Cộng đồng doanh nhân của nước ta hình thành khá muộn trong hoàn cảnh bị chèn ép vì sự đô hộ của người Pháp. Thế nhưng kể cả trong giai đoạn vô cùng khó khăn ấy đã xuất hiện những doanh nhân mà tên tuổi, đạo đức kinh doanh của họ đến nay vẫn khiến người đời ngả mũ kính phục. Đó là những Bạch Thái Bưởi, Trịnh Văn Bô… Có những thương hiệu đã trở thành niềm tự hào của người Việt, lừng lẫy một thời như xà bông Cô Ba, dầu khuynh diệp Bác Sĩ Tín, dầu cù là Mac Phsu, dầu gió Nhị Thiên Đường…
Điều làm nên những tên tuổi ấy chính là đạo đức kinh doanh của các doanh nhân đứng đầu. Họ trước hết đều là những người làm ăn chân chính, tôn trọng khách hàng, đặt chữ tín lên hàng đầu bằng chính chất lượng sản phẩm và uy tín của thương hiệu. Trên tất cả, nguyên nhân sâu xa nhất là lòng tự tôn, tự hào dân tộc đã thôi thúc họ phải tạo ra những nhãn hiệu, sản phẩm do người Việt mà hơn hẳn hàng ngoại nhập.
Chúng ta đang có hẳn một cuộc vận động lâu dài “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, vừa để cổ vũ giới doanh nhân vừa hướng tới lòng tự hào dân tộc của người tiêu dùng. Đáng buồn thay với những vụ gian lận trong kinh doanh như thế này, thử hỏi nếu ưu tiên dùng hàng Việt mà lại là hàng dỏm có phải chúng ta đang tự làm hại nhau? Có lẽ cần sửa thành “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam có chất lượng” và người Việt đương nhiên sẽ tẩy chay hàng Việt kém chất lượng, lừa bịp người dùng.
Không chỉ có Khaisilk, rất nhiều vụ gian dối “nổi tiếng” như thuốc giả, phân bón giả đã được khui ra, còn nhiều nữa nhưng chưa bị lộ mà thôi. Nếu đổ thừa lý do thương nhân lận léo là vì sức ép kinh tế thị trường thì cả thế giới này đều đang đi theo nền kinh tế thị trường đó thôi. Họ còn đi trước Việt Nam hàng trăm năm nhưng vụ việc kiểu này rất ít. Tôi cho rằng nguyên nhân lớn không kém có thể chính là tính nghiêm minh của luật pháp chưa đủ, có sự dung túng, bao che của một bộ phận cán bộ, công chức thoái hóa, biến chất trong bộ máy công quyền.
Nghị quyết Trung ương 5 về phát triển kinh tế tư nhân đang dần đi vào cuộc sống. Theo đó, Nhà nước sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển bình đẳng với các loại hình kinh tế khác. Thế nhưng nếu cứ thỉnh thoảng lại lộ ra một vụ như Khaisilk thì kinh tế tư nhân đến bao giờ mới thoát khỏi định kiến ăn xổi ở thì, xóa đi cái danh “hữu hạn” để có những tập đoàn lịch sử tính bằng cả trăm năm?
