Giá nhà leo thang khiến giấc mơ an cư của người trẻ ngày càng xa vời. Để hỗ trợ nhóm này, Chính phủ ban hành Nghị quyết 46/NQ-CP, giao Ngân hàng Nhà nước triển khai gói vay mua nhà ưu đãi cho người dưới 35 tuổi và Bộ Xây dựng nghiên cứu thành lập Quỹ nhà ở quốc gia nhằm phát triển nhà giá rẻ.
Chính sách mới được kỳ vọng sẽ giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận nhà ở nhưng hiệu quả triển khai còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ mức lãi suất, thời hạn vay đến nguồn cung nhà ở phù hợp với thu nhập số đông.
Vui nhưng vẫn lo
Ngay sau khi Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo, nhiều ngân hàng đã triển khai gói vay mua nhà ưu đãi dành cho người dưới 35 tuổi với lãi suất từ 3,6 - 5,5%/năm, thời hạn vay 30 - 50 năm, hỗ trợ vay tối đa 80 - 90% giá trị căn nhà. Đây được xem là cơ hội giúp người trẻ hiện thực hóa giấc mơ sở hữu nhà ở giữa bối cảnh giá bất động sản không ngừng leo thang.
Tuy nhiên, các gói vay mua nhà này thường chỉ áp dụng lãi suất ưu đãi trong 3 tháng đến 5 năm đầu, sau đó sẽ điều chỉnh theo lãi suất thị trường. Một số ngân hàng cho phép hoãn trả nợ gốc hoặc giảm tỉ lệ trả trong những năm đầu, giúp giảm áp lực tài chính ban đầu cho người vay. Tuy nhiên về lâu dài, mức lãi suất có thể tăng cao, đặt ra thách thức không nhỏ cho người mua nhà.
Anh Trần Minh Tuấn (28 tuổi, nhân viên IT tại TP.HCM) chia sẻ: “Tôi đã dành dụm nhiều năm nhưng giá nhà cứ tăng nhanh hơn thu nhập. Nếu có thể vay mua nhà với lãi suất ưu đãi chỉ 3-4%/năm và trả góp trong 20-30 năm thì cơ hội sở hữu nhà của tôi sẽ rõ ràng hơn.”
Tuy nhiên, anh Tuấn cũng bày tỏ lo ngại nếu mức lãi suất ưu đãi chỉ kéo dài trong thời gian ngắn việc trả nợ sẽ trở nên rất khó khăn. Ngay cả khi thời gian hưởng lãi suất thấp dưới 10 năm, áp lực tài chính vẫn là vấn đề lớn. Ngoài ra, anh mong muốn thủ tục vay mua nhà đơn giản hơn để người trẻ dễ tiếp cận.
Ông Nguyễn Vũ, Giám đốc Trung tâm giao dịch bất động sản Căn Nhà Mới, đánh giá việc triển khai các gói vay mua nhà ưu đãi giúp người trẻ tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp tập trung phát triển phân khúc nhà giá hợp lý. Khi lãi suất thấp, áp lực tài chính giảm, nhu cầu mua nhà tăng, góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản và các ngành liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính.
Tuy nhiên, ông Vũ cũng lưu ý rằng người vay cần xem xét kỹ lãi suất sau ưu đãi, đặc biệt là mức lãi suất thả nổi và các chi phí đi kèm. Việc đánh giá khả năng tài chính dài hạn là điều quan trọng để tránh rủi ro khi lãi suất tăng cao. Nếu không tính toán cẩn thận, người vay có thể gặp khó khăn trong việc duy trì khoản vay mua nhà ổn định và tận dụng tối đa lợi ích từ chính sách hỗ trợ.
Thách thức vẫn còn: Lãi suất ưu đãi thôi chưa đủ
Dù gói vay mua nhà ưu đãi mở ra nhiều hy vọng cho người trẻ nhưng vẫn tồn tại không ít thách thức, từ giá nhà quá cao, điều kiện vay khắt khe đến những hạn chế trong chính sách hỗ trợ doanh nghiệp bất động sản.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu phân tích: “Với mức giá căn hộ trung bình tại Hà Nội và TP.HCM dao động từ 50 - 60 triệu đồng/m², một căn hộ 50m² cũng có giá lên đến 2,5 - 3 tỉ đồng. Dù lãi suất vay mua nhà ưu đãi ở mức 5,5 - 6%/năm, một người trẻ có thu nhập 15 - 20 triệu đồng/tháng vẫn khó có thể trả góp trong 20 - 30 năm mà không gặp áp lực tài chính lớn.”
Ông nhấn mạnh rằng ngoài lãi suất, điều quan trọng nhất là kiểm soát giá nhà và gia tăng nguồn cung nhà ở hợp túi tiền.
Hiện nay, nhiều nước áp dụng mô hình hỗ trợ song hành. Một mặt là kiểm soát chặt chẽ giá nhà, mặt khác hỗ trợ vay mua nhà với lãi suất thấp và thời gian dài. Việt Nam có thể tham khảo mô hình này để gói vay mua nhà thực sự đi vào thực tế thay vì chỉ tạo ra hiệu ứng tâm lý mà ít người tiếp cận được.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu
Bên cạnh đó, thủ tục vay mua nhà cũng là một rào cản. Ngân hàng yêu cầu người vay phải chứng minh thu nhập ổn định, có hợp đồng lao động dài hạn, đủ khả năng trả nợ trong tương lai, đồng thời thường yêu cầu vốn tự có tối thiểu 20 - 30% giá trị căn hộ. Với mức giá nhà hiện nay, điều này có thể khiến nhiều người trẻ không đủ điều kiện vay dù họ có nhu cầu thực sự.
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia tài chính, cho rằng một trong những vấn đề cốt lõi là chưa có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển nhà giá rẻ. Ông phân tích: “Một chính sách vay mua nhà ưu đãi chỉ hiệu quả khi có đủ nguồn cung nhà ở phù hợp. Hiện nay, thị trường bất động sản đang mất cân đối nghiêm trọng, nhà cao cấp thì nhiều nhưng nhà giá rẻ lại rất ít. Nếu không có chính sách kích thích các doanh nghiệp xây dựng nhà thương mại giá rẻ thì dù có vay mua nhà ưu đãi người dân vẫn không thể mua được.”
Cần duy trì lãi suất thấp trong 10-20 năm
Các gói vay cho người trẻ dưới 35 tuổi hiện nay chỉ áp dụng ưu đãi trong vài tháng đầu thì chưa thực sự có ý nghĩa mà chỉ mang tính hình thức. Thực tế, nhiều ngân hàng cũng tung ra các gói tín dụng ưu đãi nhưng chỉ áp dụng trong thời gian ngắn.
Một số ngân hàng triển khai gói vay mua nhà với lãi suất ưu đãi từ 3,99% - 5,7%/năm trong 3 - 12 tháng đầu, sau đó áp dụng lãi suất thả nổi. Một số khác áp dụng mức lãi suất cố định từ 5% - 8,2%/năm trong 6 - 12 tháng đầu, tùy vào thời hạn vay.
Chuyên gia tài chính - ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu cho rằng với mức lãi suất cố định từ 6 tháng - 2 năm đầu, người mua nhà có thể tạm thời nhẹ gánh lãi vay. Thế nhưng từ năm thứ 3 trở đi, mức lãi suất thả nổi thường trên 10%, thậm chí cao hơn. Nếu lãi suất thả nổi theo thị trường tăng mạnh, nhiều người sẽ không đủ khả năng trả nợ, nguy cơ mất nhà là điều có thể xảy ra. Do đó, trong bối cảnh giá nhà tại các thành phố lớn tăng phi mã, cần duy trì lãi suất thấp cố định trong thời gian dài, từ 10-20 năm, để đảm bảo người mua nhà không rơi vào rủi ro tài chính.
Đề xuất lãi vay mua, thuê nhà ở xã hội chỉ ở mức 3%/năm
(PLO)- HoREA kiến nghị giảm lãi suất đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được vay ưu đãi với lãi suất từ 3,6% hoặc 5,76%/năm thay vì mức 7,92%/năm như hiện nay.
