‘Anh Lê Khả Phiêu luôn đau đáu việc Đảng, việc nước’

Tôi và anh Lê Khả Phiêu cùng bắt đầu tham gia Trung ương từ Đại hội VII. Giữa khóa ấy, anh Phiêu được bầu bổ sung vào Bộ Chính trị, rồi sớm tham gia thường trực Ban bí thư. Sang khóa VIII, ở Hội nghị Trung ương 4 (tháng 12-1997), lúc đó Tổng bí thư Đỗ Mười, Chủ tịch nước Lê Đức Anh, Thủ tướng Võ Văn Kiệt nghỉ và chuyển sang làm cố vấn Ban chấp hành Trung ương.

Cùng lúc, anh Lê Khả Phiêu được bầu làm Tổng bí thư, tôi cùng các anh Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Minh Triết, Phạm Thanh Ngân được bầu bổ sung vào Bộ Chính trị.

Rất trăn trở, quyết liệt trong công tác xây dựng Đảng

Tôi vốn là cán bộ văn phòng đi lên, ấn tượng ở anh Lê Khả Phiêu đầu tiên là con người dành gần cả cuộc đời chinh chiến trong quân ngũ, vào sinh ra tử, cống hiến cho sự nghiệp cách mạng của đất nước. Khi anh nhận nhiệm vụ Tổng bí thư thì ấn tượng sâu sắc nhất để lại trong tôi là một đồng chí nhiệt huyết, có lý tưởng, rất tâm huyết với công việc. Dấu ấn mà anh để lại là vừa nhận nhiệm vụ Tổng bí thư đã phát động ngay cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Xây dựng Đảng thì đại hội nào cũng lưu tâm, cũng bàn, cũng đề cao, nhấn mạnh. Tuy nhiên, trải qua nhiều năm sau hòa bình, thống nhất, rồi cả khi Đổi mới với nhiều thành tựu kinh tế - xã hội, công tác này cũng chưa có chuyển động rõ ràng. Những hư hỏng của cán bộ, đặc biệt là hiện tượng tha hóa, tham nhũng tiêu cực bộc lộ ngày càng nghiêm trọng…

Đứng trước tình hình đó, đến khóa VIII, dưới sự dẫn dắt quyết liệt của Tổng bí thư Lê Khả Phiêu, Bộ Chính trị, Hội nghị Trung ương 6 (lần 2), tháng 2-1999, họp chuyên đề đã ra nghị quyết riêng “Về một số vấn đề cơ bản và cấp bách trong công tác xây dựng Đảng hiện nay”.

Sau hội nghị ấy, anh Phiêu nhiều lần trao đổi với tôi, bày tỏ sự lo lắng về tình hình phức tạp trong nước và cả bài học còn nóng hổi từ sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu trước đó.

Anh thường nói Đảng ta luôn coi phê bình, tự phê bình là vũ khí sắc bén để xây dựng Đảng. Nhưng những năm gần đây, hầu hết các vụ tham nhũng, tiêu cực lớn bị phát hiện, khui ra không phải bằng đấu tranh nội bộ. Điều đó cho thấy nếu chỉ dựa vào phê bình, tự phê bình thì chưa đủ.

Lúc ấy, Tổng bí thư Lê Khả Phiêu cũng nhiều lần trao đổi với tôi về hiện tượng chạy chức, chạy quyền trong Đảng, các biểu hiện cơ hội, mua chuộc nhau. Đây là những vấn đề ta thường chỉ thấy hiện tượng mà khó nói thẳng ra. Qua trao đổi thì tôi thấy anh có nhiều thông tin, nắm sát tình hình.

Phải khẳng định anh Phiêu là người sát thực tế, thực sự trăn trở và quan điểm về xây dựng Đảng là nhất quán, mạnh mẽ.

Anh chỉ làm Tổng bí thư hơn ba năm cuối khóa VIII. Vậy nhưng với khởi động mạnh mẽ, có tính chất lan tỏa của Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2), bằng sự tham gia quyết liệt, trách nhiệm, trong sáng của Tổng bí thư và các đồng chí trong Bộ Chính trị thì cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã có đà mạnh mẽ.

Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) ban hành giữa nhiệm kỳ khóa VIII, thời gian còn lại để triển khai không nhiều. Nhưng sang khóa IX, tinh thần nghị quyết ngấm vào thực tiễn. Nhiều đảng viên cấp cao bị kỷ luật, nhiều vụ án lớn được điều tra tới nơi tới chốn, xử lý nhiều ủy viên Trung ương và cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý…

Kết quả ấy có sự đóng góp lớn của anh Lê Khả Phiêu.

Tổng bí thư Lê Khả Phiêu (thứ hai từ trái) thăm hỏi công nhân phân xưởng đóng mới Nhà máy xe lửa Gia Lâm ngày 27-8-2000. Ảnh: TTXVN

Ông Phan Diễn, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên thường trực Ban bí thư. Ảnh: N.NHÂN

Trách nhiệm, thẳng thắn với hạn chế, khuyết điểm của mình

Tôi nhớ và yêu mến anh Phiêu còn vì thái độ, trách nhiệm của anh ấy với chính những hạn chế, khuyết điểm của mình.

Câu chuyện đáng tiếc ấy xảy ra khi công tác chuẩn bị Đại hội IX đang đến giai đoạn cuối.

Trong một cuộc họp Bộ Chính trị do Tổng bí thư Lê Khả Phiêu chủ trì, có một đồng chí nêu ra một số vấn đề liên quan trách nhiệm của anh Lê Khả Phiêu. Sau đó một số đồng chí khác có ý kiến bổ sung… Đánh giá tính nhạy cảm của sự việc, Bộ Chính trị lập một nhóm chuyên trách xác minh. Quy trình làm rất thận trọng, chặt chẽ, từng bước báo cáo đầy đủ với Ban chấp hành Trung ương để đi đến kết luận cuối cùng.

Trong quá trình này, anh Phiêu ứng xử rất nghiêm túc, thẳng thắn, đúng mực. Ngay trong cuộc họp Bộ Chính trị đầu tiên ấy, có việc Tổng bí thư nhận khuyết điểm ngay và xin phép rút quyết định không đúng của mình. Có việc khác anh còn báo cáo thêm và tạo điều kiện đầy đủ để nhóm chuyên trách xác minh.

Trong các cuộc họp Bộ Chính trị, rồi kể cả đưa ra tại Trung ương về việc của mình, Tổng bí thư Lê Khả Phiêu đều trình bày rõ vấn đề và tiếp thu nghiêm túc, đầy đủ một cách bình tĩnh, trách nhiệm với những nội dung mà tổ chức kết luận.

Chuyện tất nhiên không vui nhưng anh không có phản ứng đáng chê trách nào.

Với thái độ ấy, sau khi mọi việc đã kết luận rõ ràng, khi bàn nhân sự Tổng bí thư khóa IX, Bộ Chính trị rất thận trọng, thăm dò ý kiến Ban chấp hành Trung ương. Quá nửa cho rằng đồng chí Lê Khả Phiêu có thể tái cử…

Bộ Chính trị sau đó họp, thống nhất đánh giá Tổng bí thư là vị trí đặc biệt, cần tiêu chuẩn đặc biệt và báo cáo lại Trung ương. Cuối cùng, Trung ương bỏ phiếu chính thức quyết định đồng chí Lê Khả Phiêu không tái cử.

Thái độ gương mẫu và đúng mực ấy là một yếu tố quan trọng để khi anh Phiêu nghỉ thì mọi người vẫn rất kính trọng, yêu mến.

Trong sự việc này, Bộ Chính trị, rồi Ban chấp hành Trung ương làm việc rất nghiêm túc, xây dựng, đoàn kết, thân ái. Tất cả đồng chí trong Bộ Chính trị đều thẳng thắn bày tỏ ý kiến. Đồng chí Tổng bí thư Lê Khả Phiêu cũng có thái độ rất nghiêm túc và xây dựng. Tôi thấy đây như một đợt sinh hoạt chính trị, là một bài học mẫu mực về tính nghiêm túc trong xây dựng Đảng, trong phê bình và tự phê bình ở cấp cao nhất.

PHAN DIỄN (Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, thường trực Ban bí thư)