Tăng trưởng kinh tế và quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng làm gia tăng nhu cầu về nhà ở. Trong khi đó, nguồn cung khan hiếm, cơ cấu nguồn cung ngày càng nghiêng về các sản phẩm cao cấp khiến nhà giá ở liên tục bị đẩy lên cao, vượt xa khả năng chi trả của đại đa số người dân.
Thời gian tới, mức giá sơ cấp của các dự án nhà ở thương mại được dự báo sẽ tiếp tục tăng do chi phí đầu vào đều tăng cao. Các chủ đầu tư vẫn sẽ ưu tiên lựa chọn phát triển phân khúc cao cấp nhằm tối đa hóa lợi nhuận.
Do đó, để tăng nguồn cung nhà ở thì việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) là nhiệm vụ trọng tâm của tất cả các địa phương, nhất là các đô thị lớn.
Khan hiếm trầm trọng nguồn cung căn hộ bình dân
Vào giữa quý I-2024, tại Hội nghị triển khai đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất một triệu căn hộ NOXH cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030", Bộ trưởng Xây dựng chỉ ra rằng năm 2024, Hà Nội chỉ đăng ký khoảng 1.181 căn, TP.HCM hơn 3.700 căn.
Trong khi đó, theo tính toán của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) thì trung bình mỗi năm Hà Nội và TP.HCM thiếu trên 50.000 đơn vị nhà ở. Điều đó có nghĩa là dù ngay cả khi kế hoạch phát triển NOXH của 2 thành phố này hoàn thành mục tiêu như đã nói ở trên thì nguồn cung vẫn không thể đáp ứng được nhu cầu thực tế.
Theo số liệu của Bộ Xây dựng, trong năm 2025, TP.HCM đăng ký hoàn thành 6 dự án NOXH (hơn 4.300 căn hộ). Tính từ năm 2021 đến cuối tháng 8, TP.HCM mới hoàn thành 4 dự án với hơn 1.200 căn hộ, tương ứng khoảng 4,7% mục tiêu của Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội đặt ra đến năm 2025 là 26.200 căn hộ. Trong khi đó, số liệu đăng ký về dự án NOXH tại Hà Nội trong năm tới vẫn chưa được công bố.
VARS cho rằng để phát triển NOXH tại Hà Nội và TP.HCM, ngoài việc thúc đẩy giải ngân gói tín dụng 120.000 tỉ đồng (nay đã tăng lên 140.000 tỉ đồng nhờ có thêm 4 ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân khác cũng đăng ký tham gia với 5.000 tỉ đồng/ngân hàng), cơ quan quản lý Nhà nước cần tiếp tục thúc đẩy mạnh hoàn thiện các dự án NOXH khởi công.
Đồng thời, để tránh lợi dụng chính sách, các cơ quan chức năng cần công khai minh bạch việc mua bán NOXH, kết hợp với việc giám sát chặt chẽ, đảm bảo đúng đối tượng mua, thuê, thuê mua NOXH.
Điểm sáng về xây dựng nhà ở xã hội
Một điểm sáng trong mục tiêu xây dựng NOXH tại các đô thị lớn hiện nay là TP Hải Phòng đã và đang triển khai hàng loạt dự án NOXH đáp ứng đủ ba tiêu chí gồm vị trí tốt - chất lượng tốt - giá cả tốt.
Từ năm 2022 đến nay, Hải Phòng đã khởi công và đang xây dựng 9 dự án NOXH với tổng số trên 15.000 căn. Dự kiến trong năm 2025 sẽ hoàn thành xong phần thô, hướng đến hoàn thành chỉ tiêu giai đoạn 2021 – 2025 là 15.400 căn.
Hiện nay, Hải Phòng đang có 21 dự án đã có chủ trương đầu tư hoặc nhà đầu tư đang chuẩn bị khởi công xây dựng với quy mô 20.400 căn, dự kiến hoàn thành hoặc có sản phẩm đưa ra thị trường từ nay đến năm 2030. Mục tiêu là hoàn thành chỉ tiêu giai đoạn 2026 - 2030 là 18.100 căn. Được biết, địa phương này đã quy hoạch, bố trí nhiều khu đất với tổng diện tích gần 500 ha để thực hiện các dự án NOXH.
“Điều đáng mừng là các dự án NOXH tại Hải Phòng có chất lượng xây dựng tốt, thiết kế đẹp và nằm ngay giữa khu công nghiệp, thậm chí sở hữu vị trí đắc địa ở trung tâm thành phố. Các dự án có đầy đủ hệ thống hạ tầng xã hội, phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân.
Bên cạnh đó, để tránh tình trạng vừa thiếu, vừa ế đã xảy ra tại nhiều địa phương, khi xây dựng dự án NOXH, thành phố này đã bố trí quỹ đất phát triển NOXH thông qua các kết quả thống kê nhu cầu, khả năng chi trả của người dân, tránh tình trạng phát triển ồ ạt, không tiêu thụ được” - VARS đánh giá.
Đánh giá thêm về khó khăn của mục tiêu tăng nguồn cung NOXH, ông Tô Hùng - Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Hải Phòng cho rằng: “Một khó khăn khác là dù trong quy định hiện hành Ngân hàng chính sách xã hội sẽ tiếp nhận hồ sơ vay mua, thuê mua NOXH khi người mua có hợp đồng mua bán. Tuy nhiên, khi hoàn tất thủ tục liên quan đến hợp đồng mua bán, khách hàng đến ngân hàng vay thì nhận được câu trả lời là “chưa có vốn, do chưa được cấp từ nguồn”. Những khó khăn này cũng là tình trạng chung đang xảy ra tại nhiều địa phương có dự án NOXH đang mở bán.”
Khát vốn giá rẻ cho vay mua NOXH
Ông Huỳnh Văn Thuận, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội, thừa nhận khó khăn lớn nhất hiện nay của chương trình cho vay nhà ở xã hội tại Ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH) cần được tháo gỡ, đó là về nguồn vốn.
Nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 NHCSXH được giao là 1.000 tỉ đồng nhưng trong năm 2021 đã giải ngân hết. Năm 2022 và 2023, NHCSXH đã thực hiện giải ngân 10.281/15.000 tỉ đồng nguồn vốn Nghị quyết 11 và nguồn vốn này chỉ thực hiện đến hết năm 2023.
Như vậy, năm 2024 và 2025, NHCSXH chưa được cấp nguồn vốn mới cho vay chương trình cho vay NOXH, trong khi nhu cầu đi vay của khách hàng là rất lớn. Theo tổng hợp từ các tỉnh, TP, giai đoạn 2024-2025 khoảng 12.000 tỉ đồng.
'Cửa' đã mở cho người mua nhà ở xã hội
(PLO)- Nhiều chuyên gia có cùng quan điểm cho rằng Luật Nhà ở mới vừa ban hành đã mở ra những điều kiện “dễ thở” hơn về thủ tục hành chính cho người mua nhà ở xã hội.
