Cụ thể, UBND quận 12 cho biết trong thời gian qua, trên địa bàn quận xuất hiện nhiều trường hợp mua bán, chuyển nhượng nhà đất bằng giấy tay thông qua hình thức lập vi bằng tại các văn phòng Thừa phát lại.
"Việc này nhằm mua, bán những căn nhà 3 chung (chung giấy phép xây dựng, chung giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chung số nhà). Đồng thời, việc mua bán này được thực hiện nhiều lần, chuyển nhượng qua nhiều người; chuyển nhượng hồ sơ, giấy tờ chưa đúng quy định, chưa đầy đủ cơ sở pháp lý", thông báo của quận 12 nêu rõ.
Theo đó, lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người mua, các đối tượng lừa đảo, đầu nậu đất đai đã thu gom đất xây nhà, rao bán bằng thừa phát lại để trục lợi.
Với những căn nhà không có giấy chứng nhận được mua bán bằng giấy tay, để tăng sự tin tưởng, các đối tượng này nhờ văn phòng Thừa phát lại lập vi bằng. Thậm chí nhiều căn nhà chung một giấy chứng nhận cũng được bán bằng hình thức đồng sở hữu, lập vi bằng. Nhiều nạn nhân dở khóc dở cười khi dính vào nhà đất tranh chấp, cầm cố ngân hàng, xây dựng trái phép.
Theo quy định của Luật Đất đai và Luật Nhà ở thì hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn, thế chấp bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất (trong đó có nhà ở, nhà ở thương mại) phải được công chứng, chứng thực theo quy định.
Vi bằng do Thừa phát lại lập theo trình tự, thủ tục được quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định số 61/2009/NĐ-CP, chỉ có giá trị ghi nhận sự kiện, hành vi dùng làm chứng cứ trong xét xử và trong các quan hệ pháp luật khác.
Theo Điều 25 Nghị định số 135/2013/NĐ-CP ngày 18-10-2013 của Chính phủ thì Thừa phát lại được lập vi bằng các sự kiện, hành vi xảy ra trên địa bàn tỉnh nơi đặt văn phòng Thừa phát lại.
UBND quận 12 cũng nêu ra những trường hợp cụ thể trong nhà đất có thể lập vi bằng như xác nhận tình trạng nhà liền kề trước khi xây dựng công trình, tình trạng nhà trước khi cho thuê nhà, tình trạng nhà khi mua nhà, tình trạng nhà, đất bị lấn chiếm, việc chiếm giữ nhà - trụ sở - tài sản khác trái pháp luật, tình trạng tài sản trước khi ly hôn - thừa kế.
Căn cứ khoản 5 Điều 26 Nghị định 135/2013/NĐ-CP thì Sở Tư pháp có quyền từ chối vi bằng do văn phòng Thừa phát lại lập. Vi bằng bị từ chối sẽ không có giá trị chứng cứ để tòa án xem xét khi giải quyết vụ án; không là căn cứ để thực hiện các giao dịch hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Qua thực trạng trên, UBND quận 12 thông tin đến người dân không thực hiện mua bán, chuyển nhượng nhà đất bằng giấy tay thông qua hình thức lập vi bằng để tránh bị các đối tượng xấu lợi dụng, lừa đảo mua bán đất phân lô, nhà không đủ điều kiện pháp lý để giao dịch.
"Vi bằng không phải là văn bản công chứng, chứng thực theo quy định, không chứng nhận - xác nhận tính hợp pháp của các hợp đồng - các giao dịch về nhà đất… Việc lập vi bằng mua bán, chuyển nhượng nhà đất với hình thức ghi nhận việc giao nhận nền đất; lập vi bằng ghi nhận việc giao nhận tiền là để che giấu mục đích không phù hợp với quy định của pháp luật", văn bản cảnh báo.
