Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội Trương Thị Mai đã đề nghị phải quy định cụ thể quyền bỏ phiếu tín nhiệm vào Luật tại buổi làm việc sáng nay 11-8 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) về nội dung Dự án Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.
“Quyền bỏ phiếu tín nhiệm, phải quy định cụ thể tại luật này. Bỏ phiếu là quy định của Hiến Pháp, nên phải được quy định cụ thể, mà bản chất là bỏ phiếu bất tín nhiệm, khác hẳn với lấy phiếu tín nhiệm. Lấy phiếu không quy định trong Hiến Pháp, mà trong thực hiện nghị quyết của Quốc hội. Đề nghị tách ra lấy phiếu và bỏ phiếu”, bà Mai đề nghị.
Theo dự thảo Luật giám sát của Quốc hội và HĐND, việc lấy phiếu tín nhiệm được thực hiện tại kỳ họp Quốc hội theo trình tự: UBTVQH trình Quốc hội quyết định danh sách những người được lấy phiếu tín nhiệm. Tiếp đó, Quốc hội lấy phiếu tín nhiệm bằng cách bỏ phiếu kín. Sau đó,UBTVQH thông qua Nghị quyết xác nhận kết quả lấy phiếu tín nhiệm. Căn cứ kết quả lấy phiếu tín nhiệm, người có quá nửa số phiếu tín nhiệm thấp có thể xin từ chức, người có 2/3 số phiếu tín nhiệm thấp thì UBTVQH trình Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm. Thời hạn, thời điểm, trình tự lấy phiếu tín nhiệm đối với người được Quốc hội lấy phiếu tín nhiệm do Quốc hội quy định.
Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Phan Trung Lý trình bày báo cáo thẩm tra
Dự thảo Luật quy định Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn trong các trường hợp sau:UBTVQH đề nghị; Có kiến nghị của ít nhất 20% tổng số đại biểu Quốc hội do UBTVQH tổng hợp trình Quốc hội. Trong đó việc xác định ít nhất 20% tổng số đại biểu Quốc hội được thực hiện theo quy định tại Điều 33 Luật tổ chức Quốc hội; Có kiến nghị của Hội đồng dân tộc hoặc Ủy ban của Quốc hội; Người được lấy phiếu tín nhiệm mà có từ 2/3 số phiếu tín nhiệm thấp.
Dự thảo Luật cũng cụ thể hoá kết quả bỏ phiếu tín nhiệm như sau: người được bỏ phiếu tín nhiệm có quá nửa số phiếu không tín nhiệm có thể xin từ chức. Trường hợp không từ chức thì cơ quan hoặc người có thẩm quyền giới thiệu để Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn chức vụ của người đó có trách nhiệm trình Quốc hội xem xét, quyết định việc miễn nhiệm hoặc phê chuẩn đề nghị miễn nhiệm người không được Quốc hội tín nhiệm.
Theo báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Pháp luật, hiện vẫn còn hai loại ý kiến về nội dung lấy và bỏ phiếu tín nhiệm. Loại ý kiến thứ nhất tán thành trong Luật chỉ quy định chung có tính nguyên tắc về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn, còn quy trình, thủ tục cụ thể sẽ thực hiện theo Nghị quyết số 85/2014/QH13 của Quốc hội. Loại ý kiến thứ hai, đề nghị thu hút các quy định về lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm củaNghị quyết Quốc hội vào trong Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND để thể hiện cho thống nhất, dễ theo dõi, dễ thực hiện và tránh tình trạng hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND được quy định trong nhiều văn bản pháp lý khác nhau.
Theo đó, Thường trực Ủy ban pháp luật nhận định: Nghị quyết số 85/2014/QH13 về lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn mới được Quốc hội thông qua và có hiệu lực đã quy định rất chi tiết về nguyên tắc, thời điểm, quy trình, thủ tục… lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ các chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn. Do đó Thường trực Ủy ban pháp luật tán thành với loại ý kiến thứ nhất và đề nghị bổ sung thêm vào dự thảo Luật một số quy định về nguyên tắc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm. Còn các vấn đề cụ thể về trình tự, thủ tục được thực hiện theo Nghị quyết của Quốc hội về lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn.
Về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh đây là vấn đề “cực kỳ hệ trọng” và việc “bỏ phiếu và lấy phiếu tín nhiệm là hai vấn đề khác nhau, quyền lực pháp lý khác nhau, hiệu lực khác nhau”. Tuy nhiên, dù đã có quy định cụ thể, song việc “bỏ phiếu tín nhiệm” vẫn chưa được thực hiện trong nhiều năm nay. “Quốc hội, HĐND có quyền lực quyết định bỏ phiếu tín nhiệm và không tín nhiệm. Câu hỏi lớn nhất là tại sao bao nhiêu năm nay không tiến hành bỏ phiếu được? Dự thảo luật phải tính toán và gia cố thêm”, Chủ tịch Quốc hội nói.
