Bộ Tài chính vừa có báo cáo gửi Chính phủ về kết quả thí điểm kiểm tra quản lý tiền công đức tại các di tích lịch sử - văn hóa, đình chùa trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Thời kỳ kiểm tra là năm 2022 và 4 tháng đầu năm 2023.
Chùa Ba Vàng có số thu công đức tốt
Số liệu của Bộ Tài chính cho thấy tổng số thu, chi tiền công đức, tài trợ tại các di tích năm 2022 là 70,8 tỷ đồng (không bao gồm các khoản công đức, tài trợ bằng hiện vật, công trình xây dựng), bằng khoảng 40-60% số thu công đức, tài trợ năm 2019, thời điểm trước khi xảy ra đại dịch COVID-19. Trong khi đó, tổng số chi là 54,4 tỷ đồng.
Còn trong 4 tháng đầu năm 2023, tổng số thu là 61 tỷ đồng (không bao gồm các khoản công đức, tài trợ bằng hiện vật, công trình xây dựng), gần bằng số thu cả năm 2022. Còn tổng số chi là 29,4 tỷ đồng.
"Sau khi loại trừ số di tích không có công đức, còn trên 50 di tích không có số liệu báo cáo. Trong đó có chùa Ba Vàng ở Uông Bí thuộc di tích cấp tỉnh, được đánh giá có số thu công đức tốt"- báo cáo của Bộ Tài chính nêu.
Đối với các di tích có thu, chi tiền công đức, tài trợ nhưng không báo cáo hoặc báo cáo chưa đầy đủ, Bộ Tài chính dẫn khoản 2, điều 18 thông tư số 04/2023/TT-BTC quy định tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc được giao quản lý, sử dụng di tích có trách nhiệm cung cấp kịp thời thông tin khi được cơ quan chức năng có thẩm quyền yêu cầu theo quy định của pháp luật.
Báo cáo của Bộ Tài chính cũng chỉ ra một số hạn chế, khó khăn trong việc kiểm tra việc quản lý tiền công đức tại các di tích lịch sử - văn hóa, đình chùa trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Liên quan đến nội dung trên, ngày 23-7, Cổng thông tin Phật giáo Việt Nam, Đại đức Thích Trúc Thái Minh, Phó trưởng ban Thông tin Truyền thông TW Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trụ trì Chùa Ba Vàng cho biết: Trong thời gian một số cơ sở thờ tự Phật giáo thực hiện việc kiểm tra tiền công đức theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính, không có đoàn kiểm tra nào đến chùa Ba Vàng trực tiếp kiểm tra việc thu chi tiền công đức.
Theo Đại đức Thích Trúc Thái Minh, "Chùa Ba Vàng cũng không nhận được văn bản của cơ quan chức năng yêu cầu nhà chùa phải nộp báo cáo thu chi tiền công đức".
Cho rằng thông tin “Chùa Ba Vàng không báo cáo thu chi tiền công đức” là sai sự thật, Đại đức Thích Trúc Thái Minh kiến nghị Bộ Tài chính giải thích rõ tới công chúng việc này".
Khó khăn trong việc kiểm tra việc quản lý tiền công đức
Báo cáo của Bộ Tài chính cũng chỉ ra một số hạn chế, khó khăn trong việc kiểm tra việc quản lý tiền công đức tại các di tích lịch sử - văn hóa, đình chùa trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Cụ thể, trong 5 khu di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn tỉnh, khu di tích lịch sử và danh thắng cảnh Yên Tử là điểm du lịch sinh thái tâm linh nổi tiếng, mỗi năm đón trên 2 triệu lượt du khách.
Đoàn kiểm tra của Bộ Tài chính nhận thấy, công tác giám sát tiếp nhận, kiểm đếm tiền trong hòm công đức tuy có sự phối hợp của nhiều bên liên quan nhưng với số thu tiền công đức năm 2022 là 3,7 tỷ đồng, chỉ tương đương số thu tại khu di tích lịch sử Bạch Đằng (3,3 tỷ đồng), thấp hơn so với số thu tại đền Thánh Mẫu, di tích cấp tỉnh ở phường Trà Cổ, Móng Cái (5,8 tỷ đồng) và chưa bằng 1/5 số thu tại đền Cửa Ông (20,1 tỷ đồng).
 |
Người dân ghi công đức tại Yên Tử. Ảnh: ĐỖ HOÀNG. |
"Nhìn số liệu so sánh nêu trên không tránh khỏi những băn khoăn về tính khách quan trong việc tiếp nhận, kiểm đếm tiền công đức tại khu di tích lịch sử và danh thắng cảnh Yên Tử", Bộ Tài chính nêu rõ.
Ngoài ra, tại các di tích có nhà sư trụ trì, Bộ Tài chính nhận thấy đa số di tích có báo cáo thu, chi nhưng chỉ là khoản tiền trong hòm công đức. Thực tế có một số khoản công đức khác dưới hình thức đặt lễ, chuyển khoản không được phản ánh trong báo cáo gửi cho Đoàn kiểm tra.
"Theo đánh giá của du khách thì các khoản này thường cao hơn so với bỏ trong hòm công đức", báo cáo cho biết.
Báo cáo dẫn ví dụ tại Khu di tích lịch sử và danh thắng cảnh Yên Tử, theo số liệu do Ban quản lý Di tích và Rừng quốc gia Yên Tử cung cấp, từ năm 2007 đến tháng 4-2023, tổng thu tiền trong hòm công đức 287 tỷ đồng, tổng chi khoảng 638 tỷ đồng. Bộ cho rằng số thu tiền công đức thực tế cao hơn số thu nêu trong báo cáo gửi cho đoàn kiểm tra khoảng 351 tỷ đồng (cao hơn 2,2 lần).
Trên cơ sở kết quả kiểm tra tại Quảng Ninh, Bộ Tài chính đề xuất kế hoạch kiểm tra tổng thể trên toàn quốc, nội dung kiểm tra là việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng tiền công đức, tài trợ, mở tài khoản… của các di tích và thời kỳ kiểm tra dự kiến năm 2022 và năm 2023.
