Trong đó, TTCP tập trung kiểm tra một số dự án về giao thông, môi trường thực hiện theo hình thức hợp đồng BT, gồm: Nhà máy xử lý nước thải Yên Sở; đường Lê Văn Lương kéo dài; đường trục Nam tỉnh Hà Tây; tuyến đường từ đường Lê Đức Thọ - Xuân Phương; đường bao quanh khu tưởng niệm Chu Văn An; đường liên tỉnh Hà Nội - Hưng Yên.
Tuyến đường Lê Văn Lương kéo dài là một trong các dự án BT được Thanh tra Chính phủ kiểm tra. Ảnh: TTXVN
Chỉ 14/15 dự án được chỉ định thầu
Kết quả thanh tra cho thấy trong giai đoạn 2008-2012, UBND TP Hà Nội chưa thực hiện đúng việc lập, phê duyệt, công bố danh mục dự án theo quy định. Điều này khiến các thông tin cần thiết về chủ trương, các lĩnh vực, dự án cần kêu gọi đầu tư không được công bố rộng rãi, dẫn đến hạn chế số lượng nhà đầu tư, giảm tính minh bạch và cạnh tranh công bằng.
Thực tế, tại thời điểm thanh tra, trong 15 dự án theo hình thức hợp đồng BT thì chỉ có duy nhất 1 dự án thực hiện đấu thầu, còn lại đều là chỉ định thầu.
Các dự án khi trình chủ trương chỉ định thầu đều có lý do chung là cấp bách, cấp thiết. Tuy nhiên, UBND TP Hà Nội lại không thực hiện đúng quy trình, quy định, không có tài liệu chứng minh thực trạng, mức độ chính xác của việc cấp bách hay cấp thiết đó.
TTCP kết luận UBND TP Hà Nội đã thực hiện không đúng quy trình lựa chọn cũng như đánh giá năng lực, lựa chọn nhà đầu tư không đủ năng lực để thực hiện dự án.
Điều này được TTCP chỉ rõ bằng việc nhiều nhà đầu tư tại thời điểm được lựa chọn đã không đảm bảo năng lực tài chính, như: Công ty CP Tasco đối với dự án đường Lê Đức Thọ - Xuân Phương...
Ngoài ra, hầu hết các dự án đều bị chậm tiến độ so với yêu cầu. Nguyên nhân là do chủ đầu tư không đủ năng lực huy động vốn, bố trí vốn chủ sở hữu tham gia vào dự án của nhà đầu tư yếu kém không đảm bảo giải ngân theo tiến độ cam kết.
Chậm tiến độ và đội vốn
Kết luận thanh tra còn cho thấy UBND TP Hà Nội và các cơ quan trực thuộc thẩm định, phê duyệt chưa chính xác, chưa đúng chế độ quy định, khiến tăng tổng vốn đầu tư dự án, ảnh hưởng đến việc tính toán, sắp xếp các phương án giao đất đối ứng để xác định thu tiền sử dụng đất.
Điển hình tại dự án đường Lê Đức Thọ - Xuân Phương, do tính toán áp dụng định mức, đơn giá không chính xác đã làm tăng giá trị hợp đồng BT hơn 19,5 tỉ đồng; tại dự án đường bao quanh khu tưởng niệm Chu Văn An là hơn 28 tỉ đồng; tại nút giao thông Long Biên lên tới hơn 60 tỉ đồng,…
Bên cạnh đó, UBND TP Hà Nội và cơ quan liên quan thiếu chặt chẽ trong việc giám sát thực hiện hợp đồng. Hầu hết các dự án đều bị chậm tiến độ, gia hạn hợp đồng, không đảm bảo mục tiêu cấp bách như khi trình chủ trương để chỉ định nhà thầu.
Trong số trên, dự án Nhà máy xử lý nước thải Yên Sở do Công ty TNHH Gamuda Land Việt Nam làm chủ đầu tư là một ví dụ. Dự án này được khởi công khi chưa có quyết định phê duyệt dự án, kết quả thẩm tra thiết kế cơ sở, thẩm tra phê duyệt công nghệ của Bộ Xây dựng, Sở TN&MT Hà Nội.
Do bị chậm tiến độ, chi phí phát sinh ngoài hợp đồng tới 11,5 triệu USD. Chưa kể nhà đầu tư đã tự triển khai hạng mục về nạo vét mà không có bất cứ sự tham gia, giám sát nào của phía chính quyền nhưng vẫn đề nghị quyết toán khoản tiền lên tới hơn 9,8 triệu USD.
Hoặc như dự án đường trục phía nam tỉnh Hà Tây cũ, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt và tính chi phí lãi vay 920 tỉ đồng trong tổng vốn đầu tư dự án BT là không có cơ sở, dẫn đến việc xác định giá trị tổng vốn đầu tư để ký hợp đồng sai tăng 920 tỉ.
| Kiến nghị xử lý trách nhiệm TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND TP Hà Nội căn cứ vào kết quả thanh tra, thực hiện việc xử lý trách nhiệm của lãnh đạo TP liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm trong lựa chọn nhà đầu tư, chỉ định nhà đầu tư,… Việc này cũng cần thực hiện đối với các cơ quan có khuyết điểm, vi phạm mà kết luận thanh tra đã nêu. Ngoài ra, TTCP còn kiến nghị xử lý về kinh tế số tiền nhiều tỉ đồng và hàng triệu USD... |
