Ngày 18-3, một số nghị sĩ Cộng hòa đã giới thiệu lại dự luật thu hồi Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) - có tên là “Đạo luật Quan hệ Thương mại Trung Quốc” - mà Washington đã có với Bắc Kinh trong hai thập niên qua, tờ South China Morning Post đưa tin.
Sau khi cho rằng Trung Quốc là lý do khiến dân Mỹ mất việc làm trong lĩnh vực sản xuất và cáo buộc nước này cưỡng bức lao động, một số nghị sĩ Cộng hòa gồm ông Tom Cotton của bang Arkansas, ông Jim Inhofe của bang Oklahoma và ông Rick Scott của bang Florida đã đưa ra “Đạo luật Quan hệ Thương mại Trung Quốc”.
Theo đó, dự luật yêu cầu Tổng thống Mỹ có nhiệm vụ phải phê duyệt quan hệ thương mại thường xuyên hàng năm. Đồng thời, dự luật này cũng trao cho Quốc hội quyền thay thế các quyết định của tổng thống.
Thượng Nghị sĩ Cộng hòa bang Arkansas Tom Cotton. Ảnh: REUTERS
Ông Cotton cho biết Trung Quốc khiến tình trạng mất việc làm trong lĩnh vực sản xuất của Mỹ gia tăng. Theo ông, đã đến lúc phải bảo vệ việc làm của người Mỹ và buộc Bắc Kinh phải chịu trách nhiệm về những hành động của nước này.
Ông Cotton và các nghị sĩ khác đã nỗ lực gây sức ép lên chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm giữ quan điểm cứng rắn, cương quyết với Bắc Kinh.
Ban đầu, Mỹ cho rằng quy chế này sẽ là một cách để đưa Trung Quốc đến gần hơn các chuẩn mực chính trị và kinh tế mà Washington đã ủng hộ từ lâu.
Quy chế quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) đã được Quốc hội Mỹ thông qua và được Tổng thống khi đó là ông Bill Clinton ký thành luật vào năm 2000. Quy chế này cho phép hai bên điều chỉnh mối quan hệ thương mại song phương theo các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Bà Madeleine Albright - Ngoại trưởng Mỹ thời Tổng thống George Bush - nói rằng đó là “quyết định đúng đắn đối với Mỹ”. Theo bà, “việc Trung Quốc gia nhập WTO và việc gia hạn PNTR với Trung Quốc sẽ giúp đặt nền móng cho việc tạo lập mối quan hệ hợp tác song phương mang tính xây dựng trong những năm tới”.
Sau đó, ông Robert Zoellick - Thứ trưởng Ngoại giao dưới thời Tổng thống George Bush đã lập luận rằng việc tăng cường thương mại với Trung Quốc và đưa nước này tiến sâu hơn vào hệ thống quốc tế sẽ khiến Bắc Kinh trở thành một "bên liên quan có trách nhiệm".
Tuy nhiên, Washington ngày càng trở nên thất vọng với các chính sách của Bắc Kinh trên mặt trận thương mại và quyền con người.
“Việc chấm dứt quan hệ thương mại ưu đãi vĩnh viễn đối với Trung Quốc sẽ gửi một thông điệp mạnh mẽ tới chính quyền Bắc Kinh và sẽ hỗ trợ công nhân Mỹ” - ông Jim Inhofe nói.
Các nghị sĩ Tom Cotton, Jim Inhofe và Rick Scott đã đề xuất khá nhiều dự luật nhằm vào Trung Quốc trong những năm gần đây, khi quan hệ song phương xấu đi nhanh chóng dưới thời chính quyền ông Trump.
Năm ngoái, các nhà lập pháp này đã từng giới thiệu "Đạo luật về trách nhiệm giải trình các công ty nước ngoài" và được Tổng thống Donald Trump thông qua. Theo đạo luật này, các công ty nước ngoài niêm yết tại Mỹ phải nộp báo cáo tài chính đã được kiểm toán để Hội đồng Giám sát Kế toán Công ty đại chúng Mỹ (PCAOB) xem xét trong vòng ba năm.
Tháng trước, Hạ viện Mỹ đã ban hành lại luật cấm nhập khẩu tất cả hàng hóa có nguồn gốc từ khu tự trị Tân Cương của Trung Quốc, do lo ngại về tình trạng lao động cưỡng bức đang diễn ra tại khu tự trị này.
