Thanh toán thông minh: Huyết mạch định hình nền kinh tế số

Ngày 6-6, báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước, Sở Công Thương TP.HCM tổ chức Hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số”.

Thanh toán số - động lực tăng trưởng mới

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Thắng - Phó Thủ tướng Chính phủ khẳng định: Chúng ta chứng kiến cuộc cách mạng trong hành vi tiêu dùng và quản trị dòng tiền của xã hội. Từ chỗ thanh toán số là một lựa chọn mới mẻ, đến nay nó đã trở thành một nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế và xã hội, tiến tới mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái tài chính toàn diện, hiện đại, an toàn, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Trong hệ sinh thái đó, thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành huyết mạch của nền kinh tế số, kết nối liên thông giữa ngân hàng với thương mại, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, dịch vụ công và các nền tảng số khác.

"Dữ liệu số, định danh số, kết nối số và thanh toán số đang từng bước hình thành nền tảng tài chính hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân và doanh nghiệp. Thanh toán số là điều kiện quan trọng để thúc đẩy lưu chuyển dòng tiền, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế số trong giai đoạn mới", ông Thắng nhấn mạnh.

Liên quan đến hoạt động thanh toán số tại TP.HCM, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết thêm: Thành phố xác định thanh toán không tiền mặt là một trong những nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tuy nhiên, điều chúng ta quan tâm hôm nay không chỉ là thanh toán nhanh hơn hay thuận tiện hơn, mà quan trọng hơn là thanh toán thông minh đang tạo ra những động lực phát triển mới cho nền kinh tế.

Ông Hà cũng cho rằng để thúc đẩy mô hình thanh toán sáng tạo, thông minh đi vào chiều sâu, lan tỏa rộng khắp thì cần sự phối hợp đồng bộ của các cấp, các ngành.

Trước hết, ông Hà kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan cùng các cơ chế, chính sách đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi trong phát triển các mô hình thanh toán thông minh.

Đồng thời, ông cũng đề nghị các sở, ngành của Thành phố tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hạ tầng thanh toán số đến mọi lĩnh vực của đời sống và mọi nhóm đối tượng trong xã hội.

Ngoài ra, cần phải đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ hộ kinh doanh, tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các giải pháp thanh toán và tài chính số. Tăng cường bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường số và thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới, phục vụ phát triển du lịch, thương mại và hội nhập quốc tế.

Niềm tin là hạ tầng vô hình quan trọng nhất

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết: Tính đến cuối năm ngoái, thanh toán không dùng tiền mặt gấp hơn 28 lần GDP, trong đó có 88,96% người trưởng thành có tài khoản. Tổng thể thanh toán không dùng tiền mặt, tăng trưởng qua Internet, Mobile Banking và QR tăng trưởng hết sức ấn tượng. Tuy nhiên, quan điểm của Ngân hàng Nhà nước là đổi mới nhưng phải có kiểm soát, phải có dữ liệu và đặc biệt là phải có trách nhiệm với người dùng.

Muốn có nền kinh tế số phát triển, Việt Nam cần phải có hệ sinh thái thanh toán với năng lực đổi mới. Nếu đổi mới sáng tạo được xem như động cơ thì niềm tin là phanh hãm an toàn, giúp chúng ta đảm bảo an ninh, an toàn và bảo vệ người dùng. Công nghệ tạo ra sự tiện ích nhưng niềm tin mới tạo ra sự chấp nhận, tức là người dân sẽ không sử dụng bất kỳ dịch vụ số nào nếu như họ cảm thấy không an toàn. Vì vậy, niềm tin trở thành hạ tầng vô hình trong quá trình phát triển hệ thống thanh toán thông minh.

"Sự bùng nổ của AI kéo theo tội phạm công nghệ gia tăng nhanh, ngày càng tinh vi và có tổ chức. Ngày nay, tội phạm công nghệ không chỉ nhắm đến ngân hàng, mà còn thao túng tâm lý, sử dụng giọng nói giả và sử dụng các tài khoản rác để thực hiện hành vi lừa đảo. Thanh toán số càng phát triển thì rủi ro lừa đảo trực tuyến, đánh cắp dữ liệu, tài khoản giả mạo, tấn công AI ngày càng gia tăng.

"Trước thực tế đó, chúng ta có một lá chắn hết sức an toàn. Đầu tiên, đó là định danh số quốc gia. Đến nay, Bộ Công an đã cấp khoảng 87 triệu thẻ căn cước gắn chip và 67 triệu tài khoản VNeID đã được nâng lên mức độ 2. Đây cũng là nền tảng rất quan trọng giúp cho ngành ngân hàng thực hiện đối chiếu thông tin, xác thực chính xác hơn 161,2 triệu hồ sơ tài khoản cá nhân và hơn 2,26 triệu hồ sơ tổ chức. Việc làm sạch dữ liệu này đã giúp hỗ trợ loại bỏ phần lớn các tài khoản rác, tài khoản nghi ngờ lừa đảo, gian lận trong suốt thời gian vừa qua. Niềm tin là hạ tầng vô hình nhưng quan trọng nhất của nền kinh tế số", ông Tuấn nói.

Liên quan đến định hướng mà ngành ngân hàng sẽ triển khai trong thời gian tới, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết: NHNN sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện thể chế, khuôn khổ pháp lý, cơ chế chính sách thúc đẩy thanh toán số, hoạt động ngân hàng số và tài chính toàn diện. Đồng thời hoàn thiện, nâng cấp và phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại, thông suốt, hiệu quả để cung cấp các dịch vụ thanh toán an toàn, tiện ích, bảo mật, đáp ứng tốt nhu cầu của người dân, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức trong nền kinh tế.

"Song song đó, NHNN sẽ tăng cường nghiên cứu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các dịch vụ, sản phẩm với các phương thức thanh toán mới và xây dựng hệ sinh thái số thông minh, đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế. Tăng cường an ninh, an toàn và bảo mật hoạt động thanh toán, hoạt động ngân hàng, chỉ đạo các đơn vị cung ứng dịch vụ tích cực triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng", ông Hà khẳng định.