Ngày 21-11, tờ South China Morning Post đưa tin Bộ trưởng Hải quân Mỹ Kenneth Braithwaite cho biết ông đang tìm cách thành lập một Hạm đội 1 mới ở nơi giao nhau giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.
Không thể chỉ dựa vào Hạm đội 7 ở Nhật
Cụ thể, ngày 19-11, phát biểu tại hội nghị chuyên đề thường niên của Liên đoàn Tàu ngầm Hải quân Mỹ, ông Braithwaite cho biết một hạm đội mới ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có thể gây ra mối đe dọa đối với lợi ích ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực vì nó sẽ bao phủ các tuyến thương mại quan trọng.
Phát biểu của ông diễn ra một ngày trước khi Mỹ, Ấn Độ, Úc và Nhật bắt đầu giai đoạn hai của cuộc tập trận hải quân chung ở biển Ả Rập, vốn là một phần của sáng kiến khu vực nhằm chống lại sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
"Chúng tôi không thể chỉ dựa vào Hạm đội 7 ở Nhật mà phải hướng tới các đồng minh và đối tác khác của mình như Singapore và Ấn Độ" - ông Braithwaite nói.
Ông Braithwaite cho biết ông chưa thảo luận về kế hoạch này với quyền Bộ trưởng Quốc phòng mới Christopher Miller, nhưng đã làm như vậy với cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper - người bị Tổng thống Donald Trump sa thải vào tuần trước.
Theo phân tích của Viện nghiên cứu Trung Quốc Mercator, Ấn Độ Dương là một liên kết quan trọng trong các tuyến thương mại toàn cầu, với 80% thương mại đường biển đi qua đó. Ngoài ra, 80% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đi qua eo biển Malacca - điểm giao thông nhộn nhịp nhất của Ấn Độ Dương.
Giống như việc "túm cổ" Trung Quốc
Ông Song Zhongping, người từng làm việc trong Quân đoàn Pháo binh số hai của Quân đội Trung Quốc, cho biết một hạm đội mới của Mỹ tập trung vào Ấn Độ Dương có thể là vấn đề lớn đối với tham vọng của Bắc Kinh trong khu vực.
Ông nói: "Trung Quốc phụ thuộc nhiều vào Ấn Độ Dương hơn là tây Thái Bình Dương. Việc thành lập một hạm đội Hải quân Mỹ sẽ giống như việc "túm cổ"Trung Quốc, nó sẽ làm tổn hại đến lợi ích phát triển của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng năng lượng và đầu tư vào các dự án trong sáng kiến Vành đai và Con đường".
Sáng kiến Vành đai và Con đường gây tranh cãi của Bắc Kinh là một kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng rộng lớn nhằm kết nối Trung Quốc với châu Á, châu Phi, châu Âu và hơn thế nữa.
Theo sáng kiến này, Trung Quốc đã hợp tác với các quốc gia Ấn Độ Dương bao gồm Pakistan để xây dựng các dự án cơ sở hạ tầng quan trọng như đường cao tốc và cảng, trong một nỗ lực rõ ràng nhằm tiếp cận nhanh hơn với châu u và châu Phi. Đơn cử như, cảng Gwadar của Pakistan do một tập đoàn Trung Quốc xây dựng và quản lý, có vị trí chiến lược gần eo biển Hormuz - tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới về dầu mỏ.
Ông Timothy Heath, nhà phân tích nghiên cứu quốc phòng cấp cao của Tổ chức tư vấn Rand Corp của Mỹ, cho biết Washington có thể dễ dàng thành lập hạm đội mới, nhưng việc xây dựng nó có thể là một thách thức.
Theo ông Health: "Hạm đội hải quân Mỹ đã bị thu hẹp đáng kể theo thời gian và phải đối mặt với những thách thức trong việc đáp ứng các yêu cầu của các chỉ huy hiện có. Nhiều khả năng theo lệnh mới, hạm đội có thể sẽ hoạt động với một số lượng nhỏ các tàu trong giai đoạn đầu".
Ông Charlie Lyons Jones, một nhà nghiên cứu từ chương trình quốc phòng và chiến lược của Viện Chính sách Chiến lược Úc, cho biết động thái này sẽ được các đồng minh của Mỹ như Úc hoan nghênh.
"Tuy nhiên, có những lo ngại chính đáng của các đồng minh rằng việc thành lập Hạm đội một đóng tại Ấn Độ Dương khá phức tạp và được thực hiện mà không qua sự tham vấn nhiều từ họ" - ông nói.
