Nhiều ngày đến tìm hiểu đời sống và trò chuyện với nhiều người dân sống trên và ven kênh Đôi, kênh Tẻ ở quận 4 và quận 8 để thực hiện loạt bài“Nhà trên kênh - Nỗi lo hậu giải tỏa”, tôi phát hiện ra đằng sau một thành phố hoa lệ còn có một đời sống khác…
Dù muốn hay không thì vẫn phải tin rằng ngay cạnh những tòa nhà sang trọng và xa xỉ là những “xóm nước đen” bên bờ kênh Đôi, kênh Tẻ mấy chục năm nay. Đó là hàng ngàn căn nhà sàn tạm bợ, trống hoác, bốn bề nhìn đâu cũng thấy nước, thấy gió, hàng trăm ngàn con người sinh sống trong những ngôi nhà sàn.
Bà Phạm Thị Năm đang nấu bữa trưa, chiếc bếp ga mini rực lửa, bên cạnh là “cầu tõm” được che tạm bợ (nơi tấm ri-đô buông). Ảnh: VIỆT HOA
Tôi cũng không thể tin ở trung tâm thành phố vẫn còn hàng ngàn căn nhà không có nhà vệ sinh, phải dùng “cầu tõm”. Hiện nay chưa có con số thống kê cụ thể nhưng riêng trên địa bàn quận 8, trong số 9.503 căn nhà trên và ven kênh rạch có 1.099 căn nằm hoàn toàn trên kênh rạch. Một lãnh đạo quận cho biết những căn nhà này từ trước đến nay không có nhà vệ sinh. Năm ngoái quận 8 có vận động bà con làm nhà vệ sinh bằng chất liệu composite, chỉ thải nước ra sông nhưng mỗi công trình như vậy ít nhất cũng chục triệu đồng nên chẳng mấy ai có tiền để làm. Mấy chục năm nay, tất tần tật đều thải hết xuống lòng sông. Nghĩ mà thương cho những “con kênh xanh xanh những chiều êm ả nước trôi” của hàng chục năm về trước. Những người dân sống ở đây lâu năm kể rằng ngày ấy, nước dưới những con kênh này rất trong, rất xanh, có thể nhìn thấy cá bơi lội. Sau đó, những nhà máy dệt, nhuộm (lúc ấy chưa được di dời ra khỏi nội đô) đã xả thẳng nước thải ra sông. Rồi người khắp nơi đổ về bên sông mưu sinh đều vô tư xả mọi thứ bỏ đi xuống lòng sông cho đến tận bây giờ…
Chính quyền thành phố đang bỏ ra hàng ngàn tỉ đồng để nỗ lực cải tạo môi trường nước ở những dòng kênh này. Chỉ riêng dự án cải tạo môi trường nước khu vực kênh Đôi, kênh Tẻ giai đoạn 3 đã ngốn hết 4.600 tỉ đồng kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng! Tuy nhiên, để đưa nó về với những gì vốn có ban đầu sẽ là điều khó khăn vô cùng. Những dòng sông, những dòng kênh, những con rạch đang trở thành những nhà vệ sinh lộ thiên khổng lồ ngự trị ngay giữa trung tâm thành phố. Đâu đó trên những dòng kênh này, thỉnh thoảng vẫn thấy mấy đứa nhỏ thi nhau nhảy tùm tùm tắm sông…
Tôi cũng không thể tin ngay trong lòng một đô thị xa hoa nhất nước vẫn còn những người không biết làm gì để sống. Ngày ngày họ phải ra chợ đầu mối Bình Điền nhặt nhạnh rau củ để về làm bữa ăn chính cho gia đình. Rất nhiều gia đình chạy ăn từng ngày nhưng vẫn bữa đói bữa no. Rất nhiều em nhỏ không biết chữ vì không có tiền đi học...
Đó là những câu chuyện trong nhiều chuyện khó tin đang diễn ra mỗi ngày ở TP.HCM.
