Sở TN&MT TP.HCM vừa có văn bản đề xuất Sở Tư Pháp xử lý các vấn đề liên quan đến chuyển tiếp thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương khi sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Sở TN&MT TP.HCM, lĩnh vực đất đai được xác định là lĩnh vực trọng yếu, phát sinh nhiều vấn đề nhất khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không tổ chức cấp huyện. Trước mắt có 10 nhóm vấn đề cần rà soát, điều chỉnh trong Luật Đất đai năm 2024 như sau:

Thứ nhất là đối với hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Sở TN&MT cho rằng cần loại bỏ quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, điều chỉnh lại vai trò của quy hoạch cấp tỉnh và cấp xã, trong đó chỉ lập quy hoạch cấp tỉnh. Sở đề xuất chuyển toàn bộ nội dung này về cấp tỉnh để đảm bảo tính thống nhất.

Thứ hai về thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất: Cần chuyển toàn bộ thẩm quyền từ cấp huyện lên cấp tỉnh hoặc xuống cấp xã, tùy theo loại đất và đối tượng sử dụng. Sở TN&MT đề xuất chuyển về cấp xã (đối với cá nhân) nhằm đảm bảo việc giải quyết thủ tục kịp thời, phù hợp với thực tiễn công tác quản lý đất đai tại địa phương.

Thứ ba về công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Cần điều chỉnh lại thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong hệ thống hành chính khi không còn cấp huyện. Sở đề xuất chuyển thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu (đối với cá nhân) về cấp xã để thuận tiện trong giải quyết thủ tục và phù hợp với phân cấp quản lý.

Thứ tư về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất: Cần xác định lại cơ quan chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị thu hồi đất. Trong đó Sở TN&MT đề xuất hai phương án:

Phương án một là chuyển toàn bộ nhiệm vụ này về cấp xã và tổ chức bộ máy tham mưu tương ứng (theo nguyên tắc cấp tỉnh có cơ quan chuyên môn như thế nào thì cấp xã tổ chức tương đương hoặc tinh gọn hơn). Ưu điểm của phương án này là phù hợp với đặc thù chính trị cơ sở, dễ huy động sự tham gia của hệ thống chính trị. Tuy nhiên hạn chế là khó triển khai đối với các dự án chuyển tiếp hoặc dự án vượt thẩm quyền cấp xã do thay đổi địa giới hành chính.

Phương án hai là chuyển toàn bộ về cấp tỉnh để tổ chức thực hiện. Phương án này có ưu điểm là thuận lợi xử lý các dự án cũ hoặc liên vùng nhưng hạn chế là cần nhiều nhân lực và khó huy động được hệ thống chính trị cơ sở cùng tham gia.

Thứ năm là về quản lý và khai thác quỹ đất công: Cần điều chỉnh lại thẩm quyền quản lý đối với đất công ích, đất chưa sử dụng sau khi cấp huyện bị xóa bỏ. Sở TN&MT đề xuất giao thẩm quyền này về cấp tỉnh để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và nâng cao hiệu quả khai thác.

Thứ sáu là về thẩm quyền giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, Sở TN&MT đề xuất tiếp tục thực hiện theo thẩm quyền được phân cấp sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy.

Thứ bảy là về quản lý tài chính đất đai, thu thuế, phí và lệ phí: cần cải cách toàn diện cơ chế tài chính liên quan đến đất đai, đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách địa phương trong bối cảnh không còn cấp huyện. Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền cần sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về tài chính, đất đai.

Thứ tám là về quản lý biến động đất đai và hệ thống thông tin, dữ liệu đất đai: Cần điều chỉnh lại hệ thống đăng ký đất đai, cập nhật thông tin và tổ chức rà soát, biên tập, đo đạc bản đồ địa chính theo địa giới hành chính mới nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý và kịp thời giải quyết các thủ tục hành chính. Sở đề xuất giao nhiệm vụ này về cấp tỉnh để bảo đảm tính thống nhất và chuyên sâu.

Thứ chín là về cơ chế giám sát, kiểm tra trong lĩnh vực đất đai, sở đề xuất giao thẩm quyền cho cấp tỉnh quản lý nhằm bảo đảm sự tập trung, đồng bộ và nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra theo chức năng quản lý Nhà nước.

Thứ mười là đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường và nông nghiệp, Sở TN&MT cho rằng cần sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật đối với các nội dung quy định thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp huyện.