Hãng tin Reuters đưa tin ngày 24-4, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký một nghị lệnh nhằm đơn giản hóa thủ tục trở thành công dân Nga cho cư dân khu vực miền đông Ukraine. Sắc lệnh này đã châm ngòi cho những chỉ trích từ Kiev và phương Tây.
Ngoại trưởng Ukraine Pavlo Klimkin cáo buộc đây là "sự can thiệp" vào các vấn đề của Kiev, trong khi một nhà ngoại giao trả lời hãng tin Radio Free Europe gọi đó là "bước tiến rất khiêu khích" sẽ làm suy yếu tình hình trong khu vực.
Tổng thống đương nhiệm Ukraine Petro Poroshenko cũng lo ngại đây là một sự chuẩn bị của Nga cho bước kế tiếp nhằm "sáp nhập Donbas hoặc thành lập một vùng đất của Nga ở Ukraine".
Các thành viên của lực lượng vũ trang Ukraine trên một chiếc xe quân sự gần Debaltseve, miền đông Ukraine, năm 2015. Ảnh: REUTERS
Trên trang Twitter, Đại sứ quán Mỹ tại Kiev tái khẳng định "sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ đối với chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine", đồng thời mô tả sắc lệnh là "vô lý và gây bất ổn".
Theo hãng tin Reuters, động thái mới của Nga là một phép thử dành cho tân Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy. Ông Zelenskiy đã đắc cử cách đây ba ngày và cam kết sẽ giải quyết xung đột ở miền Đông Ukraine.
Trước động thái của Nga, ông Zelenskiy kêu gọi "gia tăng áp lực ngoại giao và trừng phạt với Nga".
Tuy nhiên, theo Điện Kremlin, sắc lệnh ban ra nhằm bảo vệ quyền con người và quyền công dân. Hơn nữa, nó đã "dựa trên các nguyên tắc và chuẩn mực của luật pháp quốc tế".
Ông Vladislav Surkov, Trợ lý của Tổng thống Putin, nhấn mạnh Nga đang thực hiện nghĩa vụ đối với công dân nói tiếng Nga và có tư duy Nga khi cho rằng những người này đang đối mặt với khó khăn nghiêm trọng dưới hành động ông gọi là "đàn áp của chế độ Kiev".
Vài giờ sau khi ban bố sắc lệnh, ông Putin cũng phát biểu rằng Moscow không muốn gây hấn với chính quyền mới của Ukraine. Ông Putin gọi đây là "vấn đề nhân đạo thuần túy" và cáo buộc người dân ở vùng Donetsk và Luhansk "bị tước đoạt quyền công dân".
Theo nghị định mới, cư dân thường trú tại một số quận của hai vùng Donetsk và Luhansk có quyền nộp đơn xin quốc tịch Nga một cách đơn giản. Chính quyền Nga phải đưa ra quyết định sau ba tháng từ ngày nộp đơn, và quốc tịch phải được cấp ngay khi lệnh đồng ý được công bố.
Ukraine lập tức kêu gọi người dân không nộp đơn xin hộ chiếu Nga. Đất nước này cũng thông báo Liên Hiệp Quốc và yêu cầu Liên minh châu Âu (EU) đưa ra hành động "nhanh chóng và quyết đoán" về vấn đề này.
Năm năm chiến tranh giữa quân đội Ukraine và các lực lượng miền Đông giết chết 13.000 người nơi đây mặc dù lệnh ngừng bắn đã được ký vào năm 2015, theo hãng tin Reuters. Nga đã liên tục bác bỏ các cáo buộc của phương Tây và Ukraine rằng họ đã đưa quân và vũ khí hạng nặng để chiến đấu chống các lực lượng Ukraine trong khu vực.
Ngay sau chiến thắng của ông Zelenskiy, ông Putin từ chối chúc mừng tân tổng thống và nói còn quá sớm để khẳng định khả năng làm việc cùng nhau của hai nhà lãnh đạo.
