Ngày 11-5, theo đúng kế hoạch, lực lượng ly khai ủng hộ Nga ở miền Đông Ukraine đã tổ chức trưng cầu dân ý ở hai vùng Donetsk và Luhansk do họ kiểm soát. Có hai vấn đề liên quan đến trưng cầu dân ý:
Trưng cầu dân ý liên quan đến ai?: Hai vùng Donetsk và Luhansk gồm 7,3 triệu dân trong 45,5 triệu dân Ukraine. Ngày 7-4, lực lượng ly khai ở Donetsk đã tuyên bố thành lập Cộng hòa Nhân dân Donetsk. Lực lượng ly khai không kiểm soát toàn bộ hai vùng này nên chỉ hy vọng có từ 60% đến 70% người dân tham gia. Các phòng phiếu mở cửa từ 8 giờ sáng đến 22 giờ đêm.
Trưng cầu dân ý được chuẩn bị thế nào? Theo BBC, người phụ trách chuẩn bị cuộc trưng cầu dân ý là Roman Lyagin, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử của Cộng hòa Nhân dân Donetsk.
Từ hai tuần nay, các máy in trong tòa nhà chính quyền Donetsk in phiếu bầu cả ngày lẫn đêm. Lực lượng ly khai không lập danh sách cử tri chính thức. Ai muốn bỏ phiếu sẽ ghi tên trực tiếp vào danh sách đặt tại phòng phiếu.
Cử tri tham gia trưng cầu dân ý ở Donetsk. Ảnh: REUTERS
Lực lượng ly khai cho biết riêng tại Donetsk có hơn 1.200 phòng phiếu.
Ngày 7-5, Tổng thống Nga Putin đã đề nghị hoãn trưng cầu dân ý ở miền Đông Ukraine. Tuy nhiên, lực lượng ly khai bảo đảm có trưng cầu dân ý mới có thể chấm dứt nội chiến ở miền Đông.
Các quan sát viên Nga không đến Donetsk và Luhansk để quan sát trưng cầu dân ý.
Hãng tin AFP tường thuật tại Donetsk, cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức tại trường học số 1 trên đại lộ Pushkin. Trên tường treo cờ Cộng hòa Nhân dân Donetsk màu xanh-đỏ với chim phượng hoàng hai đầu. Hai thùng phiếu lớn trong suốt được đặt trên đất.
Người dân TP Slavyansk tham gia trưng cầu dân ý trong tiếng pháo cầm canh của quân đội Ukraine. Tại Slavyansk có 60 phòng phiếu.
Trước đó, ngày 10-5 (giờ địa phương), sau cuộc hội đàm không chính thức ở Đức, Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp François Holland đã ra tuyên bố chung gồm năm điểm then chốt:
- Bầu cử tổng thống: Cuộc bầu cử tổng thống tự do và công bằng ở Ukraine vào ngày 25-5 có tầm quan trọng then chốt.
- Xuống thang căng thẳng: Các bên phải kiềm chế hành động bạo lực, dọa nạt, khiêu khích. Vũ khí phải được tập trung từ ngày 15-5 dưới sự giám sát của Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu. Quân đội Ukraine phải ngừng tấn công trước bầu cử. Sử dụng hợp pháp vũ lực để bảo vệ tài sản và con người phải được tiến hành cân xứng. Trưng cầu dân ý tại nhiều thành phố ở miền Đông Ukraine là bất hợp pháp. Các đơn vị Nga đóng quân gần biên giới Ukraine phải giảm mức báo động.
- Đàm phán quốc gia: Phải tiến hành đàm phán quốc gia ngay khi có thể, chậm nhất trước ngày 25-5, giữa đại diện của nhân dân Ukraine và đại diện của tất cả các vùng ở Ukraine. Phải xử lý các vấn đề còn dang dở, đặc biệt là sửa đổi hiến pháp và tập trung quyền lực.
- Cải cách hiến pháp: Trong những ngày tới, chính quyền Ukraine phải thông báo các kế hoạch cải cách sau bầu cử 25-5. Trong các lĩnh vực cần cải cách có thẩm quyền của chính quyền các vùng, các quyền của dân tộc thiểu số.
- Hợp tác kinh tế: Phải tránh làm phương hại đến kinh tế Ukraine, đặc biệt là lĩnh vực năng lượng. Đức và Pháp ủng hộ toàn bộ các biện pháp hỗ trợ kinh tế cho Ukraine.
HOÀNG DUY
| Đêm 10-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ tiếp tục khẳng định Mỹ không thừa nhận kết quả trưng cầu dân ý do lực lượng ly khai tổ chức ở miền Đông Ukraine. Mỹ nhận định cuộc trưng cầu dân ý này bất hợp pháp theo luật pháp Ukraine, vi phạm luật pháp quốc tế và là âm mưu dẫn đến phân rã và gây rối ở Ukraine. |
