cuối phiên thảo luận, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu nhấn mạnh ĐBQH là những người tiêu biểu, ưu tú, đại diện cho các giai tầng, các cơ quan trong hệ thống tổ chức, trong hệ thống chính trị. Vì vậy, không thể đưa hết tiêu chuẩn riêng của từng khối, từng giai tầng vào quy định của luật được.
Cũng theo ông Lưu, luật chỉ quy định tiêu chuẩn chung, sau này chúng ta phải áp dụng các văn bản quy định của Đảng, Đề án bầu cử ĐBQH, tiêu chuẩn riêng đối với từng khối, từng cơ quan để lựa chọn ra những người tiêu biểu, ưu tú nhất để vào làm ĐBQH. Vị Phó chủ tịch QH cũng khẳng định không thể quy định riêng tiêu chuẩn cho ĐBQH hoạt động chuyên trách.
