Tôi có người nhà bị ung thư phổi, khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn 3. Tôi đọc nhiều thông tin được biết bệnh ung thư phổi không phải là bệnh lây nhiễm nhưng lại có khả năng di truyền. Những người có người thân trong gia đình mắc ung thư phổi có khả năng mắc bệnh cao hơn người bình thường. Vậy tôi có cần làm các xét nghiệm tầm soát ung thư phổi không? (Hải Sơn, Hà Nội)
Trả lời
Hầu hết người bệnh ung thư nói chung và ung thư phổi nói riêng thường phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn. Vì vậy việc phát hiện sớm ung thư phổi khi chưa có triệu chứng rất quan trọng.
Tầm soát phát hiện sớm ung thư phổi là cách để phát hiện sự hiện diện của ung thư phổi ở những người khoẻ mạnh có nguy cơ cao bị ung thư phổi. Việc sàng lọc được thực hiện hàng năm bằng chụp cắt lớp vi tính lồng ngực liều thấp (Low-dose CT scan) để truy tìm khối u. Nếu ung thư phổi được phát hiện càng sớm, khả năng điều trị khỏi càng cao.
Đầu năm 2021, trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (US-CDC) đưa ra khuyến cáo người có những yếu tố sau đây cần được sàng lọc ung thư phổi định kỳ:
- Người có tiền sử hút thuốc lá, đặc biệt từ 20 năm trở lên.
- Người trên 50 tuổi và từng có thời gian hút thuốc ( trên 10 năm).
- Người hút thuốc > 20 bao/năm (số bao/năm được quy đổi bằng số bao hút trung bình một ngày x số năm hút thuốc. Ví dụ: 1 ngày hút 1 bao, trong 20 năm được quy đổi là 20 bao/năm; một ngày hút 2 bao, trong 10 năm cũng được quy đổi là 20 bao/năm).
- Người hiện vẫn đang hút thuốc hoặc mới bỏ trong vòng 15 năm.
- Người từ 50 đến 80 tuổi.
- Người từng mắc ung thư phổi và đã điều trị được từ 5 năm trở lên.
- Gia đình có người bị ung thư khởi phát trước tuổi 60.
- Làm nghề nghiệp liên quan đến bụi phổi, khói (khói nấu ăn, khói thuốc, nhang, amiăng), phóng xạ.
- Người mắc ung thư khác hoặc mắc các bệnh phổi mãn tính (COPD, lao phổi,…).
- Bệnh nhân có nhu cầu tầm soát.
Đặc biệt, hiện nay những người có tiếp xúc thuốc lá nhưng thuộc diện hút thuốc lá thụ động (người thân, vợ chồng, con cái…) của người hút thuốc lá cũng là những đối tượng cần đi sàng lọc ung thư phổi.
Thông thường các bác sĩ sẽ khuyên chúng ta sàng lọc bệnh mỗi năm một lần bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp.
Có thể ngừng sàng lọc khi người có nguy cơ đã hơn 80 tuổi, ngừng hút thuốc trên 15 năm và đã đi sàng lọc nhiều lần trong quãng thời gian đó nhưng không phát hiện bệnh, hoặc đã có các vấn đề sức khỏe làm hạn chế tuổi thọ,hạn chế khả năng phẫu thuật phổi (ví dụ bệnh tim mạch nặng, suy thận nặng…).
Bác sĩ HÀ HẢI NAM, Phó Trưởng khoa Ngoại bụng I, Bệnh viện K
