Mới đây, tại hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012 về kinh doanh vàng, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025, nhiều bộ, ngành đã góp ý về quy định thủ tục thanh toán mua bán vàng.

Đề xuất có quy định với người không thể thanh toán không tiền mặt khi mua vàng

Theo đó, tại hồ sơ thẩm định, Bộ KH&CN đề nghị NHNN cân nhắc mức giá trị giao dịch phải thanh toán không dùng tiền mặt cho phù hợp với mặt bằng giá vàng và thực tiễn giao dịch hiện nay.

Đồng thời, Bộ này đề nghị nghiên cứu quy định nguyên tắc xử lý với trường hợp vì lý do khách quan chưa thể thực hiện ngay giao dịch bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, bảo đảm không làm gián đoạn giao dịch hợp pháp của người dân.

Với giao dịch mua vàng miếng bằng thẻ tín dụng hoặc phương tiện thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng, Bộ KH&CN đề nghị NHNN nghiên cứu hướng dẫn chặt chẽ để hạn chế rủi ro lợi dụng hạn mức tín dụng, đáo hạn thẻ trái phép và rủi ro nợ xấu trong hệ thống ngân hàng.

Giải trình ý kiến này, NHNN cho biết mức giá trị giao dịch phải thanh toán không dùng tiền mặt khi mua bán vàng là 20 triệu đồng đã được rà soát, đánh giá trên nhiều phương diện trong quá trình sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012 tại Nghị định 232/2025.

Bao gồm thực tiễn giao dịch trên thị trường vàng, mặt bằng giá vàng, yêu cầu quản lý và khả năng đáp ứng của hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt. Và theo NHNN, việc tiếp tục kế thừa mức nêu trên tại dự thảo Nghị định nhằm bảo đảm tính ổn định, nhất quán của chính sách, song, vẫn đáp ứng mục tiêu quản lý, minh bạch hóa các giao dịch có giá trị lớn.

Với đề nghị quy định trường hợp ngoại lệ khi chưa thể thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt vì lý do khách quan, NHNN bày tỏ quan điểm cho rằng thực tế hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay đã được triển khai rộng khắp, cơ bản đáp ứng nhu cầu của người dân.

Việc bổ sung hướng dẫn trường hợp ngoại lệ có thể tạo ra kẽ hở trong tổ chức thực hiện, làm giảm hiệu quả của chính sách và gây khó khăn trong công tác kiểm tra, giám sát.

Dùng tiền từ thẻ tín dụng mua vàng miếng là không đúng quy định

Với đề nghị nghiên cứu hướng dẫn chặt chẽ để hạn chế rủi ro lợi dụng hạn mức tín dụng, đáo hạn thẻ trái phép và rủi ro nợ xấu trong hệ thống ngân hàng, NHNN cho biết, dự thảo Nghị định quy định theo hướng dẫn chiếu nguyên tắc chung.

Cụ thể, việc sử dụng các phương tiện thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng, là đã đủ rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và không cần thiết quy định lặp lại hoặc cụ thể hóa nội dung đã được quy định tại văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành.

Đồng thời, Thông tư 39/2016 đã quy định tổ chức tín dụng không được cho vay để mua vàng miếng. Do đó, việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các phương tiện thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng để thực hiện giao dịch mua vàng miếng về nguyên tắc là không phù hợp quy định pháp luật.

Vẫn liên quan đến quy định này, Bộ Tư pháp cho rằng quy định về việc sử dụng “thẻ tín dụng hoặc phương tiện, hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng để thanh toán giao dịch mua vàng miếng” cần tiếp tục được rà soát, làm rõ.

Theo quy định của pháp luật về thanh toán, thẻ tín dụng là một trong các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt. Do đó, việc dự thảo Nghị định quy định riêng với thẻ tín dụng có thể dẫn đến cách hiểu dự thảo Nghị định cho phép sử dụng thẻ tín dụng để thanh toán mua vàng miếng, trong khi đây là giao dịch có thể phát sinh rủi ro liên quan đến việc sử dụng vốn tín dụng cho mục đích đầu tư, đầu cơ tài sản.

Mặt khác, cụm từ “phương tiện, hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng” chưa thực sự rõ ràng về phạm vi áp dụng, chưa xác định được cụ thể các loại hình giao dịch, sản phẩm tín dụng hoặc phương thức thanh toán thuộc trường hợp này.

Từ đó, Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, làm rõ mục đích quản lý của quy định, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và thuận lợi trong quá trình áp dụng.

Giải trình Bộ Tư pháp, NHNN cho biết quy định dự thảo Nghị định nhằm mục tiêu kiểm soát rủi ro phát sinh từ việc sử dụng nguồn vốn tín dụng trong các giao dịch mua vàng, đặc biệt là vàng miếng có tính chất đầu tư, đầu cơ.

Đồng thời làm rõ phạm vi điều chỉnh với các phương thức thanh toán phổ biến trên thực tế. Trong đó, thẻ tín dụng là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt được sử dụng rộng rãi, nhất là với du khách nước ngoài khi thực hiện các giao dịch mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, quy định này mang tính dẫn chiếu, yêu cầu việc sử dụng nguồn vốn tín dụng phải tuân thủ pháp luật về hoạt động cấp tín dụng, không làm phát sinh cách hiểu cho phép sử dụng tín dụng với các giao dịch mua bán vàng miếng.