Mỹ đang nghiêm túc xem xét đình chỉ việc huấn luyện cho các phi công Thổ Nhĩ Kỳ lái tiêm kích tàng hình thế hệ 5 Su-35 khi Thổ Nhĩ Kỳ cương quyết mua hệ thống phòng thủ tên lửa tân tiến S-400 của Nga bất chấp phản đối từ Mỹ, hãng tin Reuters dẫn các nguồn thạo tin ngày 28-5 cho hay.
Hai nguồn tin giấu tên nắm rõ vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ trong chương trình F-35 nói với Reuters rằng Mỹ vẫn chưa đưa ra kết luận cuối cùng.
Tiêm kích F-35 của Mỹ. Ảnh: RT
Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối bình luận về việc cân nhắc dừng việc huấn luyện phi công Thổ Nhĩ Kỳ lái tiêm kích F-35. Tuy nhiên, phát ngôn viên Lầu Năm Góc – Trung tá Mike Andrews nhấn mạnh các cuộc thảo luận với Ankara về tiềm năng mua hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot đang diễn ra.
Hai thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tranh cãi suốt nhiều tháng qua về việc Thổ Nhĩ Kỳ đặt hàng hệ thống vũ khí Nga và Washington cho rằng hệ thống không tương thích với mạng lưới phòng thủ của phương Tây, cũng như đe dọa các tiêm kích F-35.
Sự cân nhắc từ phía Mỹ theo sau các dấu hiệu cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ đang tiến gần hơn với việc sở hữu hệ thống S-400. Ngày 22-5, Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Hulusi Akar cho hay phía Nga đang giúp huấn luyện về việc sử dụng S-400 và có thể đến nước này hỗ trợ thêm.
Trong khi đó tại Mỹ, các phi công Thổ Nhĩ Kỳ đang huấn luyện tại căn cứ không quân Luke ở Arizona. Chưa rõ khi có quyết định dừng huấn luyện, các phi công này phải về nước hay vẫn ở lại chờ quyết định sau cùng về thỏa thuận mua F-35.
Mỹ cũng từng thẳng thừng nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ không thể vừa có S-400 mà lại vừa tham gia chương trình F-35. Trong khi đó, chính phủ Thổ Nhĩ kỳ cho hay nước này cần cả F-35 lẫn S-400 để bảo vệ chủ quyền của mình trong khu vực nhiều biến động này.
Thổ Nhĩ Kỳ cho biết là một thành viên NATO, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không đặt ra đe dọa cho Mỹ và không nên áp dụng lệnh trừng phạt. Ankara cũng đặt nhiều hy vọng việc Tổng thống Donald Trump sẽ bảo vệ nước này tránh các lệnh trừng phạt như vậy.
Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Hulusi Akar đầu tuần nói rằng việc bàn giao S-400 có thể không được thực hiện vào tháng 6 mà vào những tháng tiếp theo. Ảnh: RT
Giới chức Mỹ đã gọi kế hoạch mua hệ thống S-400 của Thổ Nhĩ Kỳ là “cực kỳ có vấn đề”. Washington và các đồng minh NATO sở hữu F-35 lo ngại radar của S-400 sẽ tìm ra cách phát hiện và theo dõi F-35, khiến cho tiêm kích này khó có thể qua mặt được các vũ khí của Nga.
Theo các chuyên gia, việc mua F-35 thất bại sẽ là đổ vỡ lớn nhất trong lịch sử quan hệ giữa hai đồng minh.
“Washington đang phát đi tín hiệu rằng dù không muốn cắt đứt quan hệ quân sự nhưng vẫn sẽ làm thế nếu Ankara không đổi ý về việc mua S-400”, theo chuyên gia Soner Cagaptay, giám đốc chương trình về Thổ Nhĩ Kỳ tại Viện Washington.
Căng thẳng giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ liên quan đến F-35, hai nước còn có nhiều mâu thuẫn về các vấn đề Syria, lệnh cấm vận đối với Iran và việc bắt giữ một nhân viên lãnh sự Mỹ ở Thổ Nhĩ Kỳ.
| Washington cuối tháng 3 thông báo đình chỉ chuyển giao các thiết bị liên quan F-35 cho Ankara. Tuần trước, Thổ Nhĩ Kỳ cho biết nước này đang chuẩn bị cho các lệnh trừng phạt tiềm năng từ Mỹ chiếu theo Đạo luật chống đối thủ của Mỹ thông qua trừng phạt (CAATSA). Lockheed Martin đã bàn giao tượng trưng hai tiêm kích F-35 đầu tiên cho Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 6 năm ngoái và thêm hai chiếc khác vào tháng 4 năm nay. Tuy nhiên, các máy bay này vẫn chưa rời khỏi lãnh thổ Mỹ. |
