Bà Đỗ Thị Thu Hà - phụ trách Vụ Thống kê Nông, Lâm nghiệp và Thủy sản (Tổng cục Thống kê) cho biết, tình hình xuất khẩu gạo trên thế giới liên tục biến chuyển trong thời gian gần đây, nổi bật là việc Nga chính thức rút khỏi thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen; Ấn Độ và Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) tạm dừng xuất khẩu gạo.
Thêm vào đó, hiện tượng El Nino, tình trạng xâm nhập mặn và hạn hán cũng có những diễn biến ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất lúa gạo.
Chính vì vậy, ở thời điểm này, Việt Nam đang đứng trước thời cơ vàng để xuất khẩu gạo tăng được cả sản lượng lẫn giá xuất khẩu.
"Với Việt Nam, đây là cơ hội rất lớn để đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu gạo, khai thác thị trường truyền thống và mở rộng thị trường tiềm năng. Đồng thời là cơ hội để đẩy giá gạo xuất khẩu của Việt Nam", bà Hà nêu nhận định.
Tuy nhiên, theo vị này, thách thức đặt ra là Việt Nam phải tận dụng tốt thời cơ để gạo Việt Nam vươn lên trong xuất khẩu nhưng cũng phải đảm bảo cân đối an ninh lương thực quốc gia.
Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, tính chung trong 8 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt hơn 5,8 triệu tấn, thu về hơn 3,1 tỷ USD, là mặt hàng ghi nhận tăng trưởng đứng thứ 2 về sản lượng trong 8 tháng đầu năm. Giá trung bình xuất khẩu gạo của nước ta trong 8 tháng qua tăng tăng 11,8% so với cùng kỳ, đạt 544 USD/tấn.
Nói về điều kiện thời tiết, bà Hà cũng chỉ rõ, sản lượng lúa 9 tháng đầu năm 2023 đạt 32,1 triệu tấn do điều kiện thời tiết thuận lợi, tích cực chuyển đổi cơ cấu giống lúa; nâng cao trình độ kỹ thuật canh tác ở các địa phương... đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng cường xuất khẩu gạo năm 2023.
Cụ thể, sản lượng lúa đông xuân 2023 đạt 20.189,3 nghìn tấn; tăng 213,1 nghìn tấn (tương đương tăng 1,1%) so với cùng kỳ.
Theo báo cáo sơ bộ từ các địa phương, kết quả sản xuất vụ lúa hè thu năm nay khá hơn so với năm trước. Sản lượng đạt hơn 11 triệu tấn, tăng 173 nghìn tấn (tương đương tăng 1,6%) so với năm trước
Từ cơ sở trên, bà Hà chỉ rõ, theo tính toán của Tổng cục Thống kê, từ nay đến cuối năm, nếu không có diễn biến bất thường của thời tiết thì dự kiến cả năm 2023, sản lượng lúa đạt được từ 43 đến 43,4 triệu tấn, tăng khoảng 650 - 700 nghìn tấn so 2022 và vượt 170 nghìn tấn so với kế hoạch.
"Kết quả này sẽ bảo đảm kế hoạch đáp ứng đầy đủ nhu cầu lúa gạo trong nước và khả năng sẽ đạt được 7,5 triệu tấn gạo xuất khẩu trong năm 2023", bà Hà dự báo.
Tuy nhiên, bà Hà cũng lưu ý, gạo là mặt hàng lương thực tiêu dùng phổ biến, cũng giống như thịt lợn nên cần thận trọng trong việc thu mua theo thời điểm, tránh làm tăng giá. Sản lượng gạo dùng cho xuất khẩu chủ yếu ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nên cũng cần có kế hoạch phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao gắn với tăng trưởng xanh vùng.
