Chiều 19-5, tại tỉnh Quảng Ngãi, Báo Xây dựng phối hợp UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội thảo Nhà ở xã hội tại miền Trung - Tây Nguyên: Thực trạng, cơ chế và giải pháp thúc đẩy.

Hội thảo quy tụ đại diện các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng, lãnh đạo nhiều tỉnh, thành phố miền Trung - Tây Nguyên, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng, phát triển nhà ở.

Áp lực ngày càng lớn từ nhu cầu nhà ở

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Nga, Tổng Biên tập Báo Xây dựng, nhu cầu nhà ở xã hội đang gia tăng mạnh, đặc biệt tại các đô thị, khu công nghiệp. Đây là lĩnh vực được Chính phủ, Thủ tướng, Bộ Xây dựng đặc biệt quan tâm nhằm bảo đảm an sinh xã hội, cải thiện điều kiện sống cho người dân, công nhân, lao động thu nhập thấp.

Cũng theo bà Nga, đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021- 2030 đang được thúc đẩy nhờ cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện. Dù vậy, quá trình triển khai thực tế vẫn còn không ít khó khăn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Tại Quảng Ngãi, cùng với sự phát triển nhanh của khu kinh tế Dung Quất, các khu công nghiệp, nhu cầu nhà ở dành cho công nhân, người thu nhập thấp ngày càng trở nên cấp thiết.

Ông Nguyễn Công Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, nói tỉnh này xác định phát triển nhà ở xã hội là nhiệm vụ quan trọng gắn với mục tiêu bảo đảm an sinh và ổn định lực lượng lao động.

“Thời gian qua, tỉnh Quảng Ngãi tập trung rà soát quỹ đất, tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư và tăng cường thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, khó khăn về nguồn vốn, hạ tầng kỹ thuật, quỹ đất, khả năng tiếp cận nhà ở vẫn còn hiện hữu”- ông Hoàng nói.

Lãnh đạo Sở Xây dựng TP Đà Nẵng cho rằng hệ thống pháp luật về đất đai, đầu tư, đấu thầu, nhà ở trong thời gian qua có nhiều thay đổi, dẫn đến quá trình lựa chọn chủ đầu tư, triển khai dự án kéo dài. Một số khu vực có nhu cầu nhà ở xã hội rất lớn nhưng quỹ đất phù hợp còn hạn chế.

TP Đà Nẵng đã kiến nghị Bộ Xây dựng tham mưu Chính phủ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nghiên cứu bổ sung các cơ chế linh hoạt hơn trong công tác quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư, bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội; đồng thời xem xét mở rộng chính sách hỗ trợ đối với các đối tượng khó khăn đang thuê nhà ở xã hội thuộc tài sản công, đặc biệt là các hộ giải tỏa phải di dời chỗ ở để ổn định cuộc sống lâu dài.

Kỳ vọng “luồng xanh” tháo điểm nghẽn

Theo các chuyên gia, miền Trung - Tây Nguyên đang bước vào giai đoạn đô thị hóa, phát triển công nghiệp nhanh, kéo theo áp lực lớn về nhu cầu nhà ở dành cho người lao động.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng cần cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ nhanh các “điểm nghẽn” kéo dài trong phát triển nhà ở xã hội.

Ông Chử Văn Hải, Phó Vụ trưởng, Phó chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, cho rằng cần nhìn nhận đầy đủ các bất cập liên quan đến quỹ đất, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn, cơ chế lựa chọn đối tượng thụ hưởng.

Nhiều đại biểu tại hội thảo kỳ vọng cơ chế “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” theo tinh thần công điện của Bộ trưởng Bộ Xây dựng sẽ giúp rút ngắn thủ tục, tăng tốc tiến độ dự án.

Theo định hướng này, các thủ tục về quy hoạch, đầu tư, đất đai và cấp phép xây dựng đối với dự án nhà ở xã hội cần được ưu tiên xử lý nhanh hơn so với dự án thông thường.

Ông Phạm Nam Quảng, Giám đốc Ban Đầu tư và pháp chế Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Phú Mỹ - Quy Nhơn, cho rằng những chính sách ưu đãi hiện nay mới chỉ tạo động lực bước đầu. Vướng mắc lớn nhất vẫn là tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Theo ông, dù lãi suất cho vay ở mức 4,8-5%/năm nhưng doanh nghiệp vẫn phải trải qua quy trình xét duyệt kéo dài với nhiều thủ tục phức tạp. Trong khi đó, lợi nhuận của nhà ở xã hội bị khống chế ở mức 7-10%, khiến ngân hàng thận trọng trong cấp tín dụng, giải ngân.

Ông Quảng cũng chỉ ra tình trạng “lệch pha” giữa lợi nhuận và chi phí đầu tư khi nhiều khoản như giải phóng mặt bằng, xây dựng, chi phí thủ tục vẫn ở mức cao.

Các chuyên gia nhận định, nếu những rào cản về cơ chế, vốn, thủ tục được tháo gỡ thực chất, nhà ở xã hội sẽ không chỉ là giải pháp an sinh mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên trong thời gian tới.