Trong tài liệu ĐHĐCĐ thường niên 2019, HĐQT Gang Thép Thái Nguyên (Tisco, mã chứng khoán: TIS) cho biết đến đầu năm nay tình hình tài chính Công ty lâm vào tình trạng cực kỳ khó khăn, nguy cơ khủng hoảng tài chính dẫn tới phá sản là đang hiện hữu nếu không được Chính phủ, các ngân hàng và cấp có thẩm quyền giải cứu kịp thời.
Nguyên nhân, thứ nhất số dư công nợ phải thu khó đòi chiếm tỷ lệ cao dẫn đến rủi ro về mặt tài chính, việc thu hồi nợ khó đòi chậm cũng đã ảnh hưởng tiêu cực đến tài chính Công ty.
Tính đến ngày 31-12-2018, hệ số nợ Tisco gấp 4,65 lần vốn chủ sở hữu và chiếm 82% tổng tài sản. Trong đó, nợ ngắn hạn của Công ty là 2.914 tỷ đồng, tăng hơn 600 tỷ so với năm trước. Trong khi đó, vốn chủ sở hữu là 1.840 tỷ. Tài sản ngắn hạn là 3.424 tỷ trong đó tiền và tương đương tiền chỉ còn 89 tỷ, hàng tồn kho 2.400 tỷ và 775 tỷ phải thu ngắn hạn.
Theo số liệu của Ban kiểm soát, khả năng thanh toán hiện hành Tisco năm 2018 bằng 0,7 lần cho thấy Công ty đang trong tình trạng tài chính đặc biệt khó khăn, có khả năng không hoàn thành các khoản nợ khi đến hạn.
Báo cáo Ban kiểm soát cũng ghi nhận tổng các khoản nợ xấu của công ty tính đến cuối năm 2018 là 852 tỷ đồng, giá trị có thể thu hồi khoảng 393 tỷ, do đó Công ty phải tăng vốn và thu hồi nợ xấu để có thể không dẫn đến tình trạng mất cân đối vốn.
Thứ hai, Công ty đang mắc kẹt tại dự án mở rộng giai đoạn 2 Gang thép Thái Nguyên.
Được biết, dự án mở rộng giai đoạn 2 Gang thép Thái Nguyên triển khai từ năm 2007 nhưng đến nay các hạng mục dự án chưa hoàn thành. Dự án này có tổng mức đầu tư dự tính ban đầu gần 3.844 tỷ đồng và dự toán điều chỉnh được phê duyệt là hơn 8.105 tỷ.
Do dự án mở rộng giai đoạn 2 tạm dừng, và chưa có hướng giải quyết nên các ngân hàng cho vay vốn đã hạ mức đánh giá tài chính của Tisco xuống mức thấp; tăng lãi vay lên 8% một năm... dẫn đến khó khăn lớn trong cân đối dòng tiền.
Năm 2015 dự án này bị đưa vào danh sách 12 dự án thua lỗ nghìn tỷ, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều sai phạm trong kết luận mới công bố. Đây cũng là năm Công ty phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) 1.000 tỷ đồng, nhằm thanh toán cho các hạng mục đầu tư của dự án mở rộng giai đoạn 2.
Ngoài ra, Kiểm toán AASC cũng có nhấn mạnh các vấn đề liên quan đến Dự án mở rộng giai đoạn 2, với tổng chi phí đầu tư theo dự toán ban đầu là 3.843 tỷ, dự toán điều chỉnh đã được phê duyệt là 8.104 tỷ.
Dự án được triển khai từ năm 2007 nhưng đến thời điểm hiện tại các hạng mục chính của dự án tại khu vực Lưu Xá vẫn chưa hoàn thành. Tổng chi phí đầu tư của dự án tới thời điểm 31-12-2018 là 5.093 tỷ đồng, trong đó chi phí lãi vay được vốn hóa là 1.888 tỷ đồng.
Đầu tháng 3 vừa qua, Cơ quan thanh tra Chính phủ công bố kết luật về dự án mở rộng giai đoạn 2 Tổng công ty Gang thép Thái Nguyên, yêu cầu Tisco rà soát lại toàn bộ hợp đồng đã ký với tổng thầu là Tập đoàn xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC) để khởi kiện theo quy định pháp luật; đồng thời chuyển kết luận thanh tra sang Ủy ban Kiểm tra Trung ương để xem xét, xử lý theo thẩm quyền đối với cán bộ, đảng viên thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý có liên quan đến khuyết điểm, sai phạm nêu tại kết luận thanh tra. Thanh tra Chính phủ còn chuyển hồ sơ sang Bộ Công an xem xét, điều tra những vi phạm có dấu hiệu hình sự.
Khó khăn cuối cùng Tisco đưa ra, vào cuối tháng 4-2017 việc SCIC rút 1.000 tỷ đồng ra khỏi Công ty đã làm cho các chỉ tiêu tài chính Tisco xấu đi, các ngân hàng cho vay vốn ngắn hạn phục vụ sản xuất kinh doanh đã đánh giá khả năng tài chính của Tisco thấp.
Đây là khoản vốn SCIC đầu tư vào dự án năm 2015, tuy nhiên sau 2 năm SCIC đã rút 1.000 tỷ đồng này (khoảng 100 triệu cổ phần) theo chỉ đạo của Thủ tướng, khiến quy mô vốn điều lệ của Tisco xuống còn 1.840 tỷ đồng, các chỉ tiêu tài chính của doanh nghiệp cũng xấu đi.
Với những khó khăn trên, HĐQT Tisco cho biết đã cung cấp tài liệu làm việc, giải trình và đề xuất kiến nghị với các ban ngành liên quan, nhằm tháo gỡ khó khăn để ổn định sản xuất kinh doanh và tiếp tục thực hiện dự án, nhưng đến nay vẫn chưa được tháo gỡ. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến thực hiện sản xuất kinh doanh của Công ty và tư tưởng người lao động.
Đặt kế hoạch cho năm 2019, tổng doanh thu Công ty mẹ dự đạt 14.219 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 90 tỷ đồng, tiền lương bình quân 8,6 triệu đồng/người/tháng, sản xuất 800.000 tấn thép cán, 420.000 tấn phôi thép và 200.000 tấn gang lò cao. So với thực hiện 2018, doanh thu kế hoạch 2019 của Tisco tăng 29,7% trong khi lợi nhuận trước thuế giảm 50%.
