Chính phủ vừa ban hành Nghị định 109/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã.
Nghị định 109/2026 có hiệu lực từ 18-5, thay thế toàn bộ Nghị định 82/2020. Nghị định mới đã có những thay đổi đáng chú ý về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, đặc biệt là ở cấp cơ sở.
Nghị định quy định xử phạt trong các lĩnh vực gồm: Bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phục hồi và phá sản. Trong đó, lĩnh vực bổ trợ tư pháp bao gồm: luật sư; tư vấn pháp luật; công chứng; chứng thực; giám định tư pháp; đấu giá tài sản; trọng tài thương mại; hòa giải thương mại;
Đáng chú ý, theo Điều 90 và Điều 84, Chủ tịch UBND các cấp, trong đó có cấp xã, được trao thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trong phạm vi quản lý.
Riêng ở cấp xã, Chủ tịch UBND được quyền phạt tiền đến 15 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; đến 25 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp.
Đồng thời, có thể áp dụng các biện pháp như đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên, thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý.
Ngoài ra có quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Theo Điều 3 của Nghị định, biện pháp “tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn” vừa là hình thức xử phạt chính, vừa có thể là hình thức xử phạt bổ sung.
Trước đây, theo Điều 83 Nghị định 82/2020, Chủ tịch UBND cấp xã chỉ được phạt tối đa 3 triệu đồng, phạm vi xử phạt chủ yếu trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; không có thẩm quyền trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, cũng như không được áp dụng các biện pháp như đình chỉ hoạt động hay tước chứng chỉ hành nghề.
Như vậy, theo quy định mới, trong một số trường hợp, chủ tịch UBND cấp xã sẽ có thẩm quyền tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư trong thời hạn quy định.
Đơn cử, theo điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định 109, luật sư có hành vi "Cung cấp dịch vụ pháp lý cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khác ngoài cơ quan, tổ chức mà luật sư đã ký hợp đồng lao động..." thì bị phạt tiền 7-10 triệu đồng. Ngoài ra, còn bị áp dụng hình phạt bổ sung là Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư 1-3 tháng theo điểm a khoản 9 Điều 8.
Đây là khung phạt thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã quy định tại Điều 84.
Hiểu đúng về thẩm quyền của chủ tịch xã đối với chứng chỉ hành nghề luật sư
(PLO)- Theo ThS Lê Bá Đức, cần phân biệt để không nhầm lẫn giữa việc tước quyền sử dụng có thời hạn chứng chỉ hành nghề luật sư và việc thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư.
