Nguyên nhân của sự việc trên là do các hãng tàu nước ngoài đồng loạt tăng giá vận tải bằng container đi các tuyến hàng hải quan trọng. Theo đó, từ ngày 1-4, giá cước tàu cho hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ và Canada sẽ tăng 240-300 USD/container. Các tuyến xuất khẩu sang thị trường Bắc Âu và Địa Trung Hải cũng tăng giá cước 150-250 USD/container. Cước tàu từ các nước, trong đó có Việt Nam, đến Úc cũng tăng 200-400 USD/container.
Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (Vasep), cho biết các hãng tàu đã gửi thông báo tăng 30% giá cước đi thị trường EU bắt đầu từ tháng 4 này. Nếu một DN xuất khẩu mỗi tháng khoảng 200 container hàng thì giá cước vận tải tăng thêm khoảng 4 tỉ đồng/tháng. Đó chưa kể các khoản phụ phí tăng vô lý và nhiều khi bất ngờ.
Theo tính toán của một DN xuất khẩu cá tra lớn, nếu một container chịu thêm cước phí 700-1.000 USD (tùy từng chuyến) thì sẽ kéo theo mỗi kilogam cá tra xuất khẩu buộc phải gánh thêm 10-15 cent. Trong khi DN muốn thương thảo với khách hàng tăng thêm 1-2 cent/kg cá tra cũng khó mà được chấp nhận.
Đại diện Hiệp hội Chủ tàu Việt Nam (VSA) cho biết đến nay các hãng tàu nước ngoài vẫn đang thống lĩnh thị trường vận tải biển Việt Nam khi chiếm đến 90% tổng lượng hàng vận chuyển. Chỉ có dưới 10% các lô hàng xuất khẩu Việt Nam được vận chuyển từ các tàu Việt Nam. Điều đáng chú ý là 100% lượng hàng đóng bằng container đều do tàu nước ngoài vận chuyển. Như vậy việc tăng hay giảm giá cước đang phụ thuộc vào các hãng tàu lớn nước ngoài, còn DN Việt Nam đành chịu.
Các DN xuất khẩu tiết lộ thông thường các hãng tàu thường bắt tay nhau đồng loạt tăng cước vận tải biển trong mùa họ cho là cao điểm và hạ trong mùa ít có hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, muôn vàn lý do được đưa ra và không được kiểm soát về cước phí và phụ phí khiến cho các DN xuất khẩu Việt Nam luôn bị động và phụ thuộc. Hiện nay giá cước vận tải biển tại Việt Nam vẫn cao hơn các nước trong khu vực như Thái Lan, Philippines... 10%-15%/container. Giá xuất khẩu thì không tăng, thậm chí khách hàng đòi giảm giá, giá cước lại tăng vùn vụt khiến DN xuất khẩu thủy sản lại càng khó khăn hơn.
QUANG HUY
