Trung Quốc ngày 15-9 từ chối yêu cầu từ phía Mỹ cắt xuất khẩu dầu cho Triều Tiên như một cách nhằm thuyết phục ông Kim Jong-un từ bỏ vũ khí hạt nhân, rằng thay vì vậy các lãnh đạo Mỹ cần hạ giọng, thôi đe dọa mà hãy xúc tiến đàm phán với Triều Tiên.
Trao đổi với báo chí ngày 15-9, khi được hỏi liệu Trung Quốc có cắt cung cấp dầu cho Triều Tiên, đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Thôi Thiên Khải cho biết Trung Quốc sẽ thực hiện tất cả các nghị quyết của Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ “không nhiều hơn, không ít hơn”. Bất kỳ bước đi nào thêm cần phải được thống nhất thông qua HĐBA.
Theo nghị quyết trừng phạt Triều Tiên thứ 9 của HĐBA hồi đầu tuần, Trung Quốc có bổn phận cắt giảm 30% xuất khẩu dầu sang Triều Tiên. Bản thân Mỹ muốn Trung Quốc ngừng hoàn toàn xuất khẩu dầu với Triều Tiên. Ngày 15-9, Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson yêu cầu Trung Quốc sử dụng vị trí là nước xuất khẩu dầu chính sang Triều Tiên để buộc ông Kim từ bỏ các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Ông Tillerson lên tiếng vài giờ sau khi Triều Tiên lần thứ hai trong một tháng phóng tên lửa đạn đạo Hwasong-12 ngang qua lãnh thổ Nhật.
Tuy nhiên, ông Thôi cho rằng Mỹ, chứ không phải Trung Quốc mới là nước nhận phần trách nhiệm nhiều hơn về vấn đề này: “Họ không thể chỉ đẩy vấn đề này cho một mình Trung Quốc. Và tôi thật sự nghĩ Mỹ phải làm nhiều hơn nữa, nhiều hơn rất nhiều so với hiện tại và rồi sẽ có sự hợp tác thật sự hiệu quả về vấn đề này”. Khi được hỏi cụ thể Mỹ cần làm gì, ông Thôi cho rằng: “Họ cần kiềm chế đe dọa thêm nữa” và “làm nhiều hơn nữa để tìm ra giải pháp hiệu quả để khôi phục đối thoại và thương lượng”.
Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Thôi Thiên Khải. Ảnh: CHINA EMBASSY
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng nói Mỹ phải nhận trách nhiệm giải quyết khủng hoảng hạt nhân Triều Tiên, vì gốc rễ vấn đề là xung đột giữa Mỹ và Triều Tiên.
“Bản chất vấn đề hạt nhân Triều Tiên là một vấn đề an ninh, cốt lõi của nó là xung đột giữa Mỹ và Triều Tiên” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Xuân Doanh nói trong cuộc họp báo ngày 15-9.
Bà Hoa mô tả tình hình bán đảo Triều Tiên là “phức tạp, nhạy cảm và gay go”, sau khi Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo Hwasong-12 ngang qua Nhật, bất chấp nghị quyết trừng phạt thứ 9 của HĐBA. Tuy nhiên, theo bà Hoa, Trung Quốc không phải là nước chịu lỗi về tình hình bán đảo Triều Tiên.
“Trọng tâm xung đột không phải là Trung Quốc. Nguyên nhân làm gia tăng căng thẳng không phải Trung Quốc và cốt lõi của vấn đề cũng không phải do Trung Quốc. Các bên liên quan trực tiếp cần thực hiện bổn phận của mình và mọi mưu đồ nhằm đẩy bổn phận của mình đi chỗ khác là vô trách nhiệm” - bà Hoa nặng lời.
Theo bà Hoa, Trung Quốc đã phải có “sự hy sinh lớn và phải trả giá đắt” để thực hiện các nghị quyết trừng phạt Triều Tiên. Các nước không thể nghi ngờ quyết tâm và sự chân thành của Trung Quốc trong việc này.
Các chuyên gia Trung Quốc nhận định từ phát ngôn của bà Hoa có thể dự đoán Trung Quốc không định sẽ có thêm hành động gì nữa với Triều Tiên vào lúc này.
“Trung Quốc lâu nay vẫn nói trừng phạt thêm Triều tiên sẽ không giúp giải quyết tình hình. Mỹ trước nay cáo buộc Trung Quốc không đủ cứng rắn trong trừng phạt kinh tế Triều Tiên nhưng Mỹ cũng có thể thấy Triều Tiên sẽ không dừng lại dù Trung Quốc có tăng áp lực thương mại hơn nữa” - theo chuyên gia Wang Sheng, Giáo sư về các vấn đề Triều Tiên tại ĐH Cát Lâm (Trung Quốc).
Chuyên gia Triều Tiên Cai Jian tại ĐH Phục Đán (Trung Quốc) cho rằng căng thẳng sẽ còn tăng, Mỹ và Triều Tiên đang trên bờ vực chiến tranh và Mỹ chỉ còn cách đồng ý đối thoại với Triều Tiên.
“Triều Tiên sẽ không ngừng phát triển vũ khí hạt nhân vì trừng phạt, vì biết rằng nó sẽ làm tăng sức mạnh thương lượng cho mình. Vụ phóng tên lửa ngang qua Nhật lần thứ hai về cơ bản cho thấy Triều Tiên có đủ sức tấn công đảo Guam. Vì thế tôi nghĩ khơi mào chiến tranh không phải là phương án cho Mỹ khi vũ khí hạt nhân Triều Tiên có vẻ đã phát triển nhiều hơn dự đoán. Hai bên phải cùng ngồi xuống đối thoại”.
