Theo New York Times, phát biểu trước các ngoại trưởng NATO ngày 4-12 ở Bỉ, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho hay nếu Nga không trở lại tuân thủ Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) 1987 trước thời hạn 60 ngày thì Mỹ sẵn sàng khởi động tiến trình rút khỏi hiệp ước trong vòng sáu tháng.
Mỹ cam kết sẽ không thử nghiệm, sản xuất hay triển khai bất kỳ loại vũ khí nào vi phạm INF trước thời điểm chính thức rời khỏi hiệp ước này.
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo. Ảnh: AP
“Dựa vào thực tế, hôm nay Mỹ tuyên bố rằng đã phát hiện Nga vi phạm hiệp ước và trong vòng 60 ngày nữa chúng tôi sẽ rút khỏi hiệp ước nếu Nga không trở lại tuân thủ hiệp ước một cách toàn diện và có thể kiểm chứng ” - Ngoại trưởng Pompeo cảnh báo, thêm rằng phía Mỹ đã hơn 30 lần trong năm năm qua nêu ra vấn đề Nga vi phạm hiệp ước.
Ông Pompeo nói rằng việc Nga vi phạm Hiệp ước INF đã làm suy yếu nghiêm trọng an ninh quốc gia Mỹ cùng các đồng minh và đối tác.
“Thật vô lý nếu Mỹ tiếp tục ở lại một thỏa thuận mà nó hạn chế năng lực của Washington trong việc đáp trả những vi phạm của Nga” - Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh.
Trong khi đó, các nhà lãnh đạo NATO hối thúc Moscow thực hiện các bước đi duy trì hiệp ước. “Chúng tôi kêu gọi Nga ngay lập tức trở lại tuân thủ hiệp ước INF một cách toàn diện và có thể kiểm chứng được. Hiện giờ phụ thuộc vào Nga có cứu vãn hiệp ước hay không” - Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg cho hay.
Ông Stoltenberg cho rằng đây là cơ hội cuối cùng để Nga trở lại tuân thủ INF, song “chúng ta cần chuẩn bị cho một thế giới không còn hiệp ước này”.
"Tôi rất tiếc khi có khả năng cao chúng ta sẽ nhìn thấy INF chấm dứt. Tuy nhiên, chúng ta không nhìn thấy bất cứ phương án nào khác ngoài cách phản ứng như hiện nay" - ông Stoltenberg nhận định.
Tổng thư ký NATO nói rằng 29 nước thành viên NATO sẽ “cùng nhau đáp trả” nếu hiệp ước bị xé bỏ, nhưng từ chối tiết lộ chi tiết.
NATO kết luận Nga vi phạm Hiệp ước INF vì Nga đã phát triển hệ thống tên lửa 9M729. Trong khi đó, ông Pompeo nói rằng Nga đang có nhiều “tiểu đoàn tên lửa SSC-8”, còn gọi là Novator 9M729, đe dọa khu vực.
Tên lửa hành trình 9M728 của Nga (trái) và tên lửa đạn đạo tầm ngắn 9M723. Ảnh: Stars and Stripes
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova ngày 4-12 phản đối cáo buộc của Mỹ và NATO rằng Nga vi phạm Hiệp ước INF. “Nga tuyệt đối tuân thủ các điều khoản của hiệp ước và phía Mỹ hoàn toàn ý thức được chuyện này” -bà Zakharova nói với đài CNN.
Hiệp ước INF được Mỹ và Liên Xô ký năm 1987, yêu cầu loại bỏ các tên lửa hạt nhân và tên lửa thường tầm ngắn và tầm trung từ 500 đến 5.500 km của cả hai quốc gia.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 10 cảnh báo rút khỏi INF với cáo buộc Nga vi phạm hiệp ước. Hôm 3-12, trước khi xuất hiện tuyên bố của ông Pompeo, Thượng nghị sĩ Bob Menendez - thành viên cấp cao trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, Jack Reed - thành viên cấp cao trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện và Mark Warner - Phó Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện đã gửi một lá thư lên ông Trump đề nghị ông ở lại thỏa thuận này, theo CNN.
