Chính phủ vừa ban hành Nghị định 08/2023 sửa đổi, bổ sung và ngưng hiệu lực thi hành một số điều tại các nghị định quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp (DN) riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán ra thị trường quốc tế. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 5-3.
Luồng gió mát cho thị trường
Nghị định 08 được các chuyên gia đánh giá là ban hành kịp thời, đưa ra căn cứ pháp luật để DN phát hành trái phiếu thực hiện đàm phán với nhà đầu tư (trái chủ) về kéo dài kỳ hạn của trái phiếu trong thời gian tối đa không quá hai năm hoặc thanh toán gốc, lãi trái phiếu đến hạn bằng tài sản khác.
 |
Thị trường bất động sản cần nhiều luồng gió mát như Nghị định 08 để có nền tảng |
Đặc biệt, việc đàm phán các phương án sẽ trên cơ sở thỏa thuận tự nguyện, tuân thủ quy định của pháp luật dân sự và bảo vệ quyền lựa chọn của trái chủ thiểu số, kể cả trường hợp việc thay đổi điều kiện, điều khoản của trái phiếu đã được người sở hữu trái phiếu đại diện từ 65% tổng số trái phiếu trở lên chấp thuận.
Về phương thức hàng đổi hàng, DN có thể đàm phán với trái chủ đổi trái phiếu (cả gốc và lãi) đến hạn lấy tài sản khác như căn hộ, nhà phố, biệt thự, đất, cổ phần, cổ phiếu, giấy tờ có giá… Nghị định 08 cũng quy định điều kiện kèm theo là nguyên tắc DN phải tuân thủ quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan. DN phải công bố thông tin bất thường và chịu hoàn toàn trách nhiệm về tình trạng pháp lý của tài sản sử dụng để thanh toán gốc, lãi trái phiếu, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của trái chủ, hạn chế khiếu kiện, tranh chấp sau này.
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), quy định Nghị định 08 đưa ra vừa tháo gỡ được vướng mắc, khó khăn, vừa xác định lộ trình xây dựng thị trường trái phiếu DN theo hướng minh bạch, an toàn, bền vững. Mục tiêu là để trái phiếu DN trở thành kênh huy động vốn xã hội hóa trung hạn, dài hạn quan trọng của nền kinh tế, trong đó có lĩnh vực bất động sản.
Đặc biệt là về quy định đàm phán đòi hỏi sự thiện chí, chân thành và tinh thần hợp tác của cả hai bên. Quy định tại Nghị định 08 tạo điều kiện và cơ hội để DN phục hồi sản xuất, kinh doanh, tiếp tục làm ra tiền để trả nợ trái chủ. Đồng thời, trái chủ cũng thể hiện sự đồng hành với DN trên tinh thần thấu hiểu và chia sẻ khó khăn.
TS Đinh Thế Hiển, Viện trưởng Viện Nghiên cứu tin học và kinh tế ứng dụng, đánh giá Nghị định 08 ban hành là luồng gió mát hiếm hoi trong bầu không khí lo lắng của trái phiếu DN bất động sản. Những quy định tại nghị định là căn cứ pháp lý để DN thực hiện đàm phán với các trái chủ. Cạnh đó, các trái chủ cũng yên tâm những hình thức thỏa thuận thanh toán là phù hợp về mặt pháp luật.
Cần sự xác thực pháp lý dự án
TS Đinh Thế Hiển cho rằng cái khó lớn nhất là đàm phán thỏa hiệp giữa DN phát hành với trái chủ. Trái chủ ở đây có hai nhóm. Trái chủ tổ chức thì dễ hơn bởi họ có kinh nghiệm, chuyên môn, đủ năng lực đánh giá phương án thỏa thuận thanh toán. Còn với trái chủ nhỏ lẻ chủ yếu đầu tư dựa theo nhân viên tư vấn nên khó lựa chọn lợi ích giữa các phương án hơn.
Chuyên gia kinh tế Trần Thanh Hải cho rằng sự thỏa thuận đàm phán về thanh toán nợ trái phiếu đến hạn giữa DN phát hành và trái chủ là mối quan hệ dân sự. Vì thế, rất cần cơ quan quản lý nhà nước vào cuộc xác thực tính pháp lý tài sản bất động sản mà DN dự định hoán đổi cho trái chủ.
“Khi có sự tham gia của ba bên, DN cùng đa số trái chủ đồng thuận phương án hoán đổi trái phiếu bằng bất động sản thì cần cơ quan nhà nước đứng ra xác thực pháp lý dự án, nghĩa vụ tài chính của DN thì đàm phán mới khả thi. Đây là một trong những giải pháp sẽ giải quyết được ách tắc thị trường trái phiếu bất động sản hiện nay” - ông Hải chia sẻ.
Đồng thời, ông Hải cho rằng cơ quan quản lý nhà nước trong công tác hậu kiểm cần xem xét DN phát hành trái phiếu để huy động vốn có đúng mục đích hay không.
“DN phát hành trái phiếu có thể phải chấp nhận phần thiệt nhưng DN tường minh, chịu chia sẻ khó khăn với trái chủ thì sẽ tạo được uy tín lâu dài với nhà đầu tư, đặc biệt là các quỹ đầu tư trong và ngoài nước” - ông Hải nói.
Nghị định 08 là điều kiện cần
 |
Theo TS Đinh Thế Hiển, Viện trưởng Viện Nghiên cứu tin học và kinh tế ứng dụng, việc kéo dài thời gian hai năm là phù hợp thực tế để DN có thời gian triển khai hoàn thiện dự án, lên kế hoạch bán hàng, thu tiền và trả nợ cho trái chủ. Kéo dài thời gian cũng giúp các DN có thêm thời gian gặp nhiều nhà đầu tư tiến hành mua bán, sáp nhập (M&A) dự án với mức giá hợp lý.
Tuy nhiên, nghị định là điều kiện cần cho thị trường trái phiếu nhưng điều kiện đủ kèm theo là sự chuyên nghiệp của công ty phát hành, đơn vị tư vấn, trái chủ và những DN tài chính tham gia. Cần có cơ sở pháp lý rõ ràng về sản phẩm bất động sản đưa ra hoán đổi và phải có tổ chức dịch vụ tài chính chuyên nghiệp, độc lập đánh giá tài sản hoán đổi trái phiếu có đảm bảo pháp lý, hiệu quả đầu tư hay không. Như vậy, DN và trái chủ mới có thể gặp nhau ở một điểm, giải pháp mới khả thi.
Đề xuất họp sơ kết, đánh giá thực hiện Nghị định 08
vào quý IV-2023
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, tổng giá trị trái phiếu DN bất động sản đáo hạn trong hai năm 2023-2024 rất lớn, khoảng 230.000 tỉ đồng. Trong đó, năm 2023 khoảng 119.000 tỉ đồng, năm 2024 khoảng 111.000 tỉ đồng. Do đó, Nghị định 08 sẽ tác động rất tích cực và hiệu quả đến việc xử lý 119.000 tỉ đồng trái phiếu đến hạn trong năm 2023.
Nhưng theo HoREA, việc xử lý trái phiếu đến hạn phải được sự đồng thuận của các trái chủ với DN thông qua đàm phán thỏa thuận nên mất rất nhiều thời gian, mà hiện nay chỉ còn gần chín tháng để thực hiện Nghị định 08. Do vậy, hiệp hội đề nghị Bộ Tài chính và Thủ tướng Chính phủ xem xét cho phép sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện Nghị định 08 vào khoảng đầu quý IV-2023 để tiếp tục xây dựng thị trường trái phiếu DN phát triển theo hướng minh bạch, lành mạnh, an toàn và bền vững trong năm 2024 và những năm tiếp theo.
