Người tiểu đường nên ăn trái cây hay uống nước ép?

Các khuyến cáo dinh dưỡng hiện nay đều nhấn mạnh người mắc bệnh tiểu đường không cần kiêng hoàn toàn trái cây, nhưng nên ưu tiên những loại trái cây nguyên miếng, nguyên múi, thay vì nước ép.

Trong quả nguyên miếng, đường không nằm một mình, mà được giữ trong cấu trúc tế bào thực vật, đi kèm với chất xơ, nước, vitamin, khoáng chất, polyphenol, phần tép, màng, múi, vỏ mỏng.

Khi ăn một múi cam, một miếng táo hay vài quả dâu, cơ thể phải nhai, nghiền, tiêu hóa rồi mới giải phóng đường ra từ từ. Chất xơ trong trái cây làm chậm rỗng dạ dày, làm chậm hấp thu glucose tại ruột, nhờ đó đường máu sau ăn thường tăng chậm hơn.

Trong khi đó, đối với nước ép trái cây, máy ép đã phá vỡ cấu trúc tế bào, tách nước đường ra khỏi phần bã xơ. Một cốc nước cam, nước táo hay nước nho có thể chứa lượng đường của 2-4 quả, nhưng lại gần như không còn đủ phần xơ nguyên vẹn để làm chậm hấp thu.

Nước ép và sinh tố thường có phần chất xơ bị loại bỏ hoặc bị phá vỡ, khiến đường trong trái cây trở nên dễ hấp thu hơn, đồng thời rất dễ uống một lượng lớn trong thời gian ngắn, làm tăng tổng năng lượng và carbohydrate nạp vào.

Vì vậy, người bệnh có thể thấy rằng khi ăn một quả cam thì đường máu tăng ít, nhưng uống một cốc nước cam ép thì đường máu tăng lên nhanh.

Không những thế, việc ăn 2 quả cam có thể khiến cơ thể thấy no, nhưng ép 2-3 quả cam thành một cốc nước thì có thể uống hết rất nhanh. Điều này làm người bệnh dễ nạp nhiều carbohydrate hơn mà không nhận ra. Chưa kể nhiều loại nước ép ngoài hàng còn có thể thêm đường, sữa đặc hoặc dùng lượng trái cây rất lớn.

Với người đái tháo đường, đặc biệt là người đang kiểm soát đường huyết sau ăn, tăng triglyceride, gan nhiễm mỡ, thừa cân hoặc béo bụng, nước ép trái cây không nên được xem là đồ uống lành mạnh để dùng thoải mái.

Dưới đây là 5 nguyên tắc khi ăn trái cây mà người tiểu đường nên nhớ.

1. Ăn quả nguyên miếng, nguyên múi thay vì uống nước ép.

Cam nên ăn múi, táo nên ăn miếng, ổi nên ăn cả phần xơ, không nên biến thành nước ép lọc bã.

2. Không ăn quá nhiều một lần.

Mỗi lần chỉ nên dùng một khẩu phần vừa phải, ví dụ một quả táo nhỏ, một quả lê nhỏ, một miếng bưởi vừa, một bát nhỏ dâu, hoặc một phần trái cây tương đương khoảng 15 g carbohydrate tùy kế hoạch ăn của từng người.

3. Không uống nước ép để “bồi bổ” hằng ngày.

Nếu rất muốn dùng, nên giới hạn lượng nhỏ, tốt nhất dùng trong bữa ăn và phải tính vào tổng lượng carbohydrate. Nếu dùng nước ép thì nên giới hạn một ly nhỏ khoảng 150 ml/ngày, nhưng với người đường máu đang kiểm soát kém, tốt nhất vẫn nên ưu tiên quả nguyên miếng.

4. Nên ăn trái cây sau bữa chính hoặc trong bữa phụ có kiểm soát, tránh uống nước ép lúc đói.

Khi ăn cùng bữa có đạm, chất béo tốt và chất xơ, tốc độ hấp thu đường thường chậm hơn so với dùng đơn độc.

5. Theo dõi đường máu sau ăn để hiểu cơ thể mình.

Cùng một loại trái cây, đáp ứng đường máu có thể khác nhau giữa từng người, tùy mức HbA1c, thuốc đang dùng, hoạt động thể lực, chức năng gan thận, hệ vi sinh đường ruột và tổng bữa ăn đi kèm.

BÁC SĨ DƯƠNG MINH TUẤN

Khoa Nội Tiết - Đái Tháo Đường, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội)