Tại buổi họp báo thông tin tình hình, kết quả công tác công an sáu tháng đầu năm 2023, Thiếu tướng Nguyễn Văn Thành, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) cho biết, vấn đề giá sách giáo khoa (SGK), SGK giả nhiều năm qua gây bức xúc, ý kiến trái chiều trong xã hội.
C03 đã chủ động đấu tranh sai phạm trong SGK lậu, giá thành SGK, lợi ích nhóm liên quan đến phát hành sách.
Đến tháng 2-2023, C03 đã khởi tố vụ án Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, đồng thời khởi tố đối với Nguyễn Đức Thái, nguyên Chủ tịch Hội đồng thành viên NXB Giáo Dục Việt Nam cùng các đồng phạm.
C03 khởi tố vụ án sai phạm liên quan đến khâu giá thành, còn việc phát hành các bộ sách, trong đó tài liệu tham khảo cũng đang được mở rộng điều tra. C03 tập trung làm rõ việc giá thành SGK hiện nay, theo dư luận có cao hơn so với khả năng của người lao động hay không.
Trước đó, Thanh tra Chính phủ đã công bố về kết quả thanh tra về SGK. Theo TTCP, từ năm 2014 đến hết tháng 8-2019, 73/193 cuốn SGK học sinh có thể viết vào sách đã được in, phát hành và bán được tổng hơn 303 triệu bản.
 |
| Ông Nguyễn Đức Thái, nguyên chủ tịch hội đồng thành viên Nhà xuất bản Giáo Dục Việt Nam (bìa trái) cùng các đồng phạm. Ảnh BCA |
Trường hợp tính 65% giá SGK có các trang sách học sinh có thể viết vào không dùng được, gây lãng phí cho gia đình học sinh và xã hội số tiền tạm tính là hơn 2.374 tỷ đồng.
Cơ quan thanh tra cũng chỉ rõ Bộ GD&ĐT đã ban hành văn bản về sách bài tập do NXB tổ chức biên soạn, gây nhầm lẫn cho học sinh, phụ huynh học sinh và xã hội rằng, sách bài tập được NXB xuất bản cũng là tài liệu bắt buộc phải mua kèm theo SGK.
Dẫn đến thực tiễn hầu hết gia đình học sinh khi mua SGK đều mua sách bài tập kèm theo do NXB phát hành, có dấu hiệu lợi ích nhóm giữa Bộ GD&ĐT là cơ quan quản lý nhà nước với NXB trong việc in ấn, phát hành sách bài tập.
Cơ quan thanh tra kết luận, việc xác định nhu cầu sản xuất của NXB không sát thực tế nên lượng hàng tồn kho lớn, chủ yếu là giấy in, làm tăng chi phí lãi vay dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng vốn. Việc lựa chọn nhà thầu in SGK của NXB cũng chưa đúng quy định.
NXB sử dụng giấy in chất lượng thấp, thấp hơn định lượng giấy in sách thường theo tiêu chuẩn quốc gia. Từ trước năm 2014 và trong giai đoạn từ 2014 đến 2019, NXB chỉ thu thập báo giá của một số ít nhà thầu cung cấp giấy in.
Đáng chú ý, Công ty Cổ phần giấy Phùng Vĩnh Hưng được lựa chọn cung cấp chiếm 83,1% số lượng giấy của NXB, tương ứng số tiền hơn 1.890 tỉ đồng.
Kiểm tra xác suất một hợp đồng giấy in cho thấy giá giấy in của công ty này bán cho NXB cao bình quân gấp khoảng 1,7 lần giá giấy công ty này nhập khẩu trực tiếp, tương ứng số tiền chênh lệch hơn 210 tỉ đồng.
"Những nội dung này cho thấy, việc lựa chọn nhà thầu cung cấp giấy in để sản xuất SGK theo phương thức chào hàng cạnh tranh của NXB có nhiều điểm bất thường, chưa đảm bảo công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế", Thanh tra Chính phủ kết luận.
