Thị trường chứng khoán đưa nhà đầu tư đi ‘tàu lượn’

Ngay khi mở cửa ngày 2-3, VN-Index lao dốc mạnh, có thời điểm mất gần 80 điểm do áp lực bán tháo diện rộng.

Tuy nhiên, lực cầu giá thấp nhanh chóng nhập cuộc, giúp chỉ số thu hẹp đà giảm và quay về vùng tham chiếu vào cuối phiên sáng. Đà hồi phục này không duy trì được lâu. Bước sang đầu giờ chiều, áp lực cung gia tăng khiến thị trường đảo chiều đi xuống trở lại.

Áp lực bán lan rộng, dầu khí trở thành điểm sáng

Đóng cửa, VN-Index dừng tại 1.846,10 điểm, giảm hơn 34 điểm. HNX-Index lùi về 259 điểm, giảm 3,82 điểm. UPCoM-Index cũng giảm 0,6 điểm, xuống 128,71 điểm.

Độ rộng thị trường nghiêng hẳn về phía tiêu cực với 504 mã giảm giá và 32 mã giảm sàn, trong khi chỉ có 242 mã tăng và 65 mã tăng trần. Đáng chú ý, có tới 729 mã đứng giá, phản ánh trạng thái thận trọng và “án binh bất động” của một bộ phận lớn dòng tiền trước rủi ro địa chính trị.

Giữa bức tranh đỏ lửa, nhóm dầu khí nổi lên là điểm sáng hiếm hoi khi 100% cổ phiếu trong ngành bật tăng mạnh, nhiều mã tăng kịch trần. Dòng tiền cho thấy xu hướng tìm đến các cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp từ biến động giá dầu thay vì rút khỏi thị trường.

Nhận định về diễn biến trồi sụt trong phiên, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích khối khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho biết, các biến động địa chính trị tại Trung Đông gần như luôn tạo lực đẩy tích cực cho giá dầu trong ngắn hạn.

Khu vực này nắm giữ trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, đồng thời khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, điểm nghẽn chiến lược của chuỗi cung ứng năng lượng. Vì vậy, bất kỳ rủi ro gián đoạn nào cũng lập tức kích hoạt phản ứng tăng giá.

Tác động ngắn hạn và chiến lược ứng xử của nhà đầu tư

Tuy nhiên, ông Minh cũng chỉ ra rằng: Theo dữ liệu thống kê cho thấy tác động từ căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông đối với thị trường chứng khoán trong nước chủ yếu mang tính ngắn hạn.

Diễn biến tiêu cực thường kéo dài từ một tuần đến tối đa một tháng trước khi thị trường dần cân bằng trở lại. Giá dầu có thể tăng sốc ở những phiên đầu nhưng khi thông tin được phản ánh đầy đủ, biên độ tăng sẽ thu hẹp và xu hướng hạ nhiệt thường xuất hiện.

Trong ngắn hạn, nhóm dầu khí rõ ràng được hưởng lợi trực tiếp từ việc giá dầu tăng mạnh. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý hai yếu tố. Thứ nhất, từ đầu năm đến nay, nhóm này đã có nhịp tăng dài, đồng nghĩa phần lớn kỳ vọng tích cực đã được phản ánh vào giá. Khi mức tăng đã lớn, dư địa tăng thêm thu hẹp trong khi rủi ro điều chỉnh gia tăng.

Thứ hai, theo quan sát, phiên đầu tiên khi sự kiện nổ ra thường ghi nhận mức tăng giá dầu 5 - 7%, nhưng các phiên sau đó biên độ thường chỉ còn 1 - 2%. Khi tốc độ tăng của giá dầu chậm lại, cổ phiếu dầu khí khó duy trì trạng thái “nóng” như phiên đầu.

Trong khung thời gian dưới một tháng, có thể có hai kịch bản chính. Nếu căng thẳng sớm hạ nhiệt, phần bù rủi ro địa chính trị sẽ nhanh chóng co lại, nhóm dầu khí nhiều khả năng đảo chiều nhanh, đặc biệt ở các mã đã tăng nóng. Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài khoảng một tháng, giá dầu tiếp tục được neo ở vùng cao, nhưng đà tăng của cổ phiếu sẽ dần thu hẹp khi kỳ vọng đã phản ánh đáng kể vào giá.

Ở cả hai kịch bản, khả năng xuất hiện nhịp điều chỉnh kỹ thuật là điều cần tính đến. Khi giá cổ phiếu tăng nhanh trong thời gian ngắn, áp lực chốt lời và tái cơ cấu danh mục sẽ gia tăng. Do đó, chiến lược phù hợp là cân nhắc chốt lời ngắn hạn ở nhóm dầu khí khi đạt kỳ vọng, đồng thời tận dụng nhịp điều chỉnh để tìm kiếm cơ hội ở các nhóm có câu chuyện tăng trưởng nhưng đang bị chiết khấu.

Nhóm chứng khoán có thể hưởng lợi khi thị trường bước vào giai đoạn kỳ vọng nâng hạng, trong khi nhóm ngân hàng cũng trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh định giá. Nói cách khác, yếu tố địa chính trị chủ yếu tạo nhiễu ngắn hạn, khi lớp nhiễu này lắng xuống, dòng tiền nhiều khả năng sẽ quay lại các nhóm cổ phiếu có nền tảng tăng trưởng thực chất.