Sáng 23-5, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội đã nghe Đại tướng Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công an, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật Cư trú (sửa đổi).
Theo tờ trình, dự luật này được trình để đáp ứng nhu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về cư trú. Mặt khác, tình hình mới đã đặt ra những yêu cầu về bảo đảm an ninh, trật tự, quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội… cho pháp luật về cư trú.
Hơn nữa, yêu cầu phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân gắn với chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến cũng là một lý do.
Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm trình bày tờ tình về Luật Cư trú (sửa đổi) sáng 23-5. Ảnh: QH
Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm nói: “Việc xây dựng, ban hành Luật Cư trú (sửa đổi) là cần thiết”.
Dự thảo luật đã sửa đổi theo hướng thay thế phương thức quản lý cư trú từ thủ công là sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy bằng việc quản lý thông qua dữ liệu điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin.
Cụ thể là sử dụng mã số định danh cá nhân của công dân để truy cập, cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; cơ sở dữ liệu này “chạy” trên mạng được chia sẻ, kết nối với các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị có liên quan.
Việc sử dụng cơ sở dữ liệu về cư trú sẽ dẫn đến việc bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ 13 nhóm thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký, quản lý thường trú, tạm trú của công dân, gồm: Cấp đổi sổ hộ khẩu; cấp lại sổ hộ khẩu; cấp giấy chuyển hộ khẩu; cấp đổi sổ tạm trú; cấp lại sổ tạm trú; điều chỉnh những thay đổi trong sổ tạm trú; gia hạn tạm trú…
Tờ trình của Chính phủ đã thống nhất bỏ các quy định riêng về điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc Trung ương và dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi) trình Quốc hội được thể hiện theo định hướng này. Tức là không có quy định riêng về điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc Trung ương; việc đăng ký thường trú tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là như nhau, không có sự phân biệt và được áp dụng chung, thống nhất trên toàn quốc.
Dự thảo luật bổ sung bốn trường hợp cần xóa đăng ký thường trú; trong đó có quy định “Công dân vắng mặt tại nơi thường trú từ trên 12 tháng liên tục mà không đăng ký tạm trú ở nơi nào hoặc không khai báo tạm vắng với công an xã, phường, thị trấn nơi thường trú, trừ trường hợp xuất cảnh ra nước ngoài”.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo thẩm tra cho biết Ủy ban Pháp luật cơ bản tán thành với tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Cư trú để tiếp tục thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, Hiến pháp năm 2013 về quyền tự do cư trú của công dân.
Dự luật cũng tạo hành lang pháp lý bảo đảm tốt hơn việc thực hiện quyền tự do cư trú của công dân; đồng thời, tăng cường ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ trong quản lý cư trú, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công dân trong việc thực hiện quyền tự do cư trú.
Nếu được thông qua thì từ ngày 1-7-2021 sổ hộ khẩu, sổ tạm trú không còn giá trị sử dụng trong các giao dịch, quan hệ pháp luật được xác lập mới. Tuy vậy, các loại giấy tờ có giá trị pháp lý đã phát hành có sử dụng thông tin từ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú vẫn nguyên hiệu lực pháp luật.
