Bản tin Reuters tối 24-7 (giờ Việt Nam) khẳng định hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Vientiane (Lào) đã thất bại trong việc đạt được đồng thuận về giải quyết tranh chấp ở biển Đông.
Reuters dẫn nguồn từ các nhà ngoại giao cho biết lý do vì Campuchia tiếp tục giữ lấy quan điểm không đưa vào tuyên bố chung bất kỳ dẫn chiếu nào về phán quyết của Tòa Trọng tài trong vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc về biển Đông.
Trong khi đó, Philippines và Việt Nam đều muốn tuyên bố chung của hội nghị ASEAN phải nêu phán quyết trọng tài và vấn đề cần thiết phải tôn trọng luật pháp quốc tế.
Reuters đã hỏi nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Campuchia Prak Sokhon từ chối trả lời về quan điểm của nước này.
Hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Vientiane (Lào) ngày 24-7. Ảnh: AP
Trong khi đó, hãng tin Kyodo (Nhật) cùng ngày dẫn các nguồn tin từ ASEAN cho biết không chỉ có Philippines và Việt Nam, các nước Indonesia, Myanmar và Singapore cũng mong muốn tuyên bố chung phải nêu rõ “sự cần thiết phải tôn trọng hoàn toàn các quy trình pháp lý và ngoại giao” khi giải quyết tranh chấp trên biển Đông.
Kyodo ghi nhận hội nghị ASEAN lần này diễn ra vào thời điểm khó tìm được quan điểm thống nhất về phương thức giảm căng thẳng trên biển Đông sau khi Tòa Trọng tài công bố phán quyết bác bỏ “đường chín đoạn” của Trung Quốc.
Theo Kyodo, thế giới chú ý xem các bộ trưởng Ngoại giao ASEAN có thể bày tỏ quan điểm đồng lòng về vấn đề biển Đông hay không trong tuyên bố chung của hội nghị.
Tuyên bố chung đó sẽ tạo tiền đề cho các cuộc thảo luận tiếp theo vào ngày 26-7 giữa ASEAN với các đối tác khu vực như Trung Quốc, Nhật, Mỹ.
Báo The Straits Times (Singapore) dẫn lời chuyên gia Sun Yun ở Trung tâm Stimson (Mỹ) nhận xét: “Chỉ có điều kỳ diệu ASEAN mới có thể ra tuyên bố chung nói đến biển Đông”.
Bà nhận xét ASEAN cần tất cả các nước thành viên đạt đồng thuận nhưng đây lại là mục tiêu quá cao.
Cựu Tổng Thư ký ASEAN Surin Pitsuwan ghi nhận cảnh không đồng thuận như hội nghị ở Campuchia năm 2012 đã lặp lại.
Ông nói thất bại này đã củng cố suy nghĩ rằng ASEAN đang chao đảo giữa gắng sức và mệt mỏi và đây có thể sẽ là “điều bình thường mới” trong khu vực.
Chuyên gia Ibrahim Almuttaqi phụ trách chương trình nghiên cứu ASEAN ở Trung tâm Habibie tại Indonesia nhận xét tuyên bố chung của hội nghị ASEAN ít có khả năng nêu quan điểm chung về tranh chấp biển Đông.
Ông lưu ý thất bại khi không ra được tuyên bố chung có nêu vấn đề giải quyết tranh chấp ở biển Đông là thất bại mang tính chất lặp đi lặp lại. Ông cho rằng khi đã tỏ ra trì trệ trong giải quyết tranh chấp thì cần phải xem lại tính chất tập trung của ASEAN.
| Biển Đông là phép thử đối với sự thống nhất của ASEAN Tại Hội nghị AMM-49, các bộ trưởng dành nhiều thời gian trao đổi về vấn đề biển Đông, khẳng định tầm quan trọng của biển Đông gắn liền với hòa bình, ổn định và hợp tác của khu vực; đồng thời tiếp tục bày tỏ quan ngại về tình hình phức tạp gần đây trên biển Đông, trong đó có việc bồi đắp và quân sự hóa, làm gia tăng căng thẳng, ảnh hưởng tới hòa bình ở khu vực. Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh chia sẻ quan ngại về những diễn biến phức tạp gần đây đối với hòa bình, an ninh khu vực; khẳng định vai trò quan trọng của ASEAN trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác giữa các nước trong khu vực. Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ASEAN kiên trì lập trường chung đã có; kêu gọi tôn trọng các tiến trình pháp lý và ngoại giao. V.THỊNH Tiêu điểm Đây là lần thứ tư từ năm 2012 khối khu vực này (ASEAN) đã chia rẽ về biển Đông. Điều đó đã chứng minh thiếu nhất trí trong 10 nước thành viên ASEAN. Chuyên gia IBRAHIM ALMUTTAQI |
