Nguyên nhân mà HoREA đưa ra là trong tình hình hiện nay, sự điều chỉnh hướng quy hoạch phát triển đô thị chủ đạo này còn nhằm để ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, nước biển dâng trong tương lai gần, mà TP là một trong những địa phương bị ảnh hưởng nặng nề nhất, trong điều kiện phần lớn diện tích TP nằm trên khu vực thấp.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho biết TP.HCM hiện có cao độ thấp, chỉ từ 0,5 m (Nhà Bè, Cần Giờ) đến khoảng 32 m (đồi Long Bình, quận 9). Vùng trũng thấp của TP ở phía Nam - Tây Nam - Đông Nam thuộc các quận, huyện Cần Giờ, Nhà Bè, Bình Chánh, quận 7, quận 8, quận 2, một phần quận 9. Vùng cao nằm ở phía Bắc - Đông Bắc - Tây Bắc thuộc các quận 12, Gò Vấp, một phần quận Thủ Đức, quận 9 và các huyện Củ Chi, Hóc Môn. Địa hình của TP thấp dần từ Bắc - Tây Bắc xuống Nam - Đông Nam - Tây Nam; hệ thống sông Sài Gòn theo chế độ bán nhật triều làm tăng thêm khó khăn cho việc thoát nước. Theo kịch bản, nếu nước biển dâng chỉ 0,5 m thì TP.HCM cũng sẽ bị ngập rất nhiều khu vực.
TP.HCM đang phát triển mạnh đô thị về hướng biển, nơi cao độ thấp dễ bị ngập khi biến đổi khí hậu, nước biển dâng.
“Trong thời gian qua, TP đã phát triển rất mạnh về hướng biển, hướng Nam - Tây Nam - Đông Nam nên vô hình trung đã tác động đến hướng thoát nước tự nhiên. Bên cạnh đó là việc quản lý chưa thật chặt chẽ hệ thống mốc cao độ, cốt san nền cũng là mặt còn hạn chế, cần phải được quan tâm nhiều hơn nữa trong công tác quản lý nhà nước. Để TP phát triển bền vững, hiệp hội đề nghị điều chỉnh hướng quy hoạch phát triển đô thị chủ đạo về vùng đất cao của TP đó là khu vực Gia Định - Củ Chi cũ (một phần Bình Thạnh, Phú Nhuận, Tân Bình, Gò Vấp, nhất là khu vực quận 12, Hóc Môn, Củ Chi), mà TP đã có quy hoạch phát triển Khu đô thị - công nghiệp Tây Bắc trên địa bàn huyện Hóc Môn - Củ Chi với quy mô lên đến 9.000 ha” - ông Châu phân tích.
HoREA hoan nghênh ý tưởng về “Đại lộ ven sông Sài Gòn” từ Bến Súc, huyện Củ Chi qua huyện Hóc Môn, quận 12, Gò Vấp, Bình Thạnh về quận 1. Có ý kiến quan ngại cho rằng không nên làm đại lộ này vì đây là trục đường hướng tâm sẽ làm tăng nạn ùn tắc giao thông, nhưng thực ra khái niệm “đại lộ” chỉ là đường đô thị. Tại TP.HCM, ngoài các tuyến đường vành đai 2, 3, 4 còn có những tuyến đường trục hướng tâm đã được xây dựng và đang phát huy hiệu quả giao thông như đại lộ Đông-Tây (đại lộ Võ Văn Kiệt), trục đường Bắc-Nam (đường Nguyễn Hữu Thọ), trục quốc lộ 22 nối với đường Trường Chinh - Cộng Hòa - Nguyễn Văn Trỗi - Nam Kỳ Khởi Nghĩa.
Theo HoREA, đại lộ ven sông Sài Gòn nếu được đưa vào quy hoạch và có lộ trình triển khai, thực hiện phù hợp thì sẽ tăng thêm tuyến đường song song với quốc lộ 22 (đường Xuyên Á) kết nối bằng tỉnh lộ 8 và các đường ngang khác, sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội cả khu vực phía Tây Bắc của TP, lan tỏa sang các huyện Thuận An, Bến Cát (Bình Dương); huyện Đức Hòa (Long An) và huyện Trảng Bàng (Tây Ninh).
